ΚΡΑΝΙΟ-ΜΥΕΛΟ

A)Λεπτή χειρουργική επέμβαση 2260 ετων στη Χίο

Ζωηρή εντύπωση σε όλον τον κόσμο έχει προκαλέσει η είδηση για την εύρεση του ανδρικού κρανίου στην Αρχαία πόλη της Χίου.
Αναφερόμαστε στο πολύ σημαντικό εύρημα, κρανίο, στο οποίο υπήρχαν ίχνη λεπτής χειρουργικής επέμβασης που έγινε όμως  250 χρόνια πριν την αρχή της χριστιανικής χρονολόγησης. Το έτος -250. Συγκεκριμένα βρέθηκε ανδρικό κρανίο με οπή διαμέτρου 1.62 εκατ. στο αριστερό βρεγματικό οστό, που δείχνει ότι ο άνδρας είχε υποστεί λεπτήεγχείρηση εγκεφάλου, γεγονός που επιβεβαιώνει το υψηλό επίπεδο της Αρχαίας Ελληνικής Ιατρικής.
Η αναγνώριση του τρυπανισμού οφείλεται στον ανθρωπολόγο συνεργάτη της Κ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, κ. Αστέριο Αηδόνη.
Το παράξενο είναι ότι τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης έμαθαν την τόσο σημαντική είδηση από τους Τάιμς του Λονδίνου, όπου πρωτοδημοσιέυτηκε και έκανε τον γύρο του κόσμου, το δε υπουργείο Πολιτισμού, μετά τις διαστάσεις που έλαβε το θέμα και την δημοσιοποίηση του από τους Τάιμς του Λονδίνου, έβγαλε ανακοίνωση με την οποία συνιστά να αποφεύγεται να εξαχθεί συμπέρασμα και οι τόνοι να διατηρούνται χαμηλοί. Και όμως από όλους αναγνωρίζεται ότι πρόκειται για εύρημα σημαντικό για την Ιστορία της Ιατρικής και επιβεβαιώνει τα κείμενα του Ιπποκράτη.
Τα ίχνη του κρανιοτρύπανου στο κρανίο του ηλικίας περίπου 50 ετών άνδρα δείχνουν ότι το επίπεδο ιατρικής γνώσης ήταν υψηλό, η δε μακροσκοπική εξέταση έδειξε την επιβίωση του ανθρώπου εκείνου επί μακρόν και μετά την επέμβαση. Ο Ανθρωπολόγος Αστέριος Αηδόνης, που εξέτασε το εύρημα, το οποίο χρονολογείτε περί το  -250 αναφέρει. «Υπάρχει μια οπή δυο εκατοστών, στο αριστερό πίσω μέρος του κρανίου, η οποία φαίνεται πως επουλώθηκε με τον χρόνο. Τούτο το γεγονός δείχνει πως ο ασθενής έζησε μετά την επέμβαση, ενώ ελάχιστα είναι τα σημάδια μόλυνσης. Πρόκειται για μια πολύ λεπτή επέμβαση, ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα. Και οι πρώτες έρευνες του κρανίου, μας κάνουν να πιστεύουμε  πως ο άνθρωπος έζησε πέντε ή έξι χρόνια μετά την επέμβαση και πέθανε περίπου πενήντα ετών». Το συγκεκριμένο εύρημα στην Χίο, παρά την εξέχουσα σημασία του, δεν είναι μοναδικό. Ανάλογη περίπτωση έχει αναφερθεί επίσης στις Αρχάνες της Κρήτης.
Η ανασκαφή έγινε σε ιδιωτικό οικόπεδο στην περιοχή Ατσικής, όπου εκτίνεται η ελληνιστική νεκρόπολη της Αρχαίας Χίου όπου εντοπίστηκαν και κιβωτιόσχημοι τάφοι του -2ου αιώνα. Στους 4 τάφους του οικοπέδου, που δεν είναι οι πρώτοι που ανακαλύπτονται στην περιοχή όπου βρέθηκε το εν λόγω κρανίο, βρέθηκαν ισάριθμοι σκελετοί, τριών ανδρών και μιας γυναίκας. Στον έναν μάλιστα υπήρχαν και κτερίσματα. Ένα διάδημα και μία ζώνη στολισμένα με φύλα χρυσού. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους πρόκειται μάλλον για τάφους εύπορου κατοίκου και των υπηρετών του, που έζησαν πριν από 2260 χρόνια!
Αλήθεια… αποτελεί πολυτέλεια να ρωτήσουμε για την τύχη του κρανίου; Όπως πληροφορηθήκαμε, και πάλι στην Χίο στην περιοχή Μ. Λημνιώνα είχε βρεθεί προϊστορικό «μαμούθ» που έφυγε για μελέτη και «εξαφανίστηκε» σε κάποια διαδρομή μεταξύ εργαστηρίων και το πιθανότερο σήμερα κοσμεί κάποιο ξένο μουσείο…

Πηγή: Περιοδικό «Ελλάνιον Ήμαρ», τεύχος #23ο, σελ. 62, του Σωτήρη Οικονόμου Δασκάλου-Συγγραφέα.

Β)Το μυαλό έχει ένα κουμπί διαγραφής. Μάθετε πώς να το χρησιμοποιήσετε.

Αυτός είναι ο απίστευτος τρόπος που ο εγκέφαλός σου κάνει χώρο για να μπορείς να μάθεις περισσότερα. Υπάρχει ένα παλιό ρητό στις νευροεπιστήμες που λέει «Νευρώνες που πάλλονται ταυτόχρονα, συνδέονται μεταξύ τους». Αυτό σημαίνει ότι όσο περισσότερο χρησιμοποιούμε συγκεκριμένους νευρικούς δρόμους στο μυαλό μας, τόσο ισχυρότερο γίνεται το κύκλωμα που συνθέτουν. Αυτός είναι ο λόγος που ισχύει ένα άλλο παλιό ρητό, «η πρακτική μας κάνει τέλειους». Όσο περισσότερο εξασκούμε ένα μουσικό όργανο, μια γλώσσα, μια ταχυδακτυλουργία ή οτιδήποτε παρόμοιο, τόσο ισχυρότερα γίνονται τα κυκλώματα στο μυαλό που είναι υπεύθυνα γι’ αυτές τις λειτουργίες. Ωστόσο, στις μέρες μας οι ερευνητές ανακαλύπτουν μια ακόμα πτυχή αυτής της αλήθειας: Για να μάθουμε κάτι, ακόμα πιο σημαντικό από την εξάσκηση είναι η ικανότητα να ξεμάθουμε ή να σπάσουμε τις παλιές νευρωνικές συνδέσεις που ρυθμίζουν πράγματα που δεν μας είναι χρήσιμα πλέον. Αυτό ονομάζεται «συναπτικό κλάδεμα» και παρακάτω θα δείτε πώς λειτουργεί. Το μυαλό σου είναι σαν ένας κήπος Φανταστείτε το μυαλό σας σαν έναν κήπο, που στη θέση της καλλιέργειας λουλουδιών, φρούτων και λαχανικών, καλλιεργείτε συναπτικές συνδέσεις ανάμεσα στους νευρώνες. Αυτές είναι οι συνδέσεις στις οποίες οι νευροδιαβιβαστές, όπως η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη και άλλες, ταξιδεύουν κατά μήκος τους. Τα «Νευρογλοιακά κύτταρα» είναι οι κηπουροί του εγκεφάλου και δρουν έτσι ώστε να επιταχύνουν σήματα μεταξύ συγκεκριμένων νευρώνων. Υπάρχουν και άλλα πιο εξειδικευμένα νευρογλοιακά κύτταρα που απομακρύνουν σκουπίδια, ξεριζώνουν ζιζάνια, σκοτώνουν τα παράσιτα, σκαλίζουν το έδαφος. Αυτοί οι απαραίτητοι «κηπουροί» του εγκεφάλου σας ονομάζονται «μικρογλοιακά κύτταρα.» Η δουλειά τους είναι να «κλαδεύουν» τις συναπτικές συνδέσεις. Το ερώτημα είναι, πώς ξέρουν ποια να κλαδέψουν; Οι ερευνητές μόλις τώρα αρχίζουν να διαλευκάνουν αυτό το μυστήριο, αλλά αυτό που ξέρουν είναι ότι οι συναπτικές συνδέσεις που χρησιμοποιούνται λιγότερο «μαρκάρονται» από μια πρωτεΐνη, την C1q (αλλά και με άλλες). Όταν τα μικρογλοιακά κύτταρα ανιχνεύσουν την πρωτεΐνη αυτή, συνδέονται μαζί της και καταστρέφουν (ή κλαδεύουν αν θέλετε) τη συγκεκριμένη σύναψη. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται στον εγκέφαλο ο ελεύθερος χώρος για να οικοδομήσουμε νέες και ισχυρότερες συνδέσεις ώστε να μπορούμε να μάθουμε περισσότερα πράγματα. Γιατί ο ύπνος είναι τόσο σημαντικός Ο εγκέφαλός σας αυτοκαθαρίζεται όταν κοιμάστε! Κάποιες φορές όταν μπορείτε να μάθετε κάτι νέο, ή να ξεκινήσετε μια νέα εργασία ή ένα χόμπι μπορεί να έχετε νιώσει ότι το μυαλό σας είναι γεμάτο και δε χωρά άλλες ιδέες και επιδεξιότητες. Λοιπόν, αυτό ακριβώς ισχύει κυριολεκτικά. Όταν μαθαίνετε πολλά νέα πράγματα καινούργια για σας, ο εγκέφαλός σας χτίζει συνδέσεις, αλλά παραμένουν πολλές άλλες αδρανείς και ανεπαρκείς. Ο εγκέφαλός σας θα πρέπει να κλαδέψει πολλές από αυτές τις συνδέσεις και στη θέση τους να οικοδομήσει πιο αποδοτικά και αποτελεσματικά μονοπάτια. Αυτό το κάνει όταν κοιμόμαστε. Όταν κοιμάστε τα κύτταρα του εγκεφάλου συρρικνώνονται έως και 60% για να δημιουργηθεί χώρος ώστε τα νευρογλοιακά κύτταρα να φθάσουν και να απομακρύνουν τα απόβλητα. Έτσι κλαδεύονται οι συνάψεις. Όταν ξυπνάμε μετά από μια ξεκούραστη νύχτα είμαστε σε θέση να σκεφτούμε καθαρά και γρήγορα. Είναι σαν να κάναμε ανασυγκρότηση στα κατακερματισμένα αρχεία του υπολογιστή. Για τον ίδιο λόγω ο σύντομος ύπνος κατά την διάρκεια της μέρας είναι επωφελής για τις γνωστικές σας ικανότητες. Ένας υπνάκος για 10 ή 20 λεπτά δίνει στα μικρογλοιακά κύτταρα την ευκαιρία να ταξιδέψουν σε μακρινές συνδέσεις που δεν χρησιμοποιούνται, να τις καταστρέψουν και να αφήσουν χώρο για να αναπτυχθούν νέες. Το να κάνετε πνευματικές εργασίες με στέρηση ύπνου είναι σαν να προσπαθείτε να ανοίξετε δρόμο μέσα σε μια πυκνή ζούγκλα κρατώντας μόνο ένα μαχαίρι. Σε αυτό το κατάφυτο περιβάλλον τα βήματα προόδου θα είναι αργά και κουραστικά. Αντίθετα, όταν σκέφτεστε ενώ ο εγκέφαλός σας έχει ξεκουραστεί καλά είναι σαν να περιπλανιέστε άνετα μέσα σε ένα μεγάλο πάρκο. Τα μονοπάτια είναι σαφή και οριοθετημένα και συνδέονται μεταξύ τους σε ευδιάκριτα σημεία, τα δέντρα είναι στη θέση τους, μπορείτε να δείτε εκατοντάδες μέτρα μπροστά σας την πορεία. Είναι αρκετά αναζωογονητικό. Να πως μπορείς να ελέγχεις τι θα διαγραφεί από το μυαλό σου Εάν ξοδεύετε πάρα πολύ χρόνο σκεπτόμενοι θεωρίες για το πως θα τελειώσει το «Game of Thrones» και πολύ λιγότερο για θέματα που αφορούν τη δουλειά σας, μάντεψε ποιες συνάψεις θα μαρκαριστούν για να ανακυκλωθούν. Αν είστε σε κόντρα με κάποιον από τη δουλειά και αφιερώνετε το χρόνο σας στο πως θα τον εκδικηθείτε, και όχι στα έργα και στις ιδέες που έχετε σε εξέλιξη, θα σχηματίσετε ένα μεγάλο ιστό με συναπτικές οδούς ευφάνταστων σεναρίων εκδίκησης, αλλά φτωχές συνάψεις για τα έργα σας που θα οδηγήσουν σε κακές επινοήσεις. Αυτό στο οποίο επικεντρωνόμαστε, αυτό επικρατεί! Μπορείτε να πλοηγήσετε κυριολεκτικά το μυαλό σας και να επιλέξετε το τι θέλετε να γίνει δίνοντας προσοχή προς την κατεύθυνση υλοποίησής του. Φυσικά, δεν μπορείτε να ελέγξει όλα όσα σας συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της μέρας, αλλά μπορείτε να ελέγξετε πόσο σας επηρεάζουν. Για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, μπορείτε να επιλέξετε αυτό που σας αρέσει και να κατασκευάσετε τις δικές σας νευρωνικές συνδέσεις προς υλοποίησή του. Αντί να ασχολείστε με πράγματα που σας κρατάνε στάσιμους, επικεντρωθείτε σε πράγματα που μπορούν να σας κάνουν καλύτερο άνθρωπο. Αντί να φαντάζεστε σενάρια που πιθανόν ποτέ δεν θα συμβούν, διαλογιστείτε. Καθάρισε το μυαλό σας. Φέρτε το μυαλό σας στο τώρα και χρησιμοποιήστε την ψυχική σας ενέργειά προς το μονοπάτι που σας ωφελεί. Είναι πραγματικά ένα παιχνίδι στρατηγικής. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε έξυπνα το μυαλό σας, να είστε έξυπνοι. Αντισταθείτε στον πειρασμό να ασχολείστε με πράγματα που δεν σας ωφελούν, αυτό είναι που θα σας κάνει πιο έξυπνους. Για να διαγράψετε κάτι, απλά, σταματήστε να σκέφτεστε γι ‘αυτό. Ακόμα και όταν κάποιος άλλος σας το υπενθυμίζει, εστιάστε την προσοχή σας κάπου αλλού. Αργά ή γρήγορα θα πάρει το δρόμο του και θα μαρκαριστεί για να οδηγηθεί στην ανακύκλωση.

 

Γ)Αυτοάνοσα νοσήματα, Διατροφή και Ανοσοποιητικό

Ένας φαινομενικός παραλογισμός του ανοσοποιητικού μας συστήματος
Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι μια ομάδα νοσημάτων με συμμετοχή και προσβολή πολλών οργάνων και ιστών και επομένως συμπεριλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων και κλινικών εικόνων. Διακρίνονται:

1. Σε αυτά που προσβάλλεται ένα όργανο (οργανοειδικά), π.χ. θυρεοειδίτιδα Hashimoto, σακχαρώδης διαβήτης τύπου I και

2. Σε αυτά που προσβάλλονται ταυτόχρονα ή διαδοχικά πολλά όργανα (συστηματικά), π.χ. συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ), ρευματοειδής αρθρίτιδα).

Ποιο είναι το κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των παθήσεων; Η δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και η ανάπτυξη αντισωμάτων για τα ίδια τα όργανα και τους ιστούς του οργανισμού. Η ύπαρξη δηλαδή αυτοαντισωμάτων τα οποία μπορούν να ανιχνευθούν συνήθως στον ορό των ασθενών και καταστρέφουν τους ίδιους τους ιστούς και τα όργανα του ασθενούς.

Τι είναι το ανοσοποιητικό σύστημα και ποια είναι η λειτουργία του;
Το ανοσοποιητικό σύστημα προστατεύει τον οργανισμό από τις επιθέσεις εισβολέων, τους οποίους αναγνωρίζει ως «ξένους προς τους ιστούς του οργανισμούς» είτε είναι μικροοργανισμοί (π.χ. μικρόβια, ιοί, μύκητες) είτε είναι ιστοί (π.χ. μετάγγιση διαφορετικής ομάδας αίματος ή μη ιστοσυμβατότητα σε μεταμοσχεύσεις) είτε τροφές, όπως γύρη κλπ.

Το ανοσοποιητικό σύστημα διαθέτει ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα κυττάρων επιφορτισμένο να αναγνωρίζει αρχικά και ακολούθως να αντιδρά, παράγοντας αντισώματα με σκοπό την καταστροφή ουσιών που αναγνωρίζει ως «ξένες» και που είναι δυνητικά επιβλαβείς για τον οργανισμό (οι «ξένοι» εισβολείς ονομάζονται αντιγόνα). Την καταστροφή την επιτυγχάνει παράγοντας το κατάλληλο αντίσωμα κάθε φορά για το κάθε νέο αντιγόνο.

Τα αντισώματα είναι μόρια πρωτεϊνικής φύσης, των οποίων η στερεοδιάταξη (η μορφή τους) τους επιτρέπει να προσδένονται στο αντιγόνο [το μόριο του εισβολέα το οποίο πυροδότησε τη σύνθεσή τους και με το οποίο έχουν συμπληρωματική στερεοδιάταξη (μορφή)]. H πρόσδεσή των αντισωμάτων στα αντιγόνα του εισβολέα προκαλεί στη συνέχεια σειρά αντιδράσεων που στόχο έχουν να τα καταστρέψουν και τελικά να τα απομακρύνουν από τον οργανισμό.

Η όλη αυτή η αμυντική διαδικασία του ανοσοποιητικού συστήματος στις περιπτώσεις αυτοάνοσων μοιάζει να απορυθμίζεται και αντί να επιτίθεται μόνο στους ξένους εισβολείς, καθώς θα έπρεπε, κάνει λάθος αναγνωρίζοντας τους δικούς του ιστούς σαν «ξένους», παράγει αυτοαντισώματα και αρχίζει επίθεση στον ίδιο του «τον εαυτό».

Αυτοάνοσα – Παθογένεση
Η συχνότητα των αυτοάνοσων νοσημάτων κυμαίνεται περίπου στο 3% του πληθυσμού. Ένα μεγάλο μέρος από τα αυτοάνοσα νοσήματα παραμένει αδιάγνωστο. Ορισμένα από αυτά, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι και η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι αρκετά συχνά και συνοδεύονται από μεγάλο οικονομικό και ψυχοκοινωνικό κόστος. Άλλα, όπως η θυρεοειδίτιδα ή νόσος του Hashimoto με την κατάλληλη ορμονική υποκατάσταση δεν δημιουργούν ιδιαίτερα προβλήματα. Το άτομο που έχει παρουσιάσει ένα αυτοάνοσο νόσημα μπορεί να παρουσιάσει και ένα νέο.

Η παθογένεση των αυτοάνοσων νοσημάτων είναι περίπλοκη και σε αυτήν εμπλέκονται τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες (το γενετικό υπόστρωμα δηλαδή ευθύνεται μόνο κατά ένα μέρος για την εμφάνιση της ασθένειας). Η αλληλεπίδραση των παραγόντων αυτών καθορίζει το αν ένα άτομο θα νοσήσει ή όχι.

Το γενετικό υπόστρωμα πολλών αυτοάνοσων έχει διευκρινιστεί. Φαίνεται ότι σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις εμπλέκονται παραπάνω από ένα γονίδια (πολυγονιδιακά νοσήματα) και ενώ από την άλλη τα ίδια γονίδια που σχετίζονται με τα αυτοάνοσα νοσήματα υπάρχουν και σε σημαντικό αριθμό υγιών ατόμων χωρίς να νοσούν (η πιθανότητα δε να μη νοσήσει το άτομο που φέρει το «αυτοάνοσο γονίδιο» είναι σημαντικά μεγαλύτερη από την πιθανότητα να νοσήσει). Αυτό (καθώς και το γεγονός ότι προϋπάρχουν της εκδήλωσης της ασθένειας) αποδεικνύει ότι για την εκδήλωση των αυτοάνοσων εμπλέκονται και περιβαλλοντικοί παράγοντες και είναι σημαντικοί.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες που έχουν ενοχοποιηθεί περισσότερο σαν παράγοντες κινδύνου για την πρόκληση αυτοάνοσων νοσημάτων είναι: το κάπνισμα, η εξωγενής χορήγηση ορμονών, διάφορα φάρμακα, οι βαφές μαλλιών, η υπεριώδης ακτινοβολία και η επαγγελματική έκθεση σε σκόνη αλάτων πυριτίου, οργανικούς διαλύτες και παρασιτοκτόνα. Ακόμη και προθέματα μαστών από γέλη σιλικόνης ενοχοποιήθηκαν, ενώ το κάπνισμα έχει συσχετισθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ρευματοειδούς αρθρίτιδας.

Η θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα αναφέρεται ότι συσχετίζεται με την εμφάνιση ερυθηματώδη λύκου. Επίσης, έχει τεκμηριωθεί η αιτιολογική σχέση του αιμολυτικού στρεπτόκοκκου ομάδας Α και του ρευματικού πυρετού, του Campylobacter jejuni με το σύνδρομο Guillain-Barré, των διαφόρων εντεροβακτηριοειδών και της αντιδραστικής αρθρίτιδας, του ιού της ηπατίτιδας Β με την οζώδη πολυαρτηρίτιδα και του ιού της ηπατίτιδας C με την κρυοσφαιριναιμία. Η έκθεση σε εντεροιούς κατά την ενδομήτρια ζωή ή την παιδική ηλικία έχει ενοχοποιηθεί για την πρόκληση σακχαρώδους διαβήτη τύπου Ι. Παρόλα αυτά οι συσχετίσεις σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται ότι δεν είναι ισχυρές.

Αίτια
Μια αυτοάνοση αντίδραση μπορεί να πυροδοτηθεί με διάφορους τρόπους. Έχει παρατηρηθεί ότι η έναρξη συμπίπτει με περιόδους που ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση καταπόνησης  – στρες οποιασδήποτε μορφής.

1. Έναρξη εκδηλώνεται όταν φυσιολογικοί ιστοί του σώματος αλλάξουν κάτω από την επίδραση ιογενών λοιμώξεων, (π.χ. με εντεροιούς), φαρμάκων, υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο ή σε ακτινοβολίες (π.χ. υπεριώδη) με αποτέλεσμα να αναγνωρισθούν πλέον ως «ξένες» από το ανοσοποιητικό σύστημα.

2. Μία ξένη ουσία με κοινά γνωρίσματα των ιστών μας, εάν εισέλθει στον οργανισμό μας μπορεί να κινητοποιήσει αυτοάνοση αντίδραση προς τους ιστούς που ομοιάζει (είναι γνωστή η ομοιότητα των ιστών του χοίρου με τους ανθρώπινους ιστούς, η πρώτη ινσουλίνη που χορηγήθηκε σε ανθρώπους ήταν χοίρειος).

3. Δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού π.χ. Β- λεμφοκύτταρα να παράγουν μη φυσιολογικά αντισώματα που θα επιτεθούν σε φυσιολογικούς ιστούς.

Τα πιο συχνά αυτοάνοσα νοσήματα είναι
(εντός παρενθέσεως είναι οι ιστοί ή τα όργανα που προσβάλλονται):

– Ρευματοειδής αρθρίτιδα (αρθρώσεις)
– Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (συνδετικός ιστός, αρθρώσεις, νεφρά, δέρμα, πνεύμονες, καρδιά, εγκέφαλος)
– Σακχαρώδης διαβήτης τύπου I – νεανικός διαβήτης (πάγκρεας, β-κύτταρα των νησιδίων του Langerhans)
– Σκλήρυνση κατά πλάκας (νευρικός ιστός, μυελίνη νεύρων)
– Λεύκη (μελανινοκύτταρα του δέρματος)
– Ψωρίαση (δέρμα)
– Γυροειδής αλωπεκία (θύλακες τριχών)
– Σύνδρομο Sjogren (δακρυικοί, σιελογόνοι αδένες)
– Μυασθένεια Gravis (νευρομυική σύναψη)
– Αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία (ερυθρά αιμοσφαίρια)
– Κακοήθης αναιμία (κύτταρα ενδοθηλίου στομάχου, ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια)
– Αυτοάνοση θρομβοκυτταροπενία (αιμοπετάλια)
– Αγγειίτιδες (τοίχωμα αγγείων)
– Νόσος του Crohn (έντερο)
– Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (αρθρώσεις σπόνδυλοι)
– Πέμφιγα (δέρμα – υποδόριο)
– Συστηματική σκλήρυνση ή Σκληρόδερμια (συνδετικός ιστός, αγγεία, κολλαγόνες και ελαστικές ίνες διαφόρων οργάνων – πνεύμονες, καρδιά, νεφροί)
– Δερματομυοσίτιδα – Πολυμυοσίτιδα – Ρευματική πολυμυαλγία (δέρμα, μύες)
– Θυρεοειδίτιδα του Hashimoto (οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό), Νόσος του Graves (οδηγεί σε υπερθυρεοειδισμό), (κύτταρα του θυρεοειδή αδένα)
– Νόσος του Addison, (επινεφρίδια)
– Αυτοάνοσα νοσημάτα του συνδετικού ιστού (συνδετικός ιστός)

Θεραπεία
Ακόμα όμως και στην περίπτωση της προκλινικής διάγνωσης (τα χαρακτηριστικά αντισώματα μπορούν να ανιχνευθούν στον ορό ενός μεγάλου ποσοστού των ατόμων που πρόκειται να νοσήσουν, αλλά χωρίς να είναι σίγουρο ή τετελεσμένο γεγονός) προς το παρόν δεν διαθέτουμε τη δυνατότητα να αναστείλουμε την εξέλιξη των αυτοανόσων νοσημάτων. Μπορεί, όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις π.χ. σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι με την έγκαιρη θεραπεία με ινσουλίνη, να περιοριστούν σημαντικά οι επιπτώσεις του νοσήματος στα όργανα στόχους.

Η πρόοδος της ανοσολογίας με την εξέλιξη των ανοσοτροποποιητικών θεραπειών είναι πιθανό τελικά να μας δώσει τη δυνατότητα να ανακόψουμε την πορεία των αυτοανόσων νοσημάτων τα επόμενα χρόνια (δεκαετίες). Και πάλι ο διαβήτης αποτελεί την εξαίρεση μια και ήδη εκτελούνται μελέτες με ανοσοτροποποιητικές θεραπείες σε άτομα που εμφανίζουν τα σχετικά αυτοαντισώματα.

Η θεραπεία των αυτοάνοσων νοσημάτων είναι δύσκολη και μακροχρόνια, διότι πρόκειται περί χρόνιων νοσημάτων που παρουσιάζουν υφέσεις και εξάρσεις και χωρίζεται:

1. Στα αυτοάνοσα που προσβάλλονται πολλά όργανα, με τη χορήγηση ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, που καταστέλλουν την αντίδραση του ανοσολογικού συστήματος ή μειώνουν την φλεγμονή (μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, κορτιζόνη, μεθοτρεξάτη, κυκλοφωσφαμίδη, αζαθειοπρίνη, κυκλοσπορίνη- Α, D-πενικιλλαμίνη). Στις παθήσεις αυτές δεν υποχωρούν πλήρως τα συμπτώματα και τα φάρμακα που χορηγούνται έχουν πολλές παρενέργειες.

2. Από την άλλη πλευρά, σε αυτά που προσβάλλεται ένα όργανο, γίνεται αναπλήρωση της λειτουργίας του οργάνου που έχει προσβληθεί και καταστραφεί ολικά ή μερικά π.χ. χορήγηση ινσουλίνης στο διαβήτη ή της θυρεοειδικής ορμόνης στον υποθυρεοειδισμό ή στη νόσο του Addison, όπου υπολειτουργούν τα επινεφρίδια, χορηγούνται κορτικοστεροειδή (αλατο- κορτικοειδή και γλυκο- κορτικοειδή, οι ορμόνες των επινεφριδίων).

Η αντικατάσταση της υπολειμματικής λειτουργίας του πάσχοντος οργάνου είναι πλέον εύκολη υπόθεση και ανώδυνη με την ευρεία έννοια, γιατί ο ασθενής αν και έχει καταστραφεί το όργανο του δεν έχει συμπτώματα ή αυτά είναι λίγα.

3. Πλασμαφαίρεση (αφαιρούνται τα παθολογικά αντισώματα από τον ορό των ασθενών) εφαρμόζεται σε ορισμένες παθήσεις όπως θρομβοπενική πορφύρα, κρυοσφαιριναιμία, αγγειίτιδες, αυτοάνοσες πολυνευροπάθειες, μυασθένεια Gravis με συγχορήγηση ενός ανοσο-κατασταλτικού φαρμάκου της κυκλοφωσφαμίδης ενδοφλεβίως.

Η αποφυγή υπερέντασης-καταπόνησης (stress), η άσκηση και η υγιεινή διατροφή με βιολογικά προϊόντα (μεσογειακή διατροφή) είναι τόσο σημαντικά όσο και η θεραπευτική αγωγή. Μερικές μελέτες υποδεικνύουν ότι μια διατροφή χαμηλή σε θερμίδες, λίπος και πρωτεΐνη, είναι ωφέλιμη στα νοσήματα αυτά (αποτοξίνωση). Επιπλέον, σύμφωνα με άλλες μελέτες, μεγάλες ποσότητες λιπαρών οξέων (Ωμέγα 3) που λαμβάνονται από ορισμένα ψάρια και φυτά (λιναρόσπορος), μπορεί να βοηθήσουν τη φλεγμονώδη αρθρίτιδα.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε στη θεραπεία μας και να αποφύγουμε την έλευση της νόσου από την Φυσικοπαθητική Ιατρική (Naturopathic Medicine).
Πώς χειριζόμαστε τα αυτοάνοσα νοσήματα;

Ο Φυσικοπαθητικός και οι ολιστικοί γιατροί προσφέρουν την πιθανότητα να προσδιοριστεί ο μηχανισμός που πυροδότησε την εκδήλωση της αυτοάνοσης αντίδρασης, πράγμα απαραίτητο, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα να αντιστραφεί μία αυτοάνοση πάθηση.

Πρώτα λοιπόν θα προσδιοριστεί ο μηχανισμός που πυροδότησε την εκδήλωση της αυτοάνοσης αντίδρασης (π.χ. δυσλειτουργία του εντέρου, τροφικές δυσανεξίες ή αλλεργίες). Δεύτερον πρέπει να μειωθούν οι φλεγμονώδεις και αυτοάνοσες διεργασίες.

Κάθε τρόφιμο που καταναλώνουμε είτε οδηγεί σε φλεγμονώδη διαδικασία είτε σε αντιφλεγμονώδη. Έτσι είναι σημαντικό να βελτιστοποιηθεί η διατροφή. Η υποστήριξη της λειτουργίας του ήπατος και η αποτοξίνωσή του (καθώς και των άλλων αποτοξινωτικών οδών) είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας στη μείωση της φλεγμονής.

Ο Φυσικοπαθητικός μπορεί επίσης να συστήσει τις συγκεκριμένες διατροφικές αλλαγές. Η μείωση των φλεγμονωδών αντιδράσεων περιλαμβάνει μια πολλαπλή προσέγγιση, που συμπεριλαμβάνει τη διατροφή, τον καθορισμό των διατροφικών ελλείψεων σε βιταμίνες ιχνοστοιχεία, αμινοξέα κλπ. και αλλαγές προς έναν καλύτερο τρόπο ζωής.

Αυτού του είδους η προσέγγιση στη φλεγμονή και στην αυτοάνοση αντίδραση μπορεί να βοηθήσει στην ομαλοποίηση της λειτουργίας του οργανισμού και την επιστροφή στο φυσιολογικό. Μπορεί να αποτρέψει την εκδήλωση του αυτοάνοσου νοσήματος ή και ακόμη να αντιστρέψει, να αποκαταστήσει τις βλάβες και να οδηγήσει στην ύφεση της πάθησης.

Οι τρεις πιο κοινοί παράγοντες που αποσταθεροποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα είναι η ελαττωματική πέψη, η έλλειψη διατροφικών στοιχείων (π.χ. βιταμίνες ιχνοστοιχεία κ.α.) και η κατανάλωση ζάχαρης (και φυσικά τα γλυκά), καθώς επίσης και τα trans -λιπαρά και τα ωμέγα-6 οξέα, που βρίσκονται σε λάδια που υπερθερμαίνονται (τηγάνισμα) και σε επεξεργασμένα φυτικά έλαια (π.χ. από σόγια, καλαμπόκι, ηλιόσπορα, κ.α.). Όλα αυτά μας οδηγούν σε φλεγμονές. Προσθέστε επίσης στον κατάλογο:

– Χρόνιες φλεγμονές εντέρου (candida syndrome –δυσβίωση). Η ελαττωματική πέψη και η έλλειψη διατροφικών στοιχείων είναι επακόλουθο της φλεγμονής αυτής.

– Έκθεση σε αμίαντο, βαρέα μέταλλα, φυτοφάρμακα

– Κάπνισμα, κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών, αφυδάτωση

– Καταπόνηση-στρες οποιασδήποτε μορφής, ψυχολογικό στρες, αρνητικές συγκινήσεις

– Λήψη στεροειδών (κορτιζόνης), ορμονικές διαταραχές

– Χρόνια αϋπνία

– Καθιστική ζωή και έλλειψη δραστηριότητας, καθώς επίσης και υπερβολική καταπόνηση των αρθρώσεων (π.χ. με γυμναστική).

Από την πλευρά της Φυσικοπαθητικής Θεραπευτικής (Naturopathic Medicine), για τις αυτοάνοσες παθήσεις, σημαντικό ρόλο παίζει η κατάσταση της οικολογίας των μικροοργανισμών του εντέρου, δηλ. της χλωρίδας του εντέρου που πρέπει να περιέχει στην πλειονότητα φιλικούς μικροοργανισμούς (γαλακτοβακήλους κλπ) και ελάχιστους πληθυσμούς παθογόνων μικροοργανισμών, όπως π.χ. μυκήτες (τους οποίους ένα φυσιολογικό ανοσοποιητικό σύστημα κρατάει υπό έλεγχο).

Η ανατροπή της οικολογίας αυτής (ονομάζεται δυσβίωση από το δυσ-βιώνω, κακώς-βιώνω) και η ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών κυρίως μυκήτων (συμβαίνει για διάφορους λόγους π.χ. μετά την λήψη αντιβιοτικών, όπως και οι γνωστές και συχνές μυκητιασικές κολπίτιδες των γυναικών μετά από αντιβίωση), δημιουργούν φλεγμονή στα τοιχώματα του εντέρου, με αποτέλεσμα τελικά την καταστροφή του, όταν παραταθεί επί μακρόν η φλεγμονή.

Αυτό αποτελεί σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα και για την ανάπτυξη αλλεργιών ή δυσανεξιών σε τροφές, την κακή ή πλημμελή απορρόφηση στοιχείων από τις τροφές και τη δημιουργία διατροφικών ελλείψεων (π.χ. σε βιταμίνες) και τελικά την αποσταθεροποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος (που ένα μεγάλο μέρος του βρίσκεται στο έντερο) και την πιθανή ανάπτυξη αυτοάνοσων νοσημάτων.

Έτσι, από παρατηρήσεις η πλειονότητα των ατόμων που πάσχουν από υποθυρεοειδισμό και την νόσο του Hashimoto, είχαν ή έχουν κολίτιδες διαφόρων τύπων, διάφορες ελλείψεις διατροφικών στοιχείων και φυσικά δυσβίωση που προηγείται κάθε μορφής φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.
Αφού θεραπευθεί η κολίτιδα ή η δυσβίωση του εντέρου ακολουθεί μείωση των αντισωμάτων κατά του θυρεοειδούς και η πάθηση περνά σε ύφεση. Η ίδια βελτίωση έχει παρατηρηθεί και σε άλλα αυτοάνοσα μετά τη θεραπεία και αποκατάσταση της υγείας του εντέρου.

Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι η έναρξη του αυτοάνοσου ακολουθεί μιας περιόδου στρες του οργανισμού, όπως και ότι εξάρσεις των αυτοάνοσων παρατηρούνται μετά από καταπόνηση-στρες του οργανισμού οποιασδήποτε μορφής.

Μερικά στοιχεία διατροφής που βελτιώνουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού:

– Τα Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα βρίσκονται σε όλα τα λιπαρά ψάρια. Προτιμήστε τα μικρά ψάρια σαρδέλες, σκουμπρί, πέστροφα (μειώνουν τον κίνδυνο επιβάρυνσης με βαρέα μέταλλα). Ο σολομός, ξιφίας, κ.α., που είναι μεγάλα (ζουν πολλά χρόνια δηλαδή) έχουν αυξημένες πιθανότητες να είναι επιβαρυμένα με βαρέα μέταλλα. Ωμέγα-3 σε μικρότερα ποσά έχουν τα σκούρα, πράσινα, φυλλώδη λαχανικά π.χ. η γλιστρίδα και τα άγρια χόρτα. Οι ξηροί καρποί τα καρύδια, αμύγδαλα έχουν επίσης ικανοποιητική ποσότητα Ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.

– Τα ελαϊκά λιπαρά οξέα που παίρνουμε από το παρθένο κατά προτίμηση ελαιόλαδο (καλύτερο είναι το ελαιόλαδο που παράγεται με ψυχρή έκθλιψη), τις πράσινες και μαύρες ελιές.

– Τα πράσινα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων της σπιρουλίνας και της χλωρέλλας, που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνες, ανόργανα άλατα και ένζυμα που απαιτούνται για την αποτοξίνωση και τη σωστή διατροφή.

– Η γλουταθείονη ενεργεί ως αντιοξειδωτικό και είναι ουσιαστικό για την εξισορρόπηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

– Η υγιής εντερική χλωρίδα μειώνει την παραγωγή αντισωμάτων και την υπερδιέγερση του ανοσοποιητικού. Τα προβιοτικά επομένως βοηθούν στην ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος και την επίτευξη της φυσιολογικής άνοσο- ανοχής, με άλλα λόγια να ξέρει το ανοσοποιητικό σύστημα πού να ανταποκρίνεται και να αντιδρά (δηλαδή βακτηριακή μόλυνση) και σε τι να μην ανταποκρίνεται και μην να αντιδρά (δηλαδή τρόφιμα).

– Τα πεπτικά ένζυμα διασπούν τις πρωτεΐνες «στους δομικούς τους λίθους», τα αμινοξέα τα οποία απορροφούμενα από το έντερο, τα γνωρίζει σαν «δικά του» και όχι σαν «ξένα», όπως συμβαίνει με τις διάφορες άγνωστες πρωτεΐνες.

– Το μηλόξυδο διεγείρει το υδροχλωρικό οξύ, το οποίο απαιτείται για να αφομοιώσει τις πρωτεΐνες και να ενεργοποιήσει τα ένζυμα. Τρώτε αργά για να επιτρέπετε στα φυσικά ένζυμα που υπάρχουν στη σίελο να λειτουργήσουν στους υδατάνθρακες, γιατί η πέψη τους ξεκινά από τη στοματική κοιλότητα. Τρώγοντας μόνο όταν είστε πεινασμένοι θα δημιουργήσετε τις προϋποθέσεις για την καλή πέψη.

– Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β χρειάζονται επίσης για να υποστηρίξουν την παραγωγή υδροχλωρικού οξέος και το μαγνήσιο βοηθά το πάγκρεας να παραγάγει τα ένζυμα για να αφομοιωθούν οι πρωτεΐνες, οι υδατάνθρακες και τα λίπη. Επίσης, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και το μαγνήσιο είναι επίσης απαραίτητες για την κατάλληλη λειτουργία των επινεφριδίων.

– Οι χρόνιες μολύνσεις μπορούν επίσης να δημιουργήσουν ένα πρόσθετο φορτίο για το ανοσοποιητικό σύστημα. Έτσι για μια ακόμη φορά η θεραπεία των χρόνιων μολύνσεων, ειδικά στην πεπτική οδό, είναι ένα μία βασική προϋπόθεση σωστής του λειτουργίας.

– Το quercetin (υπάρχει στα κρεμμύδια) μπορεί επίσης να μειώσει τα συμπλέγματα που προκαλούν την παραγωγή αντισωμάτων.

– Το φως του ήλιου, ο καθαρός αέρας, το καθαρό νερό, οι βιολογικές τροφές, η θωπεία, η θετική σκέψη, ο βελονισμός και η προσευχή έχουν επίσης μια θετική επίδραση στην λειτουργία του ανοσοποιητικού.

– Μπορούμε να προσδιορίσουμε τις ελλείψεις σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία κλπ, ώστε όταν διαγνωστούν με το βιοενεργειακό τεστ να ληφθούν ως συμπληρώματα διατροφής. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής ασκόπως που μπορεί να σας επιβαρύνουν.

Ένας από τους λόγους για τους οποίους τα αυτοάνοσα νοσήματα αντιμετωπίζονται με καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, φανερώνει την άγνοιά μας σχετικά με την αιτιολογία τους και την αδυναμία μας για μια πιο στοχευμένη θεραπεία.

“Τροφή”: Κάθε πάθηση έχει και τη θεραπεία της. Δυστυχώς η μέχρι τώρα αντιμετώπισή τους έχει να κάνει με την ανοσοκαταστολή, ώστε το ανοσοποιητικό να μην επιτίθεται στον ίδιο του τον οργανισμό. Εκεί φανερώνεται και η παντελής άγνοιά μας, όπως προαναφέρθηκε, καθώς το ζήτημα δεν είναι να εξαλείψουμε το άλφα και το ωμέγα της άμυνάς μας, αλλά να βοηθήσουμε το ανοσοποιητικό μας να “ξεμπερδευτεί”, να ευθυγραμμιστεί θα μπορούσα να πω με την αρχική του λειτουργία και άρα να εξυπηρετεί σωστά τον σκοπό του.

Η καλλίτερη μακράν λύση που έχει η Φύσις για να στήσει γερό και λειτουργικό ανοσοποιητικό, στα θηλαστικά, είναι το μητρικό γάλα. Στην προκειμένη περίπτωση υπάρχει η δυνατότητα να το εντάξουμε στην διατροφή μας ως: Πρωτόγαλα – Colostrum (αρχαίο: πύαρ)!

Ματίνα Χρονοπούλου BSc., N.D., Ph.D. Δρ. Φυσικοπαθητικής Θεραπευτικής
Λιάπης Ιωάννης Νευρολόγος, Ψυχίατρος, Βελονιστής

* Σημείωση – Παρατήρηση
Τα αναφερόμενα στο άρθρο είναι στοιχεία που αναφέρονται και απορρέουν από την σχετική βιβλιογραφία με σκοπό την ενημέρωση. Κατ’ ουδένα τρόπο αποτελούν συμβουλές ή οδηγίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε θεραπευτική αντιμετώπιση προβλημάτων. Αν αντιμετωπίζετε συγκεκριμένα προβλήματα υγείας, παρακαλούμε να συμβουλευθείτε κάποιον ειδικό που θα αναλάβει τη θεραπεία και θα έχει την ευθύνη της θεραπευτικής προσέγγισης.

ΠΗΓΗ http://www.elikoncc.info/

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

AUGMENTED EGO-ISM(os) THE DESEASE OF ART-I-FICIAL INTELLIGENCE

Love vs Pornography, Revolution vs Passivity

You say that you want facts – facts and more facts, before you can commit. Before you finally decide to become part of something: a political party, a movement or another human being. You already have plenty of them: an avalanche, a tsunami of facts. “In fact”, your life is overflowing with facts. Most of them are brought directly to your living room or bedroom, or to your office; they shine from the liquid crystals of your computer monitors, and from increasingly flat and sleek television screens.

By: Andre Vltchek

There is really no need to travel, is there? There is no need to “get dirty”. Without leaving your chair or couch, you can even get some basic science of Newton, Einstein or Leonardo da Vinci. You can experience, second-hand of course, but in the safety and comfort of your home, the most extreme misery of Haitian or Jamaican slums. You can be shown a battleground, you can see the most exotic and most ‘forbidden’ women being made love to by someone else, and you can get inside royal palaces.

It is all there, at your fingertips: formulas and definitions, music and porn, history and even some poetry, if poetry is what you are really searching for.

There is no reason to step outside. Of course many people have to go out, at least from Monday to Friday, to attend to their typically monotonous jobs. From time to time they have to buy some groceries, although groceries can be ordered online or using the phone, and some jobs these days do not even require the personal presence of employees.

*

While individualism (egoism) is what increasingly defines most of the cultures in the West, true individuality (uniqueness) has almost vanished.

Information overflow

Although the internet is overflowing with information, data and “facts”, although there are now hundreds of channels available from the menus of television cable providers, the living room – computeror living room – television set combinations are producing increasingly monotonous results: people are more and more phlegmatic, their way of thinking is uniformed, and they are not willing to take almost any risks: intellectually, emotionally or physically.

Passivity is being constantly rationalized, defended. On the surface, reasons given to justify lack of commitment are logical, ‘sensible’, and sometimes even righteous.

Passivity has become ‘calm’, and so have despair, desolation and gloom.

Instead of encouraging violent rebellious outbursts of anguish as something natural, positive and even essential (should one not be fighting with all his or her might against all the forces which are making life pointless and useless?), almost everything that is defined by society as “negative emotions” gets subdued and controlled by medication and therapy. This way, medical “science” becomes a culprit, murders many healthy reactions, and in the end, kills life itself.

It is rarely pronounced, but it is essential to realize: A person who feels violently sick because he or she is surrounded by a thoroughly unhealthy, even insane environment (political system, family, work, sets of constantly repeated lies) is actually reacting in a vigorous and healthy way. It is like when the body is fighting against severe infection. Only in this case, the battle is mental.

People are expected to be “normal”, while standards defining “normalcy” have roots in mental illnesses from which entire society is clearly suffering. Not only immigrants; now everyone is obliged to “conform”. What does it really mean, to conform? Is it: to become atomized, apathetic and therefore alone and vulnerable? Life then flows slowly, calmly, coldly and emotionlessly. A person grows up, matures, ages and dies. Society slowly deteriorates. Planet Earth is getting gradually ruined.

Surrounded by uniformed and perpetual misery, passivity and amnesia, one is not aware of his or her suffering. The screen in front of people shines late into the night. Everything is reduced to short barks and uniformed symbols pre-programmed into mobile phones.

Something has gone missing. There seems to be an urgent lack of something very essential, a gaping deficit. In such an environment, love cannot thrive, and revolution can never take place. In sterility and surrounded by emotional emptiness, human beings can live a little bit longer, but can such an existence be really called life?

*

Reality is “authentic” only if experienced holistically and first-hand. This is the conclusion at which I arrived, after witnessing hundreds of conflicts all over the world, but also after observing so many glorious moments, so many great human achievements, in virtually all corners of the globe.

Censorship

A computer monitor only offers extremely filtered, even “censored” images of reality (no matter how high-definition it might be), as well as some basic sound. Even our imperfect and limited human senses are capable of capturing, registering and processing incomparably much more than that.

When relying exclusively on processed and filtered reality (images and sound), a great part of our mind gets dormant, it begins to deteriorate (even degenerate), and eventually the process becomes irreversible. It is as if you only had use of your right hand for almost your entire life, no legs and no left hand: the situation would most definitely lead to the weakening of muscles and to fatal physical deformities. The same happens with the human mind, with the brain, if it is prevented from performing all of its natural functions on a regular basis.

I insist that “knowledge” and “understanding of reality” has to consist of a “complete approach”, in which, at least most of our senses, are involved. Practically: to ‘truly comprehend’ requires “being there”.

*

Let me give you one example, just one, although there are of course thousands of paradigms that I could provide:

You can sit all your life in Berlin, London or Boston, and watch news on your television screen, you can mull over countless “facts” provided by your best friends (internet and smart phone) but you would never, ever come close to understanding what has been happening during the last two decades in Latin America, or what is happening in Syria right now.

To understand, you’d have to roll up your sleeves, stop vegetating and begin living.  You’d have to experience, with all your senses, what the dampness coming from the walls in tropical slums some fifteen or twenty years ago felt like, you’d have to observe from miserable and over-populated hills those obnoxiously expensive condominiums on the horizon, you’d have to smell bad breath of young women who couldn’t afford dental care while the country was awash with petrodollars. You’d have to see young people dance, on Friday nights, so desperately and hopelessly. One evening you’d have to walk down some narrow alley, alone, and see two men with guns walking straight towards you. You’d have to smell the cheap perfume of a woman approaching you at two in the morning in a dive frequented by local journalists, grabbing you by the shoulders, beginning to sob, confessing that now she is a prostitute, but just one year ago she was an elementary school teacher and wanted to live in a little house with a neat and colorful garden. You’d have to know how stale the air used to be in rooms stuffed with bodies in some godforsaken public hospital where poor people were dying from cancer. You’d have to see and feel and smell more, much more, in order to understand why those of us who were there then, are still where we are now, fully determined and loyal, working and living for the Revolution.

Ernesto Che Guevara had to leave his provincial bubble of family, which consisted of doctors enjoying their upper middle-class life; he had to hit the road. In a way, he never returned. Che had to see and smell and feel, in order to get engaged, to take sides, to become committed; he had to understand what misery is, what leprosy is, what hunger and despair are, but also, he had to face all that tremendous glory of his continent, of South America.

It all goes hand in hand: in order to fight, to commit, to risk your life, you have to love, or at least you have to know how to love. In order to love, first you have to be alive!

During his endless motorcycle journey through the continent, what Che experienced was not necessarily something “factual”, or even “rational”.

What Venezuelan revolutionaries based their actions on a few decades later was mainly deeply emotional. Their feelings eventually got rationalized, leading to the pledge to liberate the continent. The next step was to take several determined actions. Facts were employed, too, but they were harvested strictly for the Cause, for the Revolution. It was not, and it was never meant to be, the other way around.

Revolution is an highly emotional event, and so is love, so is life. There is no life and there is no love without rebellion, without “private revolution”, without commitment. To live and to love requires courage and personal freedom, but it also requires full dedication and loyalty, self-sacrifice and determination.

During the Revolution, as well as when one is in love, all senses are involved. One is fighting for humanity. One is fighting for happiness of his or her other half. No matter what obstacles are blocking the way, no matter how hard the journey is, while loving or struggling, but especially while loving and struggling, a person is fully alive. Then and only then, his or her life gains meaning.

Revolution can be totally stripped of religion; it could be, and it often is, completely secular. But it always relies, significantly, on three brilliant Muses, three sisters, that are never far away from anything great that is moving our human race forward. Their names are Faith, Love and Hope.

Faith can be never based on facts. Love can be never based on facts. Hope is not based on facts.

The three sisters cannot be ‘studied’, and not much can be learned about them from the internet.

They could never be fully understood with logic. All three of them simply represent Life.

Life that is increasingly absent from societies that are controlling the world; societies which are more and more limiting the natural range of human senses, while herding men and women into dark and narrow pre-fabricated tunnels that lead only into perverse meaninglessness.

Such societies have already managed to create a new horrible religion, a new breed of extreme fanaticism, based on cold, emotionless, and nonsensical “rationalism”, on dehumanized “science”, and on a pre-selected medley of “facts”. Such societies have already choked to death both poetry and the human ability to dream. They have ended up raping the world, inseminating it with passivity and depression, forcing humanity to reject faith, love, and hope, to spit at commitments, at loyalty, at courage, at constructive and positive actions, at Life itself.

*

“Fact-based” virtual analyses of the world lead mostly to dark pessimism and negativism. It is not only because the prolonged staring at computer and television screens is depressing and unhealthy, but also since such analyses are to a great extent, “unreal” and deceiving.

The analogy to ‘”facts”-based virtual experience’ versus ‘beneficial human knowledge’ would be:  ‘pornography’ versus ‘love’.

To a poet, to a revolutionary, to a dreamer, to a humanist, such knowledge that consists exclusively of ‘hard facts’ (spiced with countless formulas and test results) would appear as cold, absurd and as empty as ‘hard porn’.

Love is not just the physical friction of two sexual organs, but also of great tenderness, compassion, honesty, and the disappearance of all fears accumulated throughout one’s entire life. It is genuine liberation and great adventure, a “private revolution”, a process through which the entire world, in fact the entire universe is re-discovered and re-defined, thoroughly and from the beginning, by two people, together.

True and big loves, like those loves that people used to experience and then write about in the past, (but so rarely now), were never easy, as people are not some simple beings, and two of them can hardly ever “perfectly match”. There were almost always some big dramas and temporary breakouts, then passionate reunions; there were misunderstandings and even severe pain. It always required great determination and willpower for two strong individuals to remain together, to survive as a couple, as one unit.

It is always easier to give up, to leave, as is done these days.

It is all down to those “facts” stripped of passion, depth and courage, isn’t it?

Take a woman you think you fell in love with, and look at the facts – analyze her. Go ahead – try. Do it the way everything is done these days: coldly and rationally. Is she “good for you”? Is living with her going to “improve your life”? Aren’t her buttocks too wide or legs bit too short? Isn’t she a bit “complicated”, in fact, “isn’t she too complicated?” And, “doesn’t she come with too much baggage?” Isn’t being with her going to “jeopardize your career?” “Is it going to strain the relationship with your family?”

Such thoughts would have been considered grotesque in the past. But they are acceptable, even normal, now. And the conclusions are usually predictable: “if it is not easy, leave! Just go…”

Do you remember the greatest novel written by Hemingway: “For Whom The Bell Tolls”?

A man, a middle-class American teacher goes to Spain. He volunteers; he wants to fight on the side of socialism, on the side of Republican Spain, against fascism. His name is Robert Jordan. He meets a girl; her name is Maria. Maria’s head was shaved, before she was brutally raped by fascist troops. From the beginning, it appears to be an absolutely impossible love, but to hell with it: it is love, and both Robert Jordan and Maria know it, they feel it, and they don’t even attempt to be rational about it. Against all odds, suddenly but fully, two people from two faraway countries do give their lives to each other, and then they make love, and ‘the earth moves’, as it moves only once in a lifetime. And Maria dies, and Robert Jordan does not leave; he stays by the side of the road, in a futile but heroic gesture, waiting for a fascist column to approach, so he could do what he pledged to do, to her and to himself: to fight and most likely to die in this foreign land, to die honestly, for Maria’s country.

Well, this is how people used to write, and this is how they use to live… and this is how they used to love.

This is what used to be normal, and what used to be admired and treasured.

And this is still how I write and live and love, and I don’t give a damn whether it is in vogue or not. I know when I write well, no matter what others say. I know when I fight bravely and honestly, even if, at the end, I lose. One knows these things, as one perhaps also knows when he or she lives like a coward, or when he or she betrays. I also know when ‘the earth moves’, and if it does, even if the other one does something insane and ‘unforgiveable’, no matter what I declare, I will stay.

In today’s world, Maria and women like Maria would be seen as very ‘bad match’. An injured, traumatized woman with ‘terrible baggage’ carried on her shoulders. No ‘sane man’ would take her hand. No one would embrace her; no one would fight and die for her. (Although somewhere deep inside I know: I would… I am… even now.)

Pornography, or some secret encounter with a bimbo in a love hotel, would be much ‘safer’, much ‘simpler’ for today’s ‘sensible’ Western men.

That is why, I’m convinced, in such an environment, with such a state of mind, no true revolution is possible anymore!

*

Every great love is confusing and often painful. True revolutions are never tidy, never easy, and never faultless. It is because both human love and human passion for progress and change consists of a set of complex emotions and instincts, sometimes clashing, often co-existing somehow inharmoniously, but always creating great whirlpool of passions, which actually makes life worth living.

By definition, love can never be ‘sterile’, and the same can be said about true revolution. True love and true revolution are always raw, full of fluids, of boiling blood, of tears. They consist of hope, of pain, but also of great joy.

Pornography is totally sterile, and sterile is that self-righteous universe of detachment, of cold ‘impartial’ observation of the world, as well as electronically transmitted “facts”. Sterile is also the refusal to get ‘engaged’, to get ‘dirty’, to get involved, and to take sides. Sterile is not to fight and not to be ready to die for one’s ideals.

Sterile is when one is desiring absolute purity: “I cannot get involved, because I’m not ready to fully support this ideal, this ideology, this revolution.”

When I hear this, I immediately imagine those bodies of women, created by fashion and advertisement agencies: “perfect”, smooth, slim, and tall… but absolutely lacking life and individuality.

I’m not attracted to such bodies, and I’m not attracted to ‘perfect’, tidy and ‘inoffensive’, ‘harmless’ ideologies. I’d never want to be with a woman whom I wouldn’t want to murder, at least once. I’d never fight for perfection, only for human beings, and those are never thoroughly (and luckily) faultless.

During a revolution and also when one loves and is loved madly, one can easily burn to ashes, but that’s life and it is better to go this way, than vanishing from influenza, old age or in a car accident.

One can also fall, disappear, while searching for true knowledge, because knowledge is often hidden in the most peculiar, dangerous and unsavory places. You have to come close, damn close, if you want to truly comprehend.

Sometimes, if you come too close, you die. But that is life, too. That’s how it is and that’s how it should be. Without tremendous effort, without true courage, stamina, passion, without taking risks, life is never worth living.

*

Andre Vltchek is a philosopher, novelist, filmmaker and investigative journalist. He has covered wars and conflicts in dozens of countries. Three of his latest books are revolutionary novel “Aurora” and two bestselling works of political non-fiction: “Exposing Lies Of The Empire” and  Fighting Against Western Imperialism. View his other books here. Andre is making films for teleSUR and Al-Mayadeen. WatchRwanda Gambit, his groundbreaking documentary about Rwanda and DRCongo. After having lived in Latin America, Africa and Oceania, Vltchek presently resides in East Asia and the Middle East, and continues to work around the world. He can be reached through his website and his Twitter.

SOURCE  http://www.pravdareport.com/

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , , | Leave a comment

EK TOU MASSO TO MASSAGE

Το χρονικό της Χειροπρακτικής στην Ελλάδα

Εμείς οι Έλληνες ανέκαθεν αποκαλούσαμε αυτό το σημείο της γης ΕΛ-ΛΑΣ  δηλαδή φωτεινή πέτρα ή πέτρα από τον ήλιο ή λιόπετρα.
Τι σχέση έχει αυτό με την χειροπακτική; Θεωρούμε ότι έχει.
Μια και το Θείον διέπει το σύμπαν, την Θεϊκή υπόσταση του ήλιου την αποκαλέσαμε Απ όλλων, δηλαδή   απ΄ όλων ή  εκ πολλών πραγμάτων.
Ήταν διά της εικόνας του Θεού Απόλλωνος που εκδηλώθηκε η Θεία υπόσταση στον τομέα της Υγιείας, που ενέπνευσε τους προγόνους μας  να ανακαλύψουν την τέχνη των χειρισμών των αρθρώσεων, που έγινε η επιστημονική βάση για την σημερινή Χειροπρακτική. Ο Όρκος του Ιπποκράτους, δια του οποίου οι νέοι ασκληπιάδες προσχωρούν στο θεραπευτικό επάγγελμα, τους συνδέει με τις ιαματικές δυνάμεις του Θεού Απόλλωνος.

Σπαράγματα από αρχαίους παπύρους που φυλάσσονται σε μοναστήρια, στο Βατικανό και σε δυτικά ιδρύματα αποκαλύπτουν ότι χειρισμοί των αρθρώσεων πραγματοποιούντο  πολύ παλαιά, κατά την εποχή του Ιάσωνα και των Αργοναυτών του  που όργωναν την οικουμένη.
Αυτή είναι η τετάρτη αναφορά στο πως  διεδόθη μαζικώς  ο Ελληνικός Πολιτισμός σε παγκόσμιο επίπεδο. Προηγούντο με την σειρά τους, οι Μινωϊτες Κρήτες, ο Διόνυσος, ο Ηρακλής και έπονται, ο Οδυσσέας, οι Σπαρτιάτες της Χιλής, ο Μέγας Αλέξανδρος, εκτός από τις μικρές μεταναστευτικές ομάδες όπως από την Ελίκη της Πελοποννήσου στο Έλτσε της Ισπανίας, από το Οίτυλο της Λακωνίας στο Βοίτυλο της Κορσικής, από την Μικρασία στην Μασσαλία της Γαλλίας και άλλα πολλά περιστατικά..
Ο Ιάσων με τους αργοναύτες του  ξεκινάει από την Βαλκανική χερσόνησο ή την Ελληνική χερσόνησο ή αυτή του Αίμου, περνά τις Ηράκλειες Στήλες ή το σημερινό Γιβραλτάρ μπαίνει στον Ατλαντικό και στην περιοχή του Άτλαντος ή την μακρινή ες πέρας νήσο,  την σημερινή Αμερική.

Αν και η χειροπρακτική είναι μέρος της αρχαίας θεραπευτικής, το νεοελληνικό κράτος είναι δεσμευμένο από την συμβατική «Αλλοπαθητική» Ιατρική και αυτό δυσκολεύει τους Χειροπράκτορες  να εισάγουν και κατ΄ επέκταση να κάνουν αποδεκτό το επάγγελμα στην Ελλάδα. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν από το 1924 όταν ο ιατρός της συμβατικής Ιατρικής Κλεάνθης Λιγυρός, MD, PhD, DC. διάσημος διεθνώς από το βιβλίο του «Ραχειοθεραπεία» καταφθάνει από τις ΗΠΑ. Στο σύγγραμμά του παραθέτει την Ιπποκρατική μέθοδο χειρισμού των αρθρώσεων όπως ασκείτο από τους παππούδες μας ιατρούς Ασκληπιό, Ιπποκράτη, Γαληνό, Σωρανό κ.ά.  και την συγκρίνει με την Χειροπρακτική που εδιδάσκετο και ασκείτο από τους εφευρέτες της, τους Palmer, στη σχολή εκ της οποίας απεφοίτησε ως Χειροπράκτωρ.  Πιθανότατα είναι και ο πρώτος απόφοιτος από την συμβατική Ιατρική.
Καταλήγει ότι ο Δανιήλ Πάλμερ όντας δεινός μελετητής  πρέπει να βοηθήθηκε στο να διαμορφώσει την θεωρία του έχοντας διαβάσει την «Περι Άρθρων» πραγματεία του Ιπποκράτους, όπως και άλλα βιβλία για την Ελληνική Ιστορία, Τέχνες και Επιστημονικά επιτεύγματα, βιβλία τα οποία οι βιβλιοθήκες του κόσμου παρέχουν σε αφθονία. Ας μην ξεχνάμε ότι ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών συμπεριλαμβανομένου του Γ. Ουάσινγκτον πρότειναν στο κοινοβούλιο των ΗΠΑ όπως η επίσημη γλώσσα του καινούριου έθνους να γίνει η Ελληνική. Τελικώς καταψηφίστηκε μόνον με διαφορά μίας ψήφου.
Ο Δρ Λιγυρός MD, DC, ανακάλυψε πολλές ομοιότητες, αποδεικνύοντας πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η Χειροπρακτική είχε  ρίζες κάπου στην Αρχαία Ελλάδα.
Άλλοι Χειροπράκτορες, μετά την προσπάθεια του Λιγυρού, δοκίμασαν να περάσουν νομοσχέδιο αλλά αντιμετώπισαν την αντίδραση του ιατρικού κατεστημένου. Οι Δοκτορες Μούτσιος 1928, Μαυρουδής 1932, Χρόνης 1957, Παπάς 1978, είναι μερικοί τώρα αποθανόντες που προσέφεραν τα οφέλη της Χειροπρακτικής σε δεκάδες  χιλιάδες Έλληνες, αλλά πάντα χάνοντας την ευκαιρία για νομοθέτηση από κάποια ατυχία την τελευταία στιγμή. Όλοι τους άφησαν βιβλία, σφραγίζοντας ανεξίτηλα την παρουσία τους στην Ιστορία της Χειροπρακτικής στην Ελλάδα.

Το 1977 τέσσερεις Χειροπράκτορες, ο Δ. Χρόνης, Γ. Τσιρλής,  Ν. Γιασεμίδης και Σ. Χριστοδουλαρής, αποφάσισαν να ιδρύσουν τον πρώτο νομίμως επίσημο σύλλογο που θα οργάνωνε την στρατηγική για τη νομοθετική μας ρύθμιση.
Η Ελληνική Εταιρία Χειροπρακτικής, Φυσικής Θεραπευτικής και Οστεοπαθολογίας (Ε.Ε.Χ.Φ.Οσ.) δημιουργήθηκε για να αντιπροσωπεύσει τις τρεις φυσικές, αφαρμάκους, μη Χειρουργικές θεραπευτικές επιστήμες. ( 20 μέλη είναι ο ελάχιστος αριθμός που χρειάζεται για να ιδρυθεί ένα σωματείο). Η  Ε.Ε.Χ.Φ.Ος. συμπεριλάμβανε μέσα της τρεις διαφορετικούς συλλόγους, που τα μέλη του καθενός είναι τελειόφοιτοι από εγκεκριμένες σχολές στις χώρες όπου απεφοίτησαν. Ο Σ. Χριστοδουλαρής  εξελέγη ο πρώτος  της  Πρόεδρος.
Το Ελληνικό κοινό ενδιαφέρθηκε σοβαρά όταν το 1977 οι χειροπράκτορες του ICA σε συνεργασία με τον Δρ. Δ.Χρόνη οργάνωσαν σεμινάριο για μία πρόσφατη μέθοδο διευθέτησης των αρθρώσεων, το Activator Method. Πραγματοποιήθηκε στο  ξενοδοχείο των Αθηνών «Μεγάλη Βρετανία» και καλύφθηκε  από τις κυριότερες  εφημερίδες της Αθήνας.
Οι Έλληνες Χειροπράκτορες σε συνάρτηση με τον σύλλογό τους  δραστηριοποιήθηκαν  για πρώτη φορά το 1985, όταν το International Chiropractors Association οργάνωσε  συνέδριο για την Ανατολική Μεσόγειο και Αφρική και πάλι στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία». Από τότε ο Πρόεδρος παρακολουθεί όλα τα ετήσια συνέδρια της ICA στις ΗΠΑ και ενημερώνει τα μέλη μας  για τις τελευταίες εξελίξεις του κλάδου.
Στον τότε Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως Χειροπρακτόρων Δρ. Κρίστενσεν, ο δικός μας πρόεδρος είχε επισημάνει την ανάγκη για μία παγκόσμια συνομοσπονδία, και υπέδειξε την ήδη υπάρχουσα ICA. Τότε δημιουργήθηκε το F.I.C.S. Διεθνής Συνομοσπονδία Χειροπρακτικής του Αθλητισμού, της οποίας η Ελλάδα έγινε ιδρυτικό μέλος.
Το 1987 στο Προεδρικό Συνέδριο Κορυφής στο Λονδίνο η Ελληνική αντιπροσωπεία ψήφισε υπέρ της προτάσεως του D.Chapman Smith, στην δημιουργία της Παγκοσμίου Συνομοσπονδίας της Χειροπρακτικής  (W.F.C.)

Το 1988 κάποια πρόοδος για νομοθετική ρύθμιση διεφάνη, όταν ο ιατρικός σύλλογος συνέλλεξε αρκετό υλικό εναντίον μας για να μας μηνύσει «για άσκηση ιατρικού επαγγέλματος άνευ αδείας.» Τότε μία ομάδα από τέσσερεις συναδέλφους, δύο Χειροπράκτορες, έναν Οστεοπαθολόγο, και ένα Φυσιοπαθολόγο (Naturopath) έδραξαν την ευκαιρία και με μία αντεπίθεση κατέθεσαν αίτηση για άσκηση της ειδικότητας τους στο Υπουργείο Υγείας. Η απάντηση του Υπουργού ήταν αρνητική λόγω του ότι δεν υπήρχαν τέτοιες ειδικότητες στην Ελλάδα. Τότε άσκησαν έφεση στο Συμβούλιο της Επικρατείας και οι επτά δικαστές απεφάνθησαν ότι, αφού δεν υπάρχει νόμος που να απαγορεύει την άσκηση τέτοιων ειδικοτήτων,  η άρνηση του Υπουργείου Υγείας ακυρώνεται.
Η απόφαση του Σ. της Ε. βγήκε μετά από 4 μήνες και μας έδωσε την ευχέρεια να εστιαστούμε στην μήνυση του ιατρικού συλλόγου. Στην ακροαματική διαδικασία παρουσιάσαμε δυνατή μαρτυρία ιδιαίτερα από ιατρούς πεπεισμένους από τα αποτελέσματα και τις μεθόδους μας. Ακουστήκαν καταθέσεις όπως:  «Δεν διατείνονται ότι είναι τίποτε περισσότερο απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα», «Οι μέθοδοι εκτίμησης της υγείας είναι διαφορετικές απ’ αυτές της συμβατικής ιατρικής…», «Μελετώντας τα αποτελέσματα σε ορισμένες περιπτώσεις τα βρίσκουμε εντυπωσιακά καλύτερα από αυτά της ορθοδόξου ιατρικής που διδαχθήκαμε στην Ιατρική Σχολή…», «Εξετάζοντας αυτές τις μεθόδους, τις βρήκαμε να είναι σύννομες με τους νόμους της μηχανικής του ανθρωπίνου σώματος  και διερωτώμεθα γιατί απουσιάζουν από το …….της Ιατρικής Σχολής, και διερωτώμεθα εάν αυτή η παράληψη είναι απολύτως  αθώα…» συμπλήρωσε ένας μάρτυς.  Η Δρ. Σκαρπαθάκη ολοκληρώνοντας την κατάθεσή της απεφάνθη λέγοντας: «Ναι είμαστε ικανοί να διαγνώσουμε, και ναι είμαστε ικανοί να θεραπεύσουμε, διότι είμαστε εκπαιδευμένοι ως προς αυτά… Εάν υπάρχει ιατρός καλύτερα εκπαιδευμένος στην αντιμετώπιση των παθήσεων της σπονδυλικής στήλης από εμάς, τότε είμαστε διατεθειμένοι να παραδώσουμε τα πτυχία μας….»
Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν απαλλακτική παρόλο το δυναμικό κατηγορητήριο του ψυχιάτρου προέδρου του ιατρικού συλλόγου.
Εκείνη η απόφαση σε συνάρτηση με την προσωπική μου γνωριμία με τον Πρόεδρο του Σ.της Ε. υπήρξε  καθοριστική στο να κερδιθεί η πρώτη σημαντική μάχη προς την νομοθετική ρύθμιση  των ειδικοτήτων μας.

Στο πρώτο Διεθνές Συνέδριο Χειροπρακτόρων στο Σίδνεϋ της Αυστραλίας τον Οκτώβριο του 1988, ο Σύλλογος Ελλήνων Χειροπρακτόρων ήταν ένας από τα ιδρυτικά μέλη της Παγκοσμίου Συνομοσπονδίας Χειροπρακτόρων.
Στις 3 Δεκεμβρίου 1988 ο σύλλογός μας συνενώνεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση Χειροπρακτόρων.
Το 1989 η Δρ. Σκαρπαθάκη αποτάνθηκε στο Σ. της Ε. για μία ακόμη φορά να ακυρώσει την άρνηση του Υπουργού για άσκηση της Χειροπρακτικής όπως καθορίζεται από την Σχολή Palmer και πήρε την ίδια απάντηση.
Το 1990 στην  Γενική Συνέλευση απεφασίσθη η αλλαγή της ονομασίας του συλλόγου, για να διατηρηθεί ένας συστεγαστικός σύλλογος που να συμπεριλαμβάνει συναφείς ειδικότητες,  υποστηριζόμενες από την Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στον τομέα των Παραδοσιακών Θεραπευτικών Μεθόδων. Η νέα ονομασία : ” Ελληνικός Σύλλογος Εναλλακτικής Θεραπευτικής  ( Ε.Σ.Ε.Θερ.)” , με τον Σ.Ε.Χ. να έχει τον καθοδηγητικό ρόλο σε θέματα στρατηγικής για αναγνώριση.
Το 1993 η νεοϊδρυθείσα Ελληνική Εταιρία Χειροπρακτικής, από την τέως Γεν Γραμματέα της Ε.Ε.Χ.Φ.Ος, Δρ. Σκαρπαθάκη, αιτείται εισδοχή στην Π.Σ.Χ. Η αίτηση της οδηγεί στην συγχώνευση των δύο συλλόγων, με αύξηση κατά τρία μέλη του οργανισμού μας. Εκλέγεται ο τέως γραμματεύς  του συλλόγου μας  Δρ. Γιασσεμίδης, ακολουθούμενος από τον Δρ. Ντ. Ραμόν.
Το 1990 ο Πρόεδρος μας Δρ Μαλτεζόπουλος MD, DO, DC, οργανώνει στην Αθήνα ένα από τα καλύτερα Συνέδρια της Ευρωπαϊκής Ενώσεως Χειροπρακτόρων  (E.C.U.).   Λόγω της επιτυχούς προσπάθειας του, η Ε.Ε.Χ. τον τοποθετεί επικεφαλής της οργανωτικής επιτροπής όλων των μελλοντικών επιστημονικών συνεδρίων της.
Την χρονιά των Ολυμπιακών Αγώνων το 2004 ο σύλλογός μας αποκτά νέα δυναμική με την καινούρια Πρόεδρο, την Δρ. Κατερίνα Μουστάκα MD, DC. Εκείνη επικοινωνεί με προσωπικότητες απ’ όλες τις πλευρές σχετικές με την Υγεία (Χειροπράκτορες, Ιατρούς, Οστεοπαθολόγους κλπ) και οργανώνει το πρώτο μικτό συνέδριο, που θύμιζε τις συλλογικές συνεδριάσεις της αρχικής μας Εταιρίας Ε.Ε.Χ.Φ.Ος.

Σ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΡΗΣ D.Ο, D.C. N.D., C.Ac
Ιδρυτής και πρώτος Πρόεδρος του
Συλλόγου Ελλήνων Χειροπρακτόρων (Σ.Ε.Χ) 

Από Αγγλικό κείμενο αναρτηθέν στο βιβλίο ιστορίας της Χειροπρακτικής της E.C.U)

PAGAN  http://www.chronidis.gr/

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , | Leave a comment

Potted Plants Reduce Indoor Air Pollution (dlast)

(BEING CONTINUED FROM  21/07/16)

Planting Healthier Indoor Air

Poor indoor air quality has been linked to health problems, especially in children. Asthma has reached epidemic proportions among multiple age groups and is considered the most common chronic disease in urban-dwelling children.1 The American Academy of Allergy, Asthma and Immunology Indoor Allergen Committee suggested in a 2010 report that allergists consider indoor air filtration to be part of a comprehensive strategy to improve respiratory health.2 Air cleaners with HEPA filters have been shown to improve symptoms of asthma.2 However, filtration systems and air purifiers do not reduce levels of all indoor air pollutants, and some types can actually aggravate the problem. For example, one study showed that some air purifiers raise indoor concentrations of ozone above safety levels established by the U.S. Environmental Protection Agency.3

A more benign addition to air filtration could be the use of houseplants. In addition to basic photosynthesis that removes carbon dioxide and returns oxygen to the air, plants can remove toxicants from air, soil, and water in at least two ways. First, they can metabolize some toxic chemicals, releasing harmless by-products, and second, they can incorporate toxicants such as heavy metals into plant tissues, thus sequestering them.

Data on plant-mediated indoor air quality come from experiments conducted by the U.S. National Aeronautics and Space Administration (NASA). As NASA researchers explored the possibilities of long-term space habitation, it became evident that the air in a tightly sealed space capsule would quickly become contaminated with volatile organic compounds (VOCs) and other chemicals released by the materials used to manufacture the capsule interior.4

This is similar to the situation in newly constructed energy-efficient dwellings. If energy-efficient construction is not carefully designed to maintain indoor–outdoor air exchange, one unintended consequence can be increased concentrations of pollutants indoors. For example, in a study recently published in the American Journal of Public Health, Gary Adamkiewicz and colleagues used a simulation model to demonstrate that in homes with low air exchange rates and multiple sources of air pollution, up to 90% of exposure to fine particulate matter came from indoor sources.5 Besides particles and VOCs, indoor air and dust can also contain brominated flame retardants, pesticides, toxic metals, and other pollutants.6

For more than 30 years, B.C. “Bill” Wolverton, a retired civilian scientist for NASA, investigated the use of plants as air- and water-purifying systems for enclosed environments in space missions. Through his research, Wolverton found the air-cleaning capacity of houseplants can be improved exponentially by increasing air circulation to the roots of the plants, where symbiotic microorganisms help make the substances culled from air bioavailable to the plant.

For maximum benefit, multiple species of houseplants would likely be needed on a site to remove the relevant toxicants in a particular space, given that houseplants vary in the types of chemicals they are able to remove from the environment and the efficiency

In those studies, Wolverton and colleagues tested several types of low-light houseplants.7 For example, golden pothos (Epipremnum aureum, also known as devil’s ivy) grown on an activated carbon filter system reduced air levels of benzene and trichloroethylene inside a Plexiglas chamber measuring 0.58 cubic yard from approximately 36 ppm to barely detectable levels within 2 hours.4 Experiments conducted elsewhere by Stanley J. Kays and colleagues at the University of Georgia also documented the ability of different plant species to remove VOCs such as benzene, toluene, octane, and trichloroethylene.8

One indoor contaminant of particular concern is formaldehyde, which is released by many household products, among them pressed woods, some types of foam insulation, paper products, some paints and varnishes, and permanent-press fabrics. The National Toxicology Program lists formaldehyde as reasonably anticipated to be a human carcinogen.9

In an unpublished 2006 study, Wolverton tested a small fan-assisted planter/air filter inside a travel trailer that had been used as temporary housing for displaced Hurricane Katrina victims. This trailer, like similar units, had been found to be highly contaminated with formaldehyde. The plant/air filter contained a plant growing in a mixture of activated carbon and expanded clay pebbles. Wolverton’s tests showed that the levels of formaldehyde were reduced from potentially toxic levels of 0.18 ppm to 0.03 ppm, within the safety limits defined by the World Health Organization.10

Those studies fit well with evidence on the biochemical mechanisms involved in plant detoxification of formaldehyde. In studies published this year Zhongjun Xu and colleagues tested three kinds of potted plants for their capacity to remove formaldehyde from indoor air in test chambers. They found that the formaldehyde-removal capacity of the plants depended on the dehydrogenase activity in the leaves and root system—that is, how efficiently the plant could metabolize formaldehyde.11 As Wolverton found earlier, these investigators also found that formaldehyde removal by plants was diffusion-limited. That means increasing the circulation of contaminated air through the root system and leaves improved the formaldehyde-removal effect.

Top 10 Houseplant Air Cleaners

In another recent study, Kays and colleagues tested 86 species of houseplants from five general classes for their ability to remove formaldehyde. In their experiments, ferns had the highest formaldehyde-removal efficiency of all the plants tested, especially Osmunda japonica, commonly known as Japanese royal fern, or zenmai.12

Another important air contaminant that is amenable to plants’ cleanup abilities is mercury vapor. Mercury can make its way into homes through accidental spills (for instance, breakage of thermometers and fluorescent bulbs) as well as through its use in certain cultural and religious practices.13 Mercury vapor is neurotoxic and lingers in the air even after new sources have been eliminated from the environment.14

Joao Paulo Machado Torres, a senior scientist at the Radioisotopes Laboratory of the Federal University of Rio de Janeiro, Brazil, and his group have published many studies on the use of plants in indoor and outdoor mercury-contaminated settings.15 “We have used plants of the bromeliad family and Spanish moss (Tillandsia usneoides) as sentinel species to detect and absorb mercury from the air in shops contaminated by the gold trade in the Amazon,” he says. The use of plants can be uniquely useful in these environments where other kinds of remediation technology may be impractical or difficult to deploy.

But as has been shown with many natural remedies, “natural” does not necessarily equate to “absolutely harmless.” A study by Kays and colleagues published in 2009 pointed out that some houseplants—as well as the media and plastic pots they are grown in, the microorganisms that inhabit them, and the pesticides used to treat them—can potentially contaminate indoor air with VOCs.16 “It is not yet possible to project the true potential of plants for purifying indoor air,” Kays says. “At this time the role of plants, though appearing [generally] positive, is not totally clear. The absence of funding for phytoremediation research has greatly impeded solving the problem.”

Kays also notes the lack of an accurate means for the public to determine if the VOCs in their home or office represent a significant health problem. “The absence of a relatively inexpensive method available to the public results in situations where it takes two and a half years to determine that the Katrina trailers had toxic levels of formaldehyde even though there had been health complaints by the occupants almost as soon as the trailers were in place,” he says. “If an accurate, reasonably priced method was available from a credible source such as a university extension analytical laboratory, the public would be able to ascertain their potential health risk before buying or renting a house, apartment, or office.”

the end

References

1. Anandan C, et al. Is the prevalence of asthma declining? Systematic review of epidemiological studies. Allergy.2010;65(2):152–167. http://dx.doi.org/10.1111/j.1398-9995.2009.02244.x [PubMed]

2. Sublett JL, et al. Air filters and air cleaners: rostrum by the American Academy of Allergy, Asthma & Immunology Indoor Allergen Committee. J Allergy Clin Immunol. 2010;125(1):32–38.http://dx.doi.org/10.1016/j.jaci.2009.08.036 [PMC free article] [PubMed]

3. Britigan N, et al. Quantification of ozone levels in indoor environments generated by ionization and ozonolysis air purifiers. J Air Waste Manag Assoc. 2006;56(5):601–610. PMID: 16739796. [PubMed]

4. Wolverton BC, et al. Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution Abatement. Final Report––September 15, 1989. Stennis Space Center, MS:Science and Technology Laboratory, John C. Stennis Space Center, National Aeronautics and Space Administration (1989). Available: http://tinyurl.com/39cz3ju [accessed 7 Sep 2011].

5. Adamkiewicz G, et al. Moving environmental justice indoors: understanding structural influences on residential exposure patterns in low-income communities. Am J Public Health;http://dx.doi.org/10.2105/AJPH.2011./300119 [online 11 Aug 2011]. [PMC free article] [PubMed]

6. EPA. An Introduction to Indoor Air Quality (IAQ) [website]. Washington, DC:U.S. Environmental Protection Agency (updated 29 Nov 2010). Available: http://tinyurl.com/6drczvx [accessed 7 Sep 2011].

7. NASA. John C. Stennis Space Center Environmental Assurance Program [website]. Stennis Space Center, MS:John C. Stennis Space Center, National Aeronautics and Space Administration. Available:http://tinyurl.com/3bva6zs [accessed 7 Sep 2011].

8. Yang DS, et al. Screening indoor plants for volatile organic pollutant removal efficiency. HortScience.2009;44(5):1377–1381.

9. NTP. Final Report on Carcinogens, Background Document for Formaldehyde. Research Triangle Park, NC:National Toxicology Program (2010). Available: http://tinyurl.com/3hym4jp [accessed 7 Sep 2001].

10. WHO. WHO Guidelines for Indoor Air Quality: Selected Pollutants. Copenhagen, Denmark:World Health Organization Regional Office for Europe (2010). Available: http://tinyurl.com/6d2xxmg [accessed 7 Sep 2011].

11. Xu Z, et al. Formaldehyde removal by potted plant-soil systems. J Hazard Mater. 2011;192(1):314–318.http://dx.doi.org/10.1016/j.jhazmat.2011.05.020 [PubMed]

12. Kim KJ, et al. Variation in formaldehyde removal efficiency among indoor plant species. HortScience.2010;45(10):1489–1495.

13. Lee R, et al. A review of events that expose children to elemental mercury in the United States. Environ Health Perspect. 2009;117(6):871–878. http://dx.doi.org/10.1289/ehp.0800337 [PMC free article] [PubMed]

14. Guzzi G, La Porta C. Molecular mechanisms triggered by mercury. Toxicology. 2008;244(1):1–12.http://dx.doi.org/10.1016/j.tox.2007.11.002 [PubMed]

15. Rodrigues Bastos W, et al. Mercury persistence in indoor environments in the Amazon Region, Brazil. Environ Res. 2004;96(2):235–238. http://dx.doi.org/10.1016/j.envres.2004.01.008 [PubMed]

16. Yang DS, et al. Volatile organic compounds emanating from indoor ornamental plants. HortScience.2009;44(2):396–400.

17. Wolverton BC. How to Grow Fresh Air: 50 House Plants that Purify Your Home or Office. New York, NY:Penguin Books (1997).


Articles from Environmental Health Perspectives are provided here courtesy of National Institute of Environmental Health Science

SOURCE https://www.ncbi.nlm.nih.gov

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , , | Leave a comment

TA LOUTRA TOON HELLEENOON (A)

image

image

image

image

imageimage

image

image

 

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , | Leave a comment

IATRIKEE KAI MEDICINE ,IASIS KAI MEDOMAI (5)

(BEING CONTINUED FROM  19/06/16)

The Doctor In Roman Society

Apprenticeship and Quackery

As a profession, medicine was more highly regarded in Greece than in Rome. Physicians were basically craftsmen, probably enjoying some esteem among their customers, but not being part of the socio-political elite.

Roman doctors did not fare so well. Many doctors were freed Greek slaves, hence the social standing of doctors was quite low. Because recovery rates were so low, many people were skeptical or even scornful of doctors. Their skepticism is easily understood. Roman literature tells us much about the reactions of individuals to medicine and doctors. Listening to the Roman authors, we hear tales of quackery and chicanery at all levels of society:

Some doctors charge the most excessive prices for the most worthless medicines and drugs, and others in the craft attempt to deal with and treat diseases they obviously do not understand. ~Gargilius Martialis, Preface, 7

There were no licensing boards and no formal requirements for entrance to the profession. Anyone could call himself a doctor. If his methods were successful, he attracted more patients; if not, he found himself another profession.

Until recently, Diaulus was a doctor; now he is an undertaker. He is still doing as an undertaker, what he used to do as a doctor. ~Martial, Epigrams 1.47

You are now a gladiator, although until recently you were an ophthalmologist. You did the same thing as a doctor that you do now as a gladiator. ~Martial, Epigrams 8.74

Medical training consisted mostly of apprentice work. Men trained as doctors by following around another doctor.

I felt a little ill and called Dr. Symmachus. Well, you came, Symmachus, but you brought 100 medical students with you. One hundred ice cold hands poked and jabbed me. I didn’t have a fever, Symmachus, when I called you, but now I do. ~Martial, Epigrams 5.9

Plutarch grumbles that practitioners used all sorts of questionable methods to gain patients, ranging from escorting the prospective patient home from bars to sharing dirty jokes with him.

Evidence for the public mistrust of physicians is plentiful, including these epigrams from the Greek Anthology:

Socles, promising to set Diodorus’s crooked back straight, piled three solid stones, each four feet square, on the hunchback’s spine. He was crushed and died, but he became straighter than a ruler. ~Greek Anthology XI, 120

Alexis the physician purged by a clyster five patients at one time, and five other by drugs; he visited five, and again he rubbed five with ointment. And for all there was one night, one medicine, one coffin-maker, one tomb, one Hades, one lamentation. ~Greek Anthology XI, 122

Phidon did not purge me with a clyster or even feel me, but feeling feverish I remembered his name and died. ~Greek Anthology XI, 118

Ancient Gynecology

Contraception, C-sections, and the Wandering Womb

In ancient Greek society, male dominance extended even to childbirth. Greek medicine cast man as the bringer of sanity and health to the biologically defective, subservient woman through intercourse, which was believed to relieve the buildup of menstrual blood around the heart. Men also received full credit for conception, since the womb was seen mainly as a receptacle for sperm. Abortion, if not condoned in the Hippocratic Oath, was permitted under Greek law, and infanticide, particularly of female newborns, was widely practiced.

Birth Control

Women in the ancient world practiced birth control with little interference from religious or political authorities. A precise knowledge of plants which could either block conception or cause abortion was resident in the oral female culture of herbalists and midwives.

One of the most common contraceptive agents used in the ancient Mediterranean world was silphiumwhich grew exclusively in the area of Cyrene in North Africa. Since Cyrene was the sole exporter of the plant, it became the city’s official symbol on its coinage, and it remained the city’s primary source of income until the first century BCE.

Other plants used in classical times as contraceptives or abortifacients included pennyroyal, artemisia,myrrh, and rue. In Aristophanes’s comedy Peace, first performed in 421 BCE, Hermes provides Trigaius with a female companion. Trigaius wonders if the woman might become pregnant. “Not if you add a dose of pennyroyal,” advises Hermes. Pennyroyal grows in the wild and would have been readily available to ancient women. Recent studies show that pennyroyal contains a substance calledpulegone that terminates pregnancy in humans and animals.

Dioscorides, Galen, and other ancient medical writers believed that the pomegranate possessed antifertility properties. The best known literary reference to its contraceptive power is in the Greek myth of Persephone and Hades. For every pomegranate kernel that Persephone ate, that many months were allotted to the infertile fall and winter.

Caesarean Section

The Caesarean section operation did not derive its name from the story that Julius Caesar was born in this manner. It was called Caesarean because the Roman, or Caesarean, law demanded that when a pregnant woman died, her body could not be buried until the child had been removed. The law also stipulated that a Caesarean section could not be performed on a living pregnant woman until the tenth month of gestation. Ancient physicians were unable to save the life of the mother in such cases, thus the procedure was rarely performed. We know from ancient sources that Julius Caesar could not have been born by Caesarean section, because his mother, Aurelia, lived to be an adviser to her grown son.

Hysteria and the Wandering Womb

The word “hysteria” is derived from the Greek word hystera, “womb.” Greco-Roman medical writers believed that hysteria was caused by violent movements of the womb and that it was, therefore, peculiar to women. As early as the sixth century BCE, medical writers believed that the womb was not a stationary object, but one that traveled throughout the body, often to the detriment of the woman’s health. Aretaeus of Cappadocia, a contemporary of Galen, included in his medical treatises a section describing the wandering womb.

In women, in the hollow of the body below the ribcage, lies the womb. It is very much like an independent animal within the body for it moves around of its own accord and is quite erratic. Furthermore, it likes fragrant smells and moves toward them, but it dislikes foul odors and moves away from them… When it suddenly moves upward [i.e., toward a fragrant smell] and remains there for a long time and presses on the intestines, the woman chokes, in the manner of an epileptic, but without any spasms. For the liver, the diaphragm, lungs and heart are suddenly confined in a narrow space. And therefore the woman seems unable to speak or to breathe. In addition, the carotid arteries, acting in sympathy with the heart, compress, and therefore heaviness of the head, loss of sense perception, and deep sleep occur… Disorders caused by the uterus are remedied by foul smells, and also by pleasant fragrances applied to the vagina…

Sanitation Engineering

Bath Houses, Aqueducts, and Latrines

Forum Baths

Forum Baths, Pompeii, first century BCE,  Caldarium

Giant bath houses, characteristic of Imperial Rome, could house not only bathing facilities but lecture halls, gymnasia, libraries and gardens. Hot (caudarium), tepid (tepidarium) and cold (frigidarium) baths were provided usually. The room pictured to the left was kept warm by hot air circulating through pipes in the walls and floor.

Authors as disparate as Celsus, Vitruvius, Pliny,Frontinus, Columella, Varro, and Vegetius, demonstrate the Roman concept of health interwoven with the normal life and ordinary process of government in the Roman Empire. Vitruvius, a practicing architect in the milieu of the Roman Empire, shows through his writing how important sanitary planning was for public buildings. His chapter on city planning begins with a discussion of the salubrity of sites. The influence of the Hippocratic tract On Airs, Waters, and Places is apparent:

In the case of the walls these will be the main points: First, the choice of the most healthy site. Now this will be high and free from clouds and frost, with an aspect neither hot nor cold but temperate. In this way a marshy neighborhood will be avoided. For when the morning breezes blow towards the town at sunrise, as they bring with them mists from the marshes and, mingled with the mist, the poisonous breath of the creatures of the marshes [i.e., microorganisms], to be wafted into the bodies of the inhabitants, they will make the site unhealthy. ~De Architectura I.2-5

aqueducts

Pont du Gard, Nimes, France, 14 CE

The aqueducts were the true triumph of Roman sanitary engineering and were used throughout their empire.Frontinus, the author of a treatise on Rome’s aqueducts, became water commissioner (curator aquarum) in 97 CE. He recognized the sanitary aspects of his position stating, “my office … concerns not only the usefulness of such a system, but also the very health and safety of Rome ….”

public latrines

Public Latrines, Corinth, 4th century BCE

Latrines, either well drained or with the provision for semi-sanitary maintenance, became commonplace both in the houses of the wealthy and in bath complexes where there was a constant supply of running water. In lieu of toilet paper, Romans used a sponge tied to the end of a stick. After use it was returned to a bucket of saltwater.

terra cotta statuette of woman bathing

Terra Cotta Statuette, 350-300 BCE, National Archaeological Museum of Taranto. Woman bathing. A woman, having removed her shoes, prepares to wash herself in a luterion.

skull mosaic

Mosaic  from Pompeii, 1st century CE, Naples National Archaeological Museum. This particular mosaic was used as a tabletop.

The skull symbolizes man’s fate and reminds us of the frailty of human existence. There are many extant examples of cups and dining areas adorned with skeletal motifs. Rather than shrink from signs of death, the Romans seem to have employed them as reminders to “seize the day.“

In Petronius’s Satyricon, in the middle of a great banquet, a slave brings in a silver skeleton put together with flexible joints, and after it was flung on the table several times, the host Trimalchio recited:

Man’s life, alas, is but a span,
So let us live it while we can,
We’ll be like this when dead.

Despite the advanced state of sanitation engineering in the Roman world, the average life span was only 30-40 years.

(TO BE CONTINUED)

SOURCE  http://exhibits.hsl.virginia.edu/

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

Οι χυμοί του Ιπποκράτους k ο Γαληνός

Οι τέσσερις χυμοί του Ιπποκράτους  και οι τέσσερις αζωτούχες βάσεις της διπλής έλικας του DNA. Παραλληλισμοί

Ανακοινώθηκε στο 38ο Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο
Αθήνα 16-19 Μαϊου 2012
Τόμος Περιλήψεων αρ. 489, σελ. 125

Ε. Τσιγγάνη, Δ. Καραμπερόπουλος, Γ. Ανδρούτσος

Εργαστήριο Ιστορίας της Ιατρικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Σκοπός της ανακοινώσεως είναι να γίνει παραλληλισμός των τεσσάρων χυμών της Ιπποκρατικής Ιατρικής με τα τέσσερα αμινοξέα της διπλής έλικας του DNA, η αρμονική παρουσία τους έχει ως αποτέλεσμα την υγεία.

Υλικό και μέθοδος. Διερευνήθηκαν τα έργα της Ιπποκρατικής Συλλογής για να επισημανθούν τα σχετικά κείμενα με τους τέσσερις χυμούς. Στο «Περί φύσεος ανθρώπου 4» καταχωρίζεται σχετικό κείμενο στο οποίο τονίζεται ότι όταν οι τέσσερις χυμοί, «αίμα, βλέννα, κίτρινη χολή και μαύρη χολή» είναι σε σωστή αναλογία τότε υπάρχει υγεία, αν όμως ένα πλεονάζει ή υπολείπεται ή η μίξη μεταξύ τους δεν είναι σωστή τότε επισυμβαίνει αρρώστια. «Το δε σώμα του ανθρώπου έχει εν εωυτώ αίμα και φλέγμα και χολήν ξανθήν τε και μέλαιναν, και ταύτ’ εστίν αυτέω η φύσις του σώματος, και δια ταύτα αλγέει και υγιαίνει. Υγιαίνει μεν ουν μάλιστα, οκόταν μετρίως έχη ταύτα της προς άλληλα κρήσιος και δυνάμιος και του πλήθεος, και μάλιστα μεμιγμένα ή. Αλγέει δε οκόταν τι τουτέων έλασσον ή πλέον η ή χωρισθή εν τω σώματι και μη κεκρημένον η τοίσι ξύμπασιν».

Και σε νεοελληνική απόδοση το κείμενο: «Το σώμα του ανθρώπου περιέχει αίμα, βλέννα, κίτρινη και μαύρη χολή. Και αυτά τα στοιχεία αποτελούν τη φύση του σώματος, και αυτά δημιουργούν την αρρώστια και την υγεία. Υγεία υπάρχει ουσιαστικά όταν αυτά τα στοιχεία βρίσκονται σε μιαν αρμονική σχέση μεταξύ τους, αναφορικά με την κράση, τη δύναμη και την ποσότητα, και είναι τέλεια η ανάμειξή τους. Αρρώστια υπάρχει όταν ένα απ’ αυτά τα στοιχεία υπολείπεται ή πλεονάζει ή απομονωμένα στο σώμα, δεν είναι συγκερασμένο μαζί με τα άλλα».

Παρόμοια υποστηρίζονται από τον Πλάτωνα (Τίμαιος 39 Α, Και ο Πλάτων, Τίμαιος 39Α, « Το δε των νόσων ξυνίσταται δήλον που και παντί Τεττάρων γαρ όντων γενών εξ ών συμπέπηγε το σώμα, γης, πυρός, ύδατος τε και αέρος, τούτων η παρά φύσιν πλεονεξία και ένδεια της χώρας μετάστασις εξ οικείας επ’ αλλοτρίαν γιγνομένη.στάσεις και νόσους παρέχει) καθώς και από τον Γαληνό στο «Περί χυμών» έργο του, (C.G.Kuehn, Γαληνού ΄Απαντα, τόμ. ΧΙΧ, σελ. 485-486 και 491), «Οπερ εν κόσμω στοιχείον, τούτο εν ζώοις χυμός.χυμοί δε χολή και αίμα φλέγμα τε και η μέλαινα, εξ ών τα ζώα συνέστηκεν και ο άνθρωπος», «χρη γαρ ακριβώς κεκραμένους ποιότητι και ίσους ποσότητι τους χυμούς, ίν’ υγίεια τε διαμένη και μη ούσα επανελεύσηται. Οθεν και της ονομασίας έτυχον όντες χυμοί παρά το χείσθαι άμα λεγόμενοι. Δήλον γαρ ως ει τούτο υγίεια, το μη τοιούτο νόσος αν είη, ώσπερ και δέδεικται. Επεί δε η νόσος γένος εις διάφορα είδη διαιρουμένη, ανάγκη τας διαφοράς από τινων διαφορών αιτιών προβαίνειν».

Μετά την ανακάλυψη της διπλής έλικας του DNA, διαπιστώνεται ότι η σωστή διάταξη των τεσσάρων αζωτούχων βάσεων ACGT (Αδενίνη, Κυτοσίνη, Γουανίνη και Θυμίνη) στην διπλή έλικα του DNA έχει ως αποτέλεσμα την υγεία, ενώ η αναδιάταξή των αμινοξέων, η αλλοίωση, ο πλεονασμός ή η έλλειψη ενός δημιουργεί νοσολογικές καταστάσεις.
Συμπερασματικά επισημαίνουμε ότι οι αρχαίοι ΄Ελληνες φιλόσοφοι και ιατροί με λογικούς φιλοσοφικούς συλλογισμούς υποστήριξαν πως η αρμονία ή δυσαρμονία των τεσσάρων χυμών του σώματος έχει ως αποτέλεσμα την υγεία ή την αρρώστια του ανθρώπου, ενώ η σύγχρονη επιστήμη με πειραματικά δεδομένα επιβεβαιώνει πως οι τέσσερις αζωτούχες βάσεις στην διπλή έλικα DNA με τη σωστή ή μη αναλογία και διάταξη έχουν ως αποτέλεσμα την εκδήλωση υγείας ή αρρώστιας

Η αιτία που ο Γαληνός δεν τεκμηρίωσε την κυκλοφορία του αίματος

Ανακοινώθηκε στη 10η Πανελλήνια Ημερίδα Ιστορίας της Ιατρικής
Εργαστήριο Ιστορίας της Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Αθήνα, 4 Απριλίου 2014

Ο Γαληνός σε έργα του κάνει αναφορά στην ανατομία και τη λειτουργία της καρδιάς και των βαλβίδων της, όπως και στις αρτηρίες και φλέβες. Ωστόσο δεν έφτασε να διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος, που αιώνες αργότερα επιτεύχθηκε από τον William Harvey, ο οποίος μάλιστα τόνιζε ότι στηρίχθηκε στις έρευνες του Γαληνού. Χαρακτηριστικά ο Harvey σημείωνε στο Ημερολόγιό του, «Θέλω να πιστεύω μέχρι την ημέρα του θανάτου μου ότι η εργασία μου συνεχίζει εκείνη του Αριστοτέλη και Γαληνού». Μάλιστα στη σημαντική εργασία του για την κυκλοφορία του αίματος, αποκάλεσε τον Γαληνό, «μεγάλο άνδρα» και «πατέρα όλων των ιατρών». Στη σύντομη μελέτη μας θα δοθεί μια εξήγηση γιατί ο Γαληνός με τις τόσες γνώσεις και πειράματα που είχε διενεργήσει δεν διατύπωσε την κυκλοφορία του αίματος.

                                                            ***

            Ο Γαληνός περιγράφει τη θέση της καρδιάς στη θωρακική κοιλότητα, αναφέρει το κωνοειδές σχήμα της, τα τρία είδη των μυών, που συμμετέχουν στην κατασκευή του μυικού τοιχώματος, ευθείς, κυκλοτερείς και λοξές μυικές ίνες. Μάλιστα τονίζει ότι η κατασκευή της καρδιάς στα ζώα και δεν εξαρτάται από το μέγεθος του κάθε ζώου. Στα πειράματά του παρατήρησε ότι η κίνηση της καρδιάς είναι αυτόνομη και δεν εξαρτάται από το νευρικό σύστημα, τον εγκέφαλο, διότι συστέλλεται και μετά την αφαίρεση της από την θωρακική κοιλότητα. Μάλιστα σε άλλο έργο του επισημαίνει ότι η λειτουργία της καρδιάς είναι συνεχής και ακούσια, που δεν εξαρτάται από τη βούληση του ανθρώπου.

Περιγράφει τους υμένες που βρίσκονται στα στόμια της καρδιάς, οι οποίοι είναι σαν γλωχίνες και γι’ αυτό οι υμένες της δεξιάς κοιλίας από τους Ερασιστρατείους ιατρούς αποκλήθηκαν «τριγλώχινες», όρος που έχει έκτοτε μέχρι σήμερα καθιερωθεί. Ομοίως περιγράφει τη λειτουργία τους, που σκοπό έχουν να εμποδίζουν το αίμα να παλινδρομεί. Τρεις επίσης υμένες βρίσκονται και στο έτερο στόμιο της δεξιάς κοιλίας, όπου αρχίζει η πνευμονική αρτηρία, τις οποίες αποκαλεί «σιγμοειδείς». Επισημαίνει ότι κατά την διαστολή της καρδιάς ανοίγουν τα στόμια για να εισαχθεί το αίμα, ενώ παράλληλα κλείνουν τα έτερα αντίστοιχα στόμια για να συμβάλλουν στην προώθηση του αίματος στα αγγεία.

               Ο Γαληνός παρατήρησε ότι και οι δύο κοιλίες της καρδιάς συστέλλονται και διαστέλλονται συγχρόνως καθώς και οι αρτηρίες του σώματος και ότι στην καρδιά εισάγεται το αίμα από την κοίλη φλέβα που έρχεται από το ήπαρ. Περιγράφει την είσοδο του αίματος από την κοίλη φλέβα με το άνοιγμα των τριγλώχινων βαλβίδων προς τα μέσα στην κοιλότητα και το κλείσιμό τους για να μην επιστρέψει το αίμα πίσω στη φλέβα κατά τη συστολή της δεξιάς κοιλίας και αντίστοιχο άνοιγμα προς τα έξω των σιγμοειδών βαλβίδων  για να διοχετευθεί το αίμα στην πνευμονική αρτηρία και από εκεί στον πνεύμονα με κλείσιμο των βαλβίδων αυτών για να μην επιστρέψει στην δεξιά κοιλία το αίμα. Η ίδια διαδικασία πραγματοποιείται και στην αριστερά κοιλία, μόνο που επισημαίνει ότι η μιτροειδής βαλβίδα έχει δύο υμένες και όχι τρεις όπως η αντίστοιχη στη δεξιά κοιλία.

            Τονίζει ακόμη ότι το αίμα από την αριστερά κοιλία κατά τη συστολή της και τη διάνοιξη των βαλβίδων προς τα έξω διοχετεύεται στην αορτή δια της οποίας μεταφέρεται σε όλο το σώμα. Επισημαίνει ακόμη ότι κατά την πειραματική περίδεση των αρτηριών, αυτές καθίστανται άσφυγμες πέρα από την περίδεση. Επισημαίνει την ομοιότητα του αίματος της δεξιάς κοιλίας με το αίμα των φλεβών, όπως αντίστοιχα το αίμα της αριστεράς κοιλίας με το αίμα των αρτηριών, καθώς επίσης και για τη διαφορά του χρώματος του αίματος των φλεβών και των αρτηριών επεξηγώντας τον τόπο παραγωγής του, στο ήπαρ του αίματος των φλεβών και στην αριστερά καρδία του αρτηριακού αίματος.

Υποστηρίζει ότι από την αριστερά κοιλία μεταφέρεται με το αίμα και το «πνεύμα» στην αορτή και σε όλο το σώμα. Μάλιστα παρατηρεί ότι στις αρτηρίες είναι «ολίγου, λεπτού και ατμώδους αίματος», ενώ αντίστοιχα οι φλέβες πληρούνται  «ελαχίστου πνεύματος, ομιχλώδους τε και παχέος» αίματος. Θεωρούσε ότι υφίσταται αόρατη επικοινωνία μεταξύ των αρτηριών και των φλεβών και τούτο το τεκμηρίωνε πειραματικά με την τρώση ενός αγγείου, δια του οποίου κενούται όλο το αίμα του ζώου, από τις αρτηρίες και τις φλέβες.

Επισημαίνει ότι τρία αγγεία διαπλέκονται στο παρέγχυμα του πνεύμονος, οι κλάδοι της τραχείας αρτηρίας, οι κλάδοι της πνευμονικής αρτηρίας την οποία αποκαλεί «αρτηριώδη φλέβα», που εξέρχεται από την δεξιά κοιλία, και οι κλάδοι της πνευμονικής φλέβας αποκαλούμενη «φλεβώδη αρτηρία» που κατευθύνεται στην αριστερή κοιλότητα της καρδιάς. Μάλιστα συμπληρώνει ότι στην δεξιά κοιλότητα της καρδιάς καταφύεται η «εξ ήπατος αναφερομένη φλέψ», η οποία εισάγει το αίμα στην καρδιά .

Παρατηρεί ότι στις φλέβες υπάρχει ένας χιτώνας ενώ στις αρτηρίες δύο χιτώνες και ότι η πνευμονική αρτηρία (αρτηριώδης φλέβα) έχει ένα χιτώνα, όπως οι φλέβες, ενώ η αορτή έχει δύο χιτώνες και αποτελεί την αρχή όλων των αρτηριών. Μάλιστα αναφέρει ότι ο Ηρόφιλος θεωρούσε το πάχος της αρτηρίας εξαπλάσιο της φλεβός.

Για το τοίχωμα των αρτηριών που είναι παχύτερο από εκείνο των φλεβών, ο Γαληνός επεξηγεί πως αυτό συμβαίνει διότι το «πνεύμα», που βρίσκεται στις αρτηρίες, είναι «λεπτόν και κούφον και ταχύ» και ως εκ τούτου εύκολα μπορεί να φύγει από το τοίχωμα των αρτηριών αν δεν έχουν παχύ τοίχωμα. Γι’ αυτό στην ερώτηση που του τέθηκε γιατί στα αγγεία του πνεύμονος η σύσταση  είναι αντίθετη «αρτηριώδους μεν γε της φλεβός αποτελεσθείσης, φλεβώδους ης αρτηρίας», απαντάει ότι η πνευμονική φλέβα, που περιέχει αρτηριώδες αίμα ,πρέπει να είναι «στεγανή», ενώ η πνευμονική αρτηρία που περιέχει φλεβικό αίμα από την δεξιά κοιλία πρέπει να είναι «μανή», χαλαρή. Και ακόμη πίστευε ότι το αίμα δημιουργείται στο ήπαρ και όχι στην καρδιά.

Ο Γαληνός υποστήριζε ότι στο διάφραγμα της καρδιάς υπάρχουν «διατρήσεις», δια των οποίων το αίμα περνά από τη δεξιά κοιλία στην αριστερά και η αορτή παραλαμβάνει περισσότερο αίμα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο προσπάθησε να εξηγήσει τη μεγαλύτερη διάμετρο της κοίλης φλεβός που φθάνει στην καρδιά από την πνευμονική αρτηρία, καθώς και της αορτής από την πνευμονική φλέβα.

Περιγράφει την πνευμονική φλέβα την οποία αποκαλεί «αρτηρία φλεβώδης», η οποία διακλαδίζεται αρχικά σε όσους λοβούς είναι ο πνεύμονας,  και στη συνέχεια συνεχώς, παρομοιάζοντας με του δένδρου τις διακλαδώσεις των βλαστών του, μέχρι να «αναλωθή σύμπασα», που τελικά συναντά τα πέρατα της τραχείας αρτηρίας. Επίσης σε άλλο έργο του επισημαίνει ότι η τραχεία αρτηρία διανέμεται μαζί με τα αγγεία της καρδιάς στους λοβούς του πνεύμονος.

Μνημονεύει την άνω και κάτω κοίλη φλέβα, επισημαίνοντας ότι η κάτω κοίλη είναι ευρύτερη, διότι είναι περισσότερα τα όργανα στα οποία πρέπει τροφή να χορηγήσει, γνώμη που συχνά την αναφέρει. Υποστηρίζει ότι οι φλέβες δεν έχουν αρχή την καρδιά, όπως οι αρτηρίες, αλλά το ήπαρ, άποψη την οποία είχε διατυπώσει ο Ιπποκράτης, όπως αναφέρει ο Γαληνός.  Μάλιστα σύμφωνα με τις εμπειρίες από τις ανατομές του, ο Γαληνός επεξηγεί ότι η φλέβα από το ήπαρ δίνει «αποβλάστημα» στην καρδιά. Και επί πλέον κάνει σύγκριση με την εκ της αριστεράς κοιλίας εξερχόμενη αορτή, η οποία δίνει δύο μεγάλους κλάδους για το άνω και κάτω μέρος του σώματος, ενώ από την δεξιά κοιλία δεν εκφύεται φλέβα, που να δίνει αντίστοιχα δύο κλάδους για το άνω και κάτω μέρος του σώματος. Γι’ αυτό και  διερωτάται ότι η δεξιά κοιλία της καρδιάς δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως αρχή των φλεβών, ερώτημα που διευκολύνει να κατανοήσουμε γιατί δεν έφτασε ο Γαληνός στην σύλληψη της ιδέας της κυκλοφορίας του αίματος.

Ακόμη τονίζει ότι όλες οι φλέβες του σώματος εκπορεύονται από την εκ των πυλών του ήπατος κοίλη φλέβα.. Παρόμοια γράφει και σε άλλο έργο του. Μάλιστα αναφέρει ότι αν οι φλέβες είχαν ως αρχή την καρδιά τότε το μέρος της κοίλης πριν από την καρδιά θα έπρεπε να ήταν ευρύτερο από τα άλλα μέρη της. Επισημαίνει ακόμη ότι οι φλέβες θα έσφυζαν αν  η αρχή τους ήταν από την καρδιά. Επίσης τονίζει ότι οι φλέβες δεν έχουν αρχή την καρδιά εκ του γεγονότος ότι η πρώτη γένεση των φλεβών είναι από το ήπαρ.

Παρόμοια επισημαίνει ότι οι φλέβες στο χόριο του εμβρύου που συνάπτονται με την μήτρα είναι αποβλαστήματα της εκ του ήπατος ορμημένης. Ίσως αυτή η παρατήρηση του Γαληνού να είναι μια από τις αιτίες που υποστήριζε ότι οι φλέβες αρχή έχουν το ήπαρ. Μάλιστα έκανε και πειράματα για να εξακριβώσει ότι οι σφύξεις  στο χόριο είναι από την καρδιά του εμβρύου. Επίσης τόνιζε ότι το «πνεύμα» στο έμβρυο προσφέρεται από το αίμα της μητέρας, διότι ο πνεύμονάς του δεν λειτουργεί.

Ο Γαληνός παραθέτει τέσσερα επιχειρήματα για να υποστηρίξει την άποψή του ότι οι φλέβες έχουν ως  αρχή το ήπαρ και όχι την δεξιά κοιλία της καρδίας. Συγκεκριμένα ως πρώτη απόδειξη θεωρεί ότι  όλες οι φλέβες είναι κλάδοι της κοίλης φλέβας και εξ αυτής διανέμονται σε όλο το σώμα. Για δεύτερη απόδειξη τονίζει πως είναι το γεγονός ότι οι φλέβες από τον στόμαχο, το λεπτό έντερο, το τυφλόν, το κώλο, το απευθυσμένο, τον σπλήνα και το επίπλουν δεν εκφύονται από την κοίλη φλέβα αλλά εκ των πυλών του ήπατος αρχίζουν. Γι’ αυτό και ερωτά ο Γαληνός πώς είναι δυνατόν αρχή των φλεβών να είναι η δεξιά κοιλία της καρδιάς, όταν αυτές οι φλέβες δεν συνάπτονται με την καρδιά. Ως τρίτη απόδειξη θεωρεί την παρατήρηση του πως κατά τις ανατομές των ιχθύων δεν βρίσκεται δεξιά κοιλία, ούτε πνεύμονας. Και για τέταρτη τέλος απόδειξη ότι οι φλέβες δεν έχουν ως αρχή την καρδιά, επισημαίνει πως όπως η αρτηρία που αρχίζει από την αριστερά κοιλία και αμέσως διακλαδίζεται σε δυο κλάδους, έτσι θα έπρεπε να γίνεται και με την κοίλη φλέβα αν η καρδιά ήταν αρχή των φλεβών . Και καταλήγει ο Γαληνός πως αυτές είναι οι τέσσερις αποδείξεις ότι οι φλέβες έχουν αρχή το ήπαρ και όχι την καρδιά, «αύται τέτταρες αποδείξεις εισίν ειρημέναι κατά το της προκειμένης πραγματείας έκτον γράμμα τοις ειδόσι».

Ωστόσο ο Γαληνός μνημονεύει στα έργα του και τις αντίθετες απόψεις, που μερικοί υποστήριζαν πως η καρδιά όχι μόνον των αρτηριών αλλά και των φλεβών είναι η κινητήρια δύναμη. Μάλιστα σε άλλο σημείο αναφέρει ότι ο Ερασίστρατος θεωρούσε την καρδιά ως αρχή και των αρτηριών και των φλεβών, τονίζοντας ότι οι φλέβες καταλήγουν στην καρδιά.

                                    ***

Τα παραπάνω μνημονευθέντα στοιχεία του Γαληνού σχετικά με τις παρατηρήσεις του για τη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων, δείχνουν ότι βρίσκονταν στο τελικό σημείο για να διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος. Όμως η εμμονή του στην άποψη ότι οι φλέβες δεν έχουν ως αρχή την καρδιά, αλλά το ήπαρ, τον εμπόδισε να συλλάβει την κυκλική κίνηση του αίματος, την κυκλοφορία του αίματος. Την άποψή του αυτή για την αρχή των φλεβών από το ήπαρ την είχε διατυπώσει ο Ιπποκράτης, «ρίζωσις φλεβών το ήπαρ, αρτηριών η καρδία» και την μνημονεύει ο Γαληνός στα έργα του. Η εμμονή του αυτή αποτυπώνεται ιδιαίτερα στο κείμενο, στο οποίο παράθεσε  τέσσερα επιχειρήματα ως «αποδείξεις» για να υποστηρίξει την άποψή του.

Αίσθηση πάντως προκαλεί το γεγονός ότι μνημονεύει την φράση του Πλάτωνα (Τίμαιος 70Β), ότι η καρδιά είναι η αιτία του «περιφερομένου αίματος», επισημαίνοντας ότι το αίμα μέσω της καρδιάς περιφέρεται, κάνει δηλαδή κύκλο. Ωστόσο παρατηρήσαμε ότι στα έργα του Γαληνού απουσιάζει η χρησιμοποίηση του όρου «περιφερομένου αίματος», ή παρόμοιου όρου περί κυκλικής φοράς, κυκλοφορίας του αίματος, εκτός βέβαια της αναφοράς αυτής στον Πλάτωνα.

Εντύπωση επίσης προκαλεί το γεγονός ότι ο Γαληνός επισημαίνει πως δίπλα στην αρτηρία υπάρχει μια αντίστοιχη φλέβα, στοιχείο το οποίο όμως το προσπερνά χωρίς να το διερευνά. Ακόμη,  ως ιατρός είχε πολλές φορές χειρουργικά περιποιηθεί τραύματα, όπως για παράδειγμα τα τραύματα των μονομάχων, και περιγράφει τους τρόπους θεραπείας των αιμορραγιών τόσο των αρτηριών όσο και φλεβών. Επισημαίνει ότι τα μικρά αγγεία που αιμορραγούν δυνατόν να παύσει η αιμορραγία τους με τα ισχαιμικά επιθέματα. Εάν όμως είναι μεγάλα τα αγγεία, αρτηρία ή φλέβα, τότε το καλλίτερο που πρέπει να γίνει είναι η περίδεση του σχετικού αγγείου. Ωστόσο δεν έδωσε την ανάλογη σημασία στη ροή του αίματος των φλεβών προς την καρδιά.

Επίσης, ενώ είχε διαπιστώσει και πειραματικά με την περίδεση των αρτηριών την κατεύθυνση του αίματος από την καρδιά στην αορτή και στη συνέχεια σε όλο το σώμα, δεν εφήρμοσε την ίδια τακτική, την περίδεση δηλαδή των φλεβών, ώστε να διαπιστώσει  την κατεύθυνση του αίματος από την περιφέρεια προς την καρδιά, κάτι που εφήρμοσε αιώνες αργότερα ο W. Harvey. Αντίθετα ο Γαληνός επέμενε στην άποψή του ότι οι φλέβες ξεκινούν από το ήπαρ και διανέμονται σε όλο το σώμα, μεταφέροντας το αίμα. 

                                                            ***

Συμπερασματικά μπορεί να λεχθεί ότι η εμμονή του Γαληνού στην άποψή του ότι οι φλέβες έχουν αρχή το ήπαρ, από το οποίο διανέμονται σε όλο το σώμα και όχι την καρδιά, όπως οι αρτηρίες, δεν τον άφησε να  παρατηρήσει την ροή των φλεβών, από την περιφέρεια προς την καρδιά, όπως εφήρμοσε για τη ροή των αρτηριών, από την καρδιά προς την περιφέρεια, παρά το γεγονός ότι είχε πολλές σχετικές παρατηρήσεις, και να διατυπώσει κατ’ αυτόν τον τρόπο την κυκλοφορία του αίματος. Τις παρατηρήσεις του όμως αυτές συνέχισε ο W. Harvey και τεκμηρίωσε κατ’ αυτόν τον τρόπο την κυκλοφορία του αίματος το 1628, ο οποίος μάλιστα εκτός των άλλων αναφορών στον Γαληνό παρέθεσε και χωρία από το έργο του, «Περί χρείας των εν ανθρώπου σώματι μορίων», στο  7ο κεφάλαιο της διατριβής περί της κυκλοφορίας του αίματος.

Γαληνού, «Περί ανατομικών εγχειρήσεων» βιβλίο έβδομο,  «Περί χρείας των εν ανθρώπου σώματι μορίων» βιβλίο έκτο, και «Περί των καθ’ Ιπποκράτην και Πλάτωνα δογμάτων» βιβλίο έκτο. Παραπέμπουμε στην έκδοση του C. G. Kuehn (ed.), Κλαυδίου Γαληνού Απαντα Claudii Galeni, Opera Omnia,  Leipzing, 1821-1830, επανατύπωση, Georg Olms, 2001, τόμ. ΙΙ, σελ. 588 και εξ., τόμ. ΙΙΙ, σελ. 432 και εξ. και τόμ. V, σελ. 531 και εξ., αντίστοιχα.

William Harvey, Exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus, Frankfurt 1628. Μεταφράστηκε στα Αγγλικά από την Gweneth Whitteridge, An anatomical disputation concerning the movement of the heart and blood in living creatures, έκδοση Blackwell Scientific Publication, Οxford 1976. Πρβλ. Δημήτριος Καραμπερόπουλος, Γεώργιος Ανδρούτσος, «Αναφορές στον Αριστοτέλη και Γαληνό του William Harvey στο έργο του De motu cordis (1628)»,Ιατρική, τόμ. 99, τεύχ. 4,  Απρίλιος 2011.

Jean Hamburger, The Diary of William Harvey, μετάφραση στα Αγγλικά από Barbara Wright, Rutgers University Press, New Brunswick, New Jersey, 1992, σελ. 95.

William Harvey, An anatomical disputation concerning the movement of the heart and blood in living creatures,  αγγλική μετάφραση, ό. π., σελ. 70.

Γαληνού, «Περί χρεία των εν ανθρώπου σώματι μορίων», Kuehn , τόμ. ΙΙΙ, σελ. 433.

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 437-438,  «σάρξ εστιν η καρδία σκληρά και δυσπαθής, εξ ινών πολυειδών συγκειμένη…η καρδία δε και ταύτας αμφοτέρας έχει, και τρίτας επ’ αυταίς τας λοξάς».

  Kuehn, τόμ.. ΙΙΙ, σελ. 442, «την αυτήν γαρ ακριβώς έχει κατασκευήν καρδίας ίππος ο μέγιστος ελαχίστω στρουθίω, καν ει μυν ανατέμοις, καν ει βουν, καν ει τι των άλλων ζώων, καν έτι μικρότερον ει τι μυός ή μείζον βοός, άπασιν αυτοίς ο τ’ αριθμός ίσος ο των κοιλιών, η τ’ άλλη κατασκευή της καρδίας η αυτή».

Kuehn, τόμ.  V, σελ. 531, «μόνη δ’ η καρδία πάντων των εν τω ζώω μορίων εξαιρουμένη μέχρι πλείστου διαφυλάττουσα την κατά φύσιν ενέργειαν, ως αρχή κινήσεως εαυτή τε και τοις αφ’ εαυτής». Ομοίως και Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 614, «αλλά και το του θώρακος εξαιρεθείσαν την καρδίαν, άχρι πολλού φαίνεσθαι κινουμένην».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 610, «αβούλητος μεν γαρ και άπαυστος η της καρδίας κίνησις».

Kuehn, τόμ., τόμ. V, σελ. 548-549, «ως υμένες επιφύκασι τοις στόμασι των αγγείων, οις εις υπηρεσίαν υλών εισαγωγής τε και αύθις εξαγωγής η καρδία προσχρήται….εισί δ’επί μεν τω στόματι της κοίλης φλεβός τρεις ακίδων γλωχίσιν ομοιότατοι την σύνταξιν, όθεν, οίμαι, και τριγλώχινας ένιοι των Ερασιστρατείων εκάλεσαν αυτούς. Επί δε της αρτηρίας της φλεβώδους (ούτω δε ονομάζω την εκ της αριστεράς κοιλίας της καρδίας εις τον πνεύμονα κατασχιζομένην) ομοιότατοι με το είδος, αριθμώ δ’ ουκ ίσοι. Μόνω γαρ τούτω τω στόματι δυοίν υμένων επίφυσις εστι, των δ’άλλων στομάτων εκατέρω τρεις υμένες εισίν άπαντες σιγμοειδείς».

Βλ. Δημ. Καραμπερόπουλος, «Ιατρικοί όροι του Γαληνού στη Νεοελληνική Ιατρική Ορολογία», Επετηρίδα Ιδρύματος Νεοελληνικών Σπουδών, τόμ. 14, Αθήναι 2009, σελ. 117-133. Και αυτοτελώς, Αθήνα 2009.

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 460, «χρεία δ’ αυτών εστιν απάντων μεν κοινή, κωλύσαι παλινδρομείν εις τουπίσω τας ύλας. Ιδία δ΄ εκατέρων, των μεν εξαγόντων αυτάς εκ της καρδίας, ώστε μηκέτ’ εις εκείνην επανέρχεσθαι, των δ’ εισαγόντων, ως μηκέτ’ αντεκρείν εξ αυτής…αλλ’ εστι τέτταρα τα πάντα στόματα, δύο καθ’ εκατέραν κοιλίαν, εισάγον μεν το έτερον, εξάγον δε το λοιπόν».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 616-617, «δύο δε ταύτα εισιν, έν καθ’ εκάτερον των εισαγόντων αγγείων τα ύλας, εν μεν τοις δεξιοίς μέρεσι κατά την της φλεβός έμφυσιν εις την ενταύθα κοιλίαν της καρδίας, εν δε τοις αριστεροίς κατά την της αρτηρίας της φλεβώδους. Αναπτύξαντος δε σου ταυτί τα ώτα, τότε το σώμα της καρδίας αυτό φανείται και των ειρημένων στομάτων εκάτερον,, είθ’ υμένες οι κατά την έμφυσιν επικείμενοι, τρεις μεν επί της δεξιάς κοιλίας, δύο δ’ επί της αριστεράς, ων το σχήμα της συνθέσεως έοικε ταις των βελών γλωχίσι. Ταύτα τοι και τριγλώχινας αυτάς ωνόμασαν ένιοι ανατομικών….και τα λοιπά δύο στόματα των εξαγόντων τα ύλας αγγείων, εκ μεν της δεξιάς κοιλίας εις τον πνεύμονα το της αρτηριώδους φλεβός, εκ δε της αριστεράς εις όλον του ζώου το σώμα το της μεγάλης αρτηρίας. Εφ ών αυ πάλιν εκατέρωθεν θεάση τρεις υμένας σιγμοειδείς το σχήμα, νεύοντας έξω της καρδιας, ώσπερ οι τριγλώχινες είσω».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 490, «η καρδία κατά τον του διαστέλλεσθαι καιρόν έλκουσα τας ρίζας των υμένων ανοίγνυσι μεν τα των εισαγόντων τας ύλας αγγείων στόματα, κλείει δε τα των εξαγόντων».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 640, «θεάσασθαι της καρδίας αμφοτέρας τας κοιλίας σφυζούσας ομοίως…κατά τον αυτόν χρόνον τε και ρυθμόν αι καθ΄ όλον τα ζώον αρτηρίαι διαστέλλονται και συστέλλονται».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 550, «την κοίλην φλέβα την εξ ήπατος εις καρδίαν εισάγουσαν το αίμα».

Kuehn, τόμ. III, σελ. 476, «τεττάρων όντων εν τη καρδία στομάτων, τρείς μεν εφ’ εκάστω των άλλων υμένες εισί, δύο δ’επί της αρτηρίας της φλεβώδους».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 149-150, «ει γουν εθελήσης ή τας δια των βουβώνων επί τα σκέλη καθηκούσας αρτηρίας, ή τας δια των μασχαλών εις τας χείρας βρόχω διαλαβείν, ασφύκτους μεν ευθέως εργάση τας εν τοις κώλοις απάσας».

Kuehn, τόμ. V,  σελ 537, «όμοιον γαρ το εν τη δεξιά κοιλία της καρδίας αίμα και το κατά πάσας τας φλέβας όλω τω ζώω, καθάπερ γε και το κατά τας αρτηρίας απάσας όμοιόν  εστι των κατά την αριστεράν κοιλίαν».

Kuehn, τόμ..V, σελ. 572, «αίματος υγρού μεν την κράσιν, ερυθρού δε την χρόαν η πρώτη μεν εν ήπατι γένεσις, οχετοί δε παράγοντες τα και διανέμοντες αυτό παντί τω σώματι φλέβες. Αίματος δε ξανθού και λεπτού και λεπτομερούς και πνευματώδους η μεν πρώτη γένεσις εν τη της καρδίας αριστερά κοιλία, διανέμουσι δε και παράγουσιν εις όλον το ζώον αι αρτηρίαι το τοιούτον αίμα».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 551, «και μην τα σύμπαντα τέτταρα εστι στόματα, δύο καθ’ εκατέραν κοιλία, έν μεν εκ του πνεύμονος εισάγον το πνεύμα, το δ’ έτερον εξάγον μεν άμφω ταύτα κατά την αριστεράν κοιλία, υπόλοιπα δε δύο κατά την δεξιάν, εις μεν τον πνεύμονα το έτερον αίμα φερόμενον τε και διανεμόμενον, εις δε την δεξιάν κοιλίαν εκ του ήπατος εισάγον το έτερον».           

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 450,  «και αρτηρίαι και φλέβες, και αι μεν ολίγου και λεπτού και ατμώδους αίματος, αι δ’ αυ φλέβες ελαχίστου και αύται πνεύματος, ομιχλώδους τε και παχέος».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 455, «συνανεστόμωνται μεν αι αρτηρίαι ταις φλεψί καθ’ όλον το σώμα, και μεταλαμβάνουσιν εξ αλλήλων αίμα και πνεύμα δια τινων αοράτων τε και στενών ακριβώς οδών». Επίσης, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 494, «τας δε των αρτηριών προς τας φλέβας αναστομώσεις η φύσις ουκ αργώς ουδέ μάτην εδημιούργησεν, αλλά υπέρ του την εκ της αναπνοής τε και των σφυγμών ωφέλειαν μη τη καρδία μόνη και ταις αρτηρίαις, αλλά και ταις φλεψί διαδίδοσθαι», ομοίως τόμ. ΙΙΙ, σελ. 495, «θαυμάζειν ουν χρη κανταύθα την πρόνοιαν της φύσεως, αγγείων τε διττών είδος εργασαμένης, αναστομωσάσης τε προς άλληλα τα γειτνιώντα αυτών πέρατα και προ τούτων αυτάς της καρδίας τας κοιλίας».

Ο Γαληνός, «Περί χρείας σφυγμών», Kuehn, τόμ. V, σελ. 165, για τις αναστομώσεις αρτηριών-φλεβών, που εκφεύγουν τις αισθήσεις μας, υποστηρίζει ότι δεν μπορούμε να τις δούμε, αλλά το συμπεραίνει από το πείραμα που είχε κάνει σε μεγάλα ζώα, στα οποία η τρώση αρτηριών προκαλεί την κένωση του αίματος στις αρτηρίες και στις φλέβες.

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 602-603, «οποίαι μεν ουν κα’ όλον το σώμα εισίν αι αρτηρίαι, τοιούτον εκ της δεξιάς κοιλίας της καρδίας εκφυόμενο αγγείον εις όλον τον πνεύμονα κατασχίζεται… ώστε  τριών διαπλεκόντων τον πνεύμονα, το μεν από της αριστεράς κοιλίας της καρδίας ορμώμενον αρτηρίαν φλεβώδη καλείσθαι, το δ’ από της δεξιάς αρτηριώδη φλέβα, το δε τρίτον αρτηρίαν τραχείαν, εκ χόνδρων συγκειμένην σιγμοειδών το σχήμα…αναπληρούνται δε τα μεταξύ των αγγείων υπό της του πνεύμονος ιδίας ουσίας, ήν οι περί τον Ερασίστρατο ονομάζουσι παρέγχυμα».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 604-605, «εκ των εκφυομένων αγγείων αυτής (της καρδίας), ων το μεν εστιν η μεγίστη των αρτηριών, εν αριστεροίς δηλονότι μέρεσι, το δ’ έτερον εν τοις δεξιοίς, η αφ’ ήπατος αναφερομένη φλέψ. Αλλα δε δύο, περί ων αρτίως είπον, ων το μεν αρτηρίαν φλεβώδη, το δε αρτηριώδη φλέβα καλώ».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 457, «είς μεν γαρ χιτών και λεπτός ο της φλεβός, ούτε δ’ εις ούτε λεπτός ούτος ο της αρτηρίας, αλλ’ έστον γαρ αυτής δύο χιτώνες».

Γαληνού, «Περί φλεβών και αρτηριών ανατομή», Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 816, «αρχή τούτων εστίν η αριστερά κοιλία της καρδίας. Εντεύθεν δε μία μεν εις τον πνεύμονα κατασχίζεται λεπτή και μονοχίτων, καθάπερ αι φλέβες. Ετέρα δε δύο χιτώνας έχουσα και παχεία, πολύ μείζων τήσδε, καθάπερ τι στέλεχος απασών ούσα των αρτηριών».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 445, «ως Ηρόφιλος ορθώς εστοχάσθαι δοκεί, την αρτηρίαν της φλεβός εξαπλασίαν αποφηνάμενος είναι τω πάχει».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 447, «το μεν αίμα παχύ και βαρύ και δυσκίνητον, το δεν πνεύμα λεπτόν και κούφον και ταχύ. Και κίνδυνος ήν οίχεσθαι διιπτάμενον αυτό τούτο ραδίως, ει μη παχέσι και πυκνοίς και πάντη στεγανοίς εφρουρήθη χιτώσιν».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 465, «ημείς μεν γαρ ερωτηθέντες, δια τι του πνεύμονος ενήγλλακται των αγγείων η φύσις, αρτηριώδους μεν γε της φλεβός αποτελεσθείσης, φλεβώδουε δε της αρτηρίας, αποκρινούμεθα την όντως τε και πρώτην αιτίαν, ότι βέλτιον ήν εν τούτω μόνω τω σπλάχνω στεγανήν με την φλένα, μανήν δ’είναι την αρτηρίαν».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 533, «εν ήπατι δε γίγνεται το αίμα, της θρεπτικής δυνάμεως αρχή τούτ’ έσται το σπλάχνον, ουχ η καρδία».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 496-497, «οι τοίνυν εν τη καρδία φαινόμενοι βόθυνοι κατά το μέσον  αυτής μάλιστα διάφραγμα της ειρημένης ένεκα κοινωνίας εγένοντο»… «αλλ’ επεί πολύ κατά το μέσον διάφραγμα και τας εν αυτώ διατρήσεις εις την αριστεράν μεταλαμβάνεται κοιλίαν».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 496, «διότι τε προσλαμβάνει τι του παρά της δεξιάς κοιλίας αίματος η μεγάλη αρτηρία».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 497, «ευλόγως η εις τον πνεύμονα φλέψ εμφυομένη της εισαγούσης εις την καρδίαν το αίμα μείον εισί. Ωσαύτως δε και η εκ του πνεύμονος εις την καρδίαν αρτηρία παράγουσα το πνεύμα και αυτή πολύ μείων εστι της μεγάλης αρτηρίας».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 228-229, «κατά γαρ την αριστεράν κοιλίαν της καρδίας εκφύεται τις αρτηρία φλεβώδης το σώμα, το μεν πρώτον εις τοσαύτα μόρια σχιζομένη, όσοι περ αν ώσιν οι του πνεύμονος λοβοί. Μετά ταύτα δε ήδη καθ’ έκαστον αυτών εκάστη διανέμεται, εις πολλά γιγνομένη μόρια, μέχρι περ αν αναλωθή σύμπασα. Τοις δε εσχάτοις αυτής πέρασι παμπόλλοις ούσιν οίον περ δένδρου βλάσταις εις ταυτόν ήκει τα της τραχείας αρτηρίας πέρατα τον αυτόν τρόπον εις όλον το σπλάχνον μερισθείσης, όν περ η φλεβώδης αρτηρία».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 520, «η τραχεία αρτηρία…μετά των από της καρδίας αγγείων εις άπαντας αυτού τους λοβούς διανεμομένη».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 532, «ει δε τις οίεται της μεν δυνάμεως ταις φλεψί χορηγόν την καρδίαν, της δ’ ύλης το ήπαρ, εντεύθεν γαρ ορμάσθαι το αίμα, και δια τούτ’ ευρυτέραν είναι την κάτω κοίλην της άνω, διότι πλείω μόρια τα κάτω του ήπατος εστιν, οις αναγκαίον εστιν άπασι χορηγείσθαι τροφήν».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 462, «ως γαρ δη φλέβες εξ ήπατος άρχονται, ούτω και αρτηρίαι εκ της καρδίας», τόμ. ΙΙΙ, σελ. 297, «το ήπαρ…των φλεβών εστιν αρχή και της του αίματος γενέσεως αίτιον»,

τόμ. V, σελ. 564, «το μεν δη ήπαρ αρχή τε άμα και τελευτή συναπασών έστι των φλεβών», και τόμ. V, σελ. 573, «ως εσφάλησαν οι και την καρδίαν αρχήν ειπόντες είναι των φλεβών επιδέδεικται». 

Kuehn, τόμ. V, σελ. 199, «ούτως γαρ οίμαι και τον Ιπποκράτην προεικάσαντα ρίζωσιν αρτηριών απιφαίνεσθαι , την καρδίαν, ώσπερ αμέλει των φλεβών το ήπαρ», και  σελ. 531, «και μοι δοκεί και  Ιπποκράτης, εντεύθεν επί τα ζώα μεταφέρων τούνομα, ρίζωσιν ειρηκέναι των μεν αρτηριών την καρδίαν, των δε φλεβών το ήπαρ».

  Kuehn, τόμ.  V,  σελ. 538-539, «ου μόνον γαρ ουδεμία φαίνεται φλέψ εκ καρδίας εις τα κάτω μόρια φερομένη, πλην της εξ ήπατος αναφερούσης το αίμα, αλλ’ουδ’ εις το άνω καρδίας αφικνείται φλέψ ουδεμία. Φαίνεται γαρ η κοίλη φλέψ από του ήπατος ευθύ των σφαγών αναφερομένη, και ταύτης αποβλάστημά τι το εις την καρδίαν εμφυόμενον, ουκ εξ εκείνης αυτή. γνώρισμα δ’ εναργέστερον εστι το κατά μεν αρτηρίαν την μεγάλην το θεωρούμενον, αν τινα βουλοίμην ούτως επί την κοίλην έρχεσθαι φλέβα. Μία γαρ αρτηρία μεγίστη της αριστεράς κοιλίας εκφύσασα, σαφή σχίσιν εις αμφοτέρας ποιείται τας αρτηρίας, ήν τε ανω προς την κεφαλήν, ην τ’ επί την ράχιν ορώμεν καταφερομένη. Ούτως δ’ ουν εχρήν και την εκ της δεξιάς κοιλίας εκφυομένην φλέβα σαφή την νομήν έσχειν εις άμφω τα μέρη. Φαίνεται δ’ουχ ούτως, αλλ’ από της αναφερομένης εξ ήπατος εις καρδίαν αποσχίζεται. Πώς ουν έτι δυνατόν εστι την δεξιάν κοιλίαν της καρδίας υπολαβείν είναι φλεβών αρχή, ώσπερ την αριστεράν αρτηριών;» .

Kuehn, τόμ. V, σελ. 657, «απασών δε από μιας φλεβός πεφυκυιών, της επί πύλαις ήπατος, αύθις δε εκ του ήπατος εκφυομένης μεγίστης φλεβός, ήν κοίλην ονομάζουσιν, ής ώσπερ κλάδοι τινές σχίζονται φλέβες άλλαι πάντη του σώματος φερόμεναι».

Γαληνού, «Περί φλεβών και αρτηριών ανατομής», Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 785-786, «εντεύθεν δε εις όλον το ήπαρ αφικνείται φερομένη δια των εις τους λοβούς αυτού κατασχιζομένων φλεβών. Εντεύθεν δε αύθις εις ετέρας μεταλαμβάνεται φλέβας, εν τοις κυρτοίς του ήπατος τεταγμένας, αποφυομένας δε άλλης μεγίστης φλεβός, ήν δι’ αυτό τούτο κοίλην ονομάζουσιν. Από ταύτης δε και αι εις όλον το σώμα παράγουσαι το αίμα φλέβες διεκφύονται».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 532, «η κοίλη φλέψ εστιν, εκ μεν των κυρτών του ήπατος εκπεφυκυία, φερομένη δ’ εκ του ήπατος ευθεία προς εκάτερα του ζώου τα μέρη, το τε άνω και κάτω. Ευρύτατον με ουν αυτής εστι το κάτω του ήπατος, ήττον δ’ ευρύ το δια των φρενών ανατεταμένον, έλαττον δε αμφοτέρων το τη καρδία εμφυόμενον. Καίτοι, είπερ είη η καρδία της κοίλης φλεβός, ως και της μεγάλης αρτηρίας, αρχή, μέγιστον αν ην, οίμαι, το συνεχές αυτής μέρος».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 560,  «διότι πάντως αν έσφυζον αι φλέβες, είπερ εκ της καρδίας επεφύκεισαν».

Kuehn, τόμ. V,  σελ 563, «ότι μεν ουν ούτε της πρώτης γενέσεως των φλεβών, ούτε της μετά ταύτα διοικήσεως εστιν αρχή η καρδία, δέδεικται σαφώς».

Kuehn, τόμ. V,  σελ. 555, «άπασαι γαρ αι κατά το χορίον φλέβες, αι συνάπτουσαι τη μήτρα το κυούμενον, αποβλαστήματα εισί μιας μεγίστης φλεβός εξ ήπατος ωρμημένης».

Kuehn, τόμ.. ΙΙΙ, σελ. 510-511, «βρόχοις ταις κατά τον ομφαλόν αρτηρίαις περιβάλοις, αι κατά το χόριον άσφυκτοι πάσαι γενήσονται, των κατ’ αυτό το έμβρυον έτι σφυζουσών. Ει δε δη και ταις φλεψί ταις κατά τον ομφαλόν επιβάλοις τους βρόχους, ουκ αν ουδέ αι κατά το έμβρυον αρτηρίαι σφύζοιεν αν έτι. Καν τώδε δήλον άμα μεν, ως η κινούσα τας κατά το χόριον αρτηρίας δύναμις από της του κυουμένου καρδίας ορμάται».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 504, «επί γαρ τοι των εμβρύων φασίν ουκ εκ του πνεύμονος εις την καρδίαν, αλλ’ εξ εκείνης εις τον πνεύμονα φέρεσθαι το πνεύμα. Μηδέπω γαρ αναπνέοντος του ζώου δια στόματος, αλλ’ έτι παρά της μήτρας, ώσπερ της τροφής, ούτω και του πνεύματος χορηγουμένου δια των κατά τον ομφαλόν αγγείων».

Kuehn, τόμ.. V, σελ. 657, «αύθις δε εκ του ήπατος εκφυομένης μεγίστης φλεβός, ην κοίλην ονομάζουσιν, ης ώσπερ κλάδοι τινές σχίζονται φλέβες άλλαι πάντη του σώματος φερόμεναι. Εξ ων επεραίνετο η των φλεβών αρχή το ήπαρ υπάρχειν, ώ πάλιν είπετο, και της κοινής προς τα φυτά δυνάμεως αρχήν είναι τούτο το σπλάχνον, ήντινα δύναμιν ο Πλάτων επιθυμητικήν ονομάζει. Αύτη μεν απόδειξις μία του το ήπαρ αρχήν είναι της επιθυμητικής δυνάμεως των φλεβών».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 657-658, «την γαρ εκ των κυρτών του ήπατος εκφυομένην φλέβα την κοίλην ένιοι φασί της δεξιάς εν τη καρδία κοιλίας εκπεφυκέναι. Είπερ ουν απ’ εκείνης ανάλογον κλάδοις αι κατά το σώμα παν αποσχίζονται φλέβες, είη αν απασών αυτών αρχή η καρδία. Αλλ’ αι γ’ εκ των σιμών του ήπατος ανάλογον ρίζαις εις την γαστέρα, την τε νήστιν και το λεπτον έντερον, και το τυφλόν, και το κώλον, εις τε το απευθυσμένον, ονομαζόμενον και τον σπλήνα και το επίπλοον ήκουσαι φλέβες ουκ από ταύτης πεφύκασιν, αλλ’ εστιν ετέρα φλέψ απασών τούτων αρχή κατά τας πύλας του ήπατος τεταγμένη. Πώς ουν έτι αρχή των φλεβών η δεξιά της καρδίας έσται κοιλία, μήτε των ειρημένων φλεβών, μήτε προς αυταίς των εν τοις σιμοίς του ήπατος συναπτομένων τη καρδία; Ήπαρ δε και ταύταις απάσαις συνήπται ταις φλεψί και ταις καθ’ όλον το σώμα δια της εκ των κυρτών αυτού μερών εκπεφυκυίας, ήν οι μεν πλείστοι των ιατρών κοίλην ονομάζουσι δια το μέγεθος…όθεν εκπέφυκεν αύτη».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 658, «εάν την δεξιάν της καρδίας κοιλίαν αρχήν υποθώμεθα της κοίλης φλεβός, εναντίως έσται τω φαινομένω και εν ταις των ιχθύων ανατομαίς ευρισκομένω. Ουδενός ουν αυτών η καρδία δεξιάν έχει κοιλίαν, ότι μηδέ πνεύμων εστί τοις ζώοις εκείνοις».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 659-660, «οράται γαρ από των κυρτών του ήπατος άχρι των σφαγών άπαν μεν αυτής το δεξιόν μέρος ευθεία μια άκλαστον φυλάττον αυτήν, εκ δε των αριστερών απόφυσις εις την δεξιάν κοιλίαν της καρδίας γιγνομένη, ήντινα φλέβα νομίζουσιν ένιοι πρέπνον, ως αν είποι τις, είναι των καθ’ όλον το σώμα φλεβών. Ει δε περήν αληθές τούτο, πάντως αν εσχίζετο και αύτη μετά την έκφυσιν ωσαύτως τη μεγάλη αρτηρία, ήν ομολογουμένως απασών των καθ’ όλον το ζώον αρτηριών αρχήν ούσαν ιδείν έστι κατά το πρώτον εκφύναι της καρδίας δίχα σχιζομένην, όπως των μερών αυτής το μεν έτερον άνω, τα δε έτερον ενεχθείη κάτω του σώματος. Ώστε και ει η κοίλη φλέψ της καρδίας εφύετο, πάντως αν και αύτη παραπλησίως τη αρτηρία δίχα σχιθείσα τω μεν ετέρω μέρει προς τας σφαγάς ανηνέχθη, τω δε ετέρω κατηνέχθη προς το ήπαρ. Ου μη φαινομένου δήλον εστιν, ουδέ εκ της καρδίας αυτήν άρχεσθαι».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 522, «εναργέστερον δ’ εστίν από των φλεβών άρξασθαι και ζητήσαι, πότερον και τούτων εστίν αρχή το ήπαρ, ως αρτηριών με η καρδία, των νεύρων δ’ ο εγκέφαλος, ή καθάπερ ένιοι νομίζουσιν, ου ταις αρτηρίαις μόναις, αλλά και ταις φλεψίν επιπέμπει τας φυσικάς δυνάμεις η καρδία».

Kuehn, τόμ. V,  σελ 552, «Ερασιστράτου…αποφηναμένου και αρτηριών και φλεβών είναι την καρδίαν» και  «πάσαι περαίνουσιν εις την καρδίαν αι φλέβες, αρχήν αυτών οίον τε την καρδίαν αυτήν ειπείν».

Ο Matthew Megill, «Galen and Circulation», (www.ablemedia.com/ctcweb/showcase/Megill 1.html) υποστηρίζει ότι η φιλοσοφική αντίθεση του Γαληνού στις αντιλήψεις των Στωικών για την καρδιά ήταν η αιτία να μην δώσει σημασία στη λειτουργία καρδιάς ως αντλίας και να διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος.

Kuehn, τόμ. V, σελ. 199, «ούτως γαρ οίμαι και τον Ιπποκράτην προσεικάσαντα ρίζωσιν αρτηριών αποφαίνεσθαι την καρδίαν, ώσπερ αμέλει των φλεβών το ήπαρ», και ομοίως στη σελ. 531, «ο Ιπποκράτης… ρίζωσιν ειρηκέναι των μεν αρτηριών την καρδίαν, των δε φλεβών το ήπαρα».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 573, «και ο Πλάτων την καρδίαν έλεγεν πηγήν του περιφερομένου κατά πάντα μέλη σφοδρώς αίματος». Θα πρέπει να προσθέσουμε με την ευκαιρία ότι ο Αδαμάντιος Κοραής επισημαίνει ότι κατά τη μετάφραση του συγκεκριμένου χωρίου του Πλάτωνος στα λατινικά δεν αποδόθηκε σωστά από τον μεταφραστή ο όρος «περιφερομένου αίματος». Συγκεκριμένα τονίζει ότι «ουδείς ουδεπόποτε παρά τούτον ερμήνευσε το περιφερομένου δια του mamantis, διότι μόνο οι περί τα ελληνικά γράμματα αμβλείς αγνοούσιν ότι η ελληνική μετοχή ακριβώς και κατά στάθμην αντιστοιχεί προς την λατινικήν circumacti ή circulati», Αδ. Κοραή, Πυρετολογίας σύνοψις, μετάφρασις εκ του Λατινικού υπό Θεαγένους Λιβαδά, έκδοσις Δ. Θερειανού, Αδαμάντιος Κοραής, Τεργέστη 1890, τόμ. 3, σελ. ι΄.

Γαληνού, «Περί φλεβών και αρτηριών ανατομή»,  Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 804, «εις έκαστον μυν αρτηρία και φλέψ εμβάλλει», και σελ. 829, «αρτηρία δε χωρίς φλεβός εστίν η εκ της παρωτίδος ανιούσα».

Γαληνού, «Θεραπευτικής Μεθόδου», βιβλίον Ε΄, Kuehn, τόμ. Χ, σελ. 318-319, «και μέντοι καν ει δια συχνού βάθους είη το αιμορραγούν αγγείον, ακριβέστερον αν καταμάθοις την τε θέσιν αυτού και το μέγεθος. Και πότερα φλέψ, ή αρτηρία εστί. Μετά δε ταύτα διαπείρας αγκίστρω ανατεινέτω τε και περιστρεφέτω μετρίως. Μη επισχεθέντος δ’ εν τώδε του αίματος, εις μεν φλέψ είη, πειράσθω χωρίς βρόχου στέλλειν το αίμα των ισχαίμων τινι φαρμάκων. Άριστα δ’ αυτών τα εμπλαστικά, συντιθέμενα δια τε της φρυκτής ρητίνης και αλεύρου πυρίνου χνου και γύψου και όσα τοιαύτα. ει δε αρτηρία εστί, δυοίν θάτερον, ή βρόχον περιθείς, ή όλον διακόψας το αγγείον, εφέξεις το αίμα. Βρόχον δ’ αναγκαζόμεθά ποτε και ταις μεγάλαις περιτιθέναι φλεψίν, ώσπερ γε και διατέμνειν πότ’ αυτάς όλας, εγκαρσίας δηλονότι. Κατασταίη δ’ αν τις εις ανάγκην τούδε κατά τας εκ πολλού βάθους ορθίας αναφερομένας, και μάλιστα δια στενοχωρίας τινός ή μερών κυρίων. Ανασπάται γαρ ούτως εκάτερον το μέρος εκατέρωθεν, και κρύπτεται και σκέπεται προς των επικειμένων σωμάτων η τρώσις. Ασφαλέστερον δ’ άμφω ποιείν, βρόχον με τη ρίζη περιτιθέναι του αγγείου, τέμνειν δε τουντεύθεν. Ρίζαν δ’ αγγείου καλώ το πρότερον αυτού μέρος, ήτοι τω ήπατι συνάπτον ή τη καρδία».

Βλ. C.R.S. Harris, The heart and vascular system in ancient Greek Medicine. Fron Alcmaeon to Galen, Oxford at the Carendon Press, 2001, σελ.  267-396, και εδώ στη σελ. 389. Στην εκτενή αυτή εργασία παρατίθενται σε υποσημειώσεις τα κείμενα του Γαληνού στα ελληνικά  και εκτίθενται όλες οι σχετικές με το θέμα ιδέες και πειραματικές εργασίες  του.

Με την ευκαιρία προσθέτουμε ότι εσφαλμένα κατά το παρελθόν ΄Ελληνες συγγραφείς έχουν υποστηρίξει ότι ο Γαληνός είχε διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος, ίσως παρασυρμένοι από τις τόσες παρατηρήσεις του για τη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων. Βλ. Κωνστ. Γ. Λαμέρας, Γαληνού Περί κράσεων, έκδοση Πάπυρος, Αθήνα 1938, Εισαγωγή, σελ. 13-15. Κωνστ. Ι. Μητρόπουλος, Αρχαίαι ιατρικαί γνώσεις ως σύγχρονοι επινοήσεις, Β΄ έκδοση, Αθήνα 1954, σελ. 21-29.

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ.454-457.  

ΔΗΜ. ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

pagan  http://www.karaberopoulos.gr/

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , | Leave a comment