Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , | Leave a comment











Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , | Leave a comment



The Doctor In Roman Society

Apprenticeship and Quackery

As a profession, medicine was more highly regarded in Greece than in Rome. Physicians were basically craftsmen, probably enjoying some esteem among their customers, but not being part of the socio-political elite.

Roman doctors did not fare so well. Many doctors were freed Greek slaves, hence the social standing of doctors was quite low. Because recovery rates were so low, many people were skeptical or even scornful of doctors. Their skepticism is easily understood. Roman literature tells us much about the reactions of individuals to medicine and doctors. Listening to the Roman authors, we hear tales of quackery and chicanery at all levels of society:

Some doctors charge the most excessive prices for the most worthless medicines and drugs, and others in the craft attempt to deal with and treat diseases they obviously do not understand. ~Gargilius Martialis, Preface, 7

There were no licensing boards and no formal requirements for entrance to the profession. Anyone could call himself a doctor. If his methods were successful, he attracted more patients; if not, he found himself another profession.

Until recently, Diaulus was a doctor; now he is an undertaker. He is still doing as an undertaker, what he used to do as a doctor. ~Martial, Epigrams 1.47

You are now a gladiator, although until recently you were an ophthalmologist. You did the same thing as a doctor that you do now as a gladiator. ~Martial, Epigrams 8.74

Medical training consisted mostly of apprentice work. Men trained as doctors by following around another doctor.

I felt a little ill and called Dr. Symmachus. Well, you came, Symmachus, but you brought 100 medical students with you. One hundred ice cold hands poked and jabbed me. I didn’t have a fever, Symmachus, when I called you, but now I do. ~Martial, Epigrams 5.9

Plutarch grumbles that practitioners used all sorts of questionable methods to gain patients, ranging from escorting the prospective patient home from bars to sharing dirty jokes with him.

Evidence for the public mistrust of physicians is plentiful, including these epigrams from the Greek Anthology:

Socles, promising to set Diodorus’s crooked back straight, piled three solid stones, each four feet square, on the hunchback’s spine. He was crushed and died, but he became straighter than a ruler. ~Greek Anthology XI, 120

Alexis the physician purged by a clyster five patients at one time, and five other by drugs; he visited five, and again he rubbed five with ointment. And for all there was one night, one medicine, one coffin-maker, one tomb, one Hades, one lamentation. ~Greek Anthology XI, 122

Phidon did not purge me with a clyster or even feel me, but feeling feverish I remembered his name and died. ~Greek Anthology XI, 118

Ancient Gynecology

Contraception, C-sections, and the Wandering Womb

In ancient Greek society, male dominance extended even to childbirth. Greek medicine cast man as the bringer of sanity and health to the biologically defective, subservient woman through intercourse, which was believed to relieve the buildup of menstrual blood around the heart. Men also received full credit for conception, since the womb was seen mainly as a receptacle for sperm. Abortion, if not condoned in the Hippocratic Oath, was permitted under Greek law, and infanticide, particularly of female newborns, was widely practiced.

Birth Control

Women in the ancient world practiced birth control with little interference from religious or political authorities. A precise knowledge of plants which could either block conception or cause abortion was resident in the oral female culture of herbalists and midwives.

One of the most common contraceptive agents used in the ancient Mediterranean world was silphiumwhich grew exclusively in the area of Cyrene in North Africa. Since Cyrene was the sole exporter of the plant, it became the city’s official symbol on its coinage, and it remained the city’s primary source of income until the first century BCE.

Other plants used in classical times as contraceptives or abortifacients included pennyroyal, artemisia,myrrh, and rue. In Aristophanes’s comedy Peace, first performed in 421 BCE, Hermes provides Trigaius with a female companion. Trigaius wonders if the woman might become pregnant. “Not if you add a dose of pennyroyal,” advises Hermes. Pennyroyal grows in the wild and would have been readily available to ancient women. Recent studies show that pennyroyal contains a substance calledpulegone that terminates pregnancy in humans and animals.

Dioscorides, Galen, and other ancient medical writers believed that the pomegranate possessed antifertility properties. The best known literary reference to its contraceptive power is in the Greek myth of Persephone and Hades. For every pomegranate kernel that Persephone ate, that many months were allotted to the infertile fall and winter.

Caesarean Section

The Caesarean section operation did not derive its name from the story that Julius Caesar was born in this manner. It was called Caesarean because the Roman, or Caesarean, law demanded that when a pregnant woman died, her body could not be buried until the child had been removed. The law also stipulated that a Caesarean section could not be performed on a living pregnant woman until the tenth month of gestation. Ancient physicians were unable to save the life of the mother in such cases, thus the procedure was rarely performed. We know from ancient sources that Julius Caesar could not have been born by Caesarean section, because his mother, Aurelia, lived to be an adviser to her grown son.

Hysteria and the Wandering Womb

The word “hysteria” is derived from the Greek word hystera, “womb.” Greco-Roman medical writers believed that hysteria was caused by violent movements of the womb and that it was, therefore, peculiar to women. As early as the sixth century BCE, medical writers believed that the womb was not a stationary object, but one that traveled throughout the body, often to the detriment of the woman’s health. Aretaeus of Cappadocia, a contemporary of Galen, included in his medical treatises a section describing the wandering womb.

In women, in the hollow of the body below the ribcage, lies the womb. It is very much like an independent animal within the body for it moves around of its own accord and is quite erratic. Furthermore, it likes fragrant smells and moves toward them, but it dislikes foul odors and moves away from them… When it suddenly moves upward [i.e., toward a fragrant smell] and remains there for a long time and presses on the intestines, the woman chokes, in the manner of an epileptic, but without any spasms. For the liver, the diaphragm, lungs and heart are suddenly confined in a narrow space. And therefore the woman seems unable to speak or to breathe. In addition, the carotid arteries, acting in sympathy with the heart, compress, and therefore heaviness of the head, loss of sense perception, and deep sleep occur… Disorders caused by the uterus are remedied by foul smells, and also by pleasant fragrances applied to the vagina…

Sanitation Engineering

Bath Houses, Aqueducts, and Latrines

Forum Baths

Forum Baths, Pompeii, first century BCE,  Caldarium

Giant bath houses, characteristic of Imperial Rome, could house not only bathing facilities but lecture halls, gymnasia, libraries and gardens. Hot (caudarium), tepid (tepidarium) and cold (frigidarium) baths were provided usually. The room pictured to the left was kept warm by hot air circulating through pipes in the walls and floor.

Authors as disparate as Celsus, Vitruvius, Pliny,Frontinus, Columella, Varro, and Vegetius, demonstrate the Roman concept of health interwoven with the normal life and ordinary process of government in the Roman Empire. Vitruvius, a practicing architect in the milieu of the Roman Empire, shows through his writing how important sanitary planning was for public buildings. His chapter on city planning begins with a discussion of the salubrity of sites. The influence of the Hippocratic tract On Airs, Waters, and Places is apparent:

In the case of the walls these will be the main points: First, the choice of the most healthy site. Now this will be high and free from clouds and frost, with an aspect neither hot nor cold but temperate. In this way a marshy neighborhood will be avoided. For when the morning breezes blow towards the town at sunrise, as they bring with them mists from the marshes and, mingled with the mist, the poisonous breath of the creatures of the marshes [i.e., microorganisms], to be wafted into the bodies of the inhabitants, they will make the site unhealthy. ~De Architectura I.2-5


Pont du Gard, Nimes, France, 14 CE

The aqueducts were the true triumph of Roman sanitary engineering and were used throughout their empire.Frontinus, the author of a treatise on Rome’s aqueducts, became water commissioner (curator aquarum) in 97 CE. He recognized the sanitary aspects of his position stating, “my office … concerns not only the usefulness of such a system, but also the very health and safety of Rome ….”

public latrines

Public Latrines, Corinth, 4th century BCE

Latrines, either well drained or with the provision for semi-sanitary maintenance, became commonplace both in the houses of the wealthy and in bath complexes where there was a constant supply of running water. In lieu of toilet paper, Romans used a sponge tied to the end of a stick. After use it was returned to a bucket of saltwater.

terra cotta statuette of woman bathing

Terra Cotta Statuette, 350-300 BCE, National Archaeological Museum of Taranto. Woman bathing. A woman, having removed her shoes, prepares to wash herself in a luterion.

skull mosaic

Mosaic  from Pompeii, 1st century CE, Naples National Archaeological Museum. This particular mosaic was used as a tabletop.

The skull symbolizes man’s fate and reminds us of the frailty of human existence. There are many extant examples of cups and dining areas adorned with skeletal motifs. Rather than shrink from signs of death, the Romans seem to have employed them as reminders to “seize the day.“

In Petronius’s Satyricon, in the middle of a great banquet, a slave brings in a silver skeleton put together with flexible joints, and after it was flung on the table several times, the host Trimalchio recited:

Man’s life, alas, is but a span,
So let us live it while we can,
We’ll be like this when dead.

Despite the advanced state of sanitation engineering in the Roman world, the average life span was only 30-40 years.


SOURCE  http://exhibits.hsl.virginia.edu/

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

Οι χυμοί του Ιπποκράτους k ο Γαληνός

Οι τέσσερις χυμοί του Ιπποκράτους  και οι τέσσερις αζωτούχες βάσεις της διπλής έλικας του DNA. Παραλληλισμοί

Ανακοινώθηκε στο 38ο Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο
Αθήνα 16-19 Μαϊου 2012
Τόμος Περιλήψεων αρ. 489, σελ. 125

Ε. Τσιγγάνη, Δ. Καραμπερόπουλος, Γ. Ανδρούτσος

Εργαστήριο Ιστορίας της Ιατρικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Σκοπός της ανακοινώσεως είναι να γίνει παραλληλισμός των τεσσάρων χυμών της Ιπποκρατικής Ιατρικής με τα τέσσερα αμινοξέα της διπλής έλικας του DNA, η αρμονική παρουσία τους έχει ως αποτέλεσμα την υγεία.

Υλικό και μέθοδος. Διερευνήθηκαν τα έργα της Ιπποκρατικής Συλλογής για να επισημανθούν τα σχετικά κείμενα με τους τέσσερις χυμούς. Στο «Περί φύσεος ανθρώπου 4» καταχωρίζεται σχετικό κείμενο στο οποίο τονίζεται ότι όταν οι τέσσερις χυμοί, «αίμα, βλέννα, κίτρινη χολή και μαύρη χολή» είναι σε σωστή αναλογία τότε υπάρχει υγεία, αν όμως ένα πλεονάζει ή υπολείπεται ή η μίξη μεταξύ τους δεν είναι σωστή τότε επισυμβαίνει αρρώστια. «Το δε σώμα του ανθρώπου έχει εν εωυτώ αίμα και φλέγμα και χολήν ξανθήν τε και μέλαιναν, και ταύτ’ εστίν αυτέω η φύσις του σώματος, και δια ταύτα αλγέει και υγιαίνει. Υγιαίνει μεν ουν μάλιστα, οκόταν μετρίως έχη ταύτα της προς άλληλα κρήσιος και δυνάμιος και του πλήθεος, και μάλιστα μεμιγμένα ή. Αλγέει δε οκόταν τι τουτέων έλασσον ή πλέον η ή χωρισθή εν τω σώματι και μη κεκρημένον η τοίσι ξύμπασιν».

Και σε νεοελληνική απόδοση το κείμενο: «Το σώμα του ανθρώπου περιέχει αίμα, βλέννα, κίτρινη και μαύρη χολή. Και αυτά τα στοιχεία αποτελούν τη φύση του σώματος, και αυτά δημιουργούν την αρρώστια και την υγεία. Υγεία υπάρχει ουσιαστικά όταν αυτά τα στοιχεία βρίσκονται σε μιαν αρμονική σχέση μεταξύ τους, αναφορικά με την κράση, τη δύναμη και την ποσότητα, και είναι τέλεια η ανάμειξή τους. Αρρώστια υπάρχει όταν ένα απ’ αυτά τα στοιχεία υπολείπεται ή πλεονάζει ή απομονωμένα στο σώμα, δεν είναι συγκερασμένο μαζί με τα άλλα».

Παρόμοια υποστηρίζονται από τον Πλάτωνα (Τίμαιος 39 Α, Και ο Πλάτων, Τίμαιος 39Α, « Το δε των νόσων ξυνίσταται δήλον που και παντί Τεττάρων γαρ όντων γενών εξ ών συμπέπηγε το σώμα, γης, πυρός, ύδατος τε και αέρος, τούτων η παρά φύσιν πλεονεξία και ένδεια της χώρας μετάστασις εξ οικείας επ’ αλλοτρίαν γιγνομένη.στάσεις και νόσους παρέχει) καθώς και από τον Γαληνό στο «Περί χυμών» έργο του, (C.G.Kuehn, Γαληνού ΄Απαντα, τόμ. ΧΙΧ, σελ. 485-486 και 491), «Οπερ εν κόσμω στοιχείον, τούτο εν ζώοις χυμός.χυμοί δε χολή και αίμα φλέγμα τε και η μέλαινα, εξ ών τα ζώα συνέστηκεν και ο άνθρωπος», «χρη γαρ ακριβώς κεκραμένους ποιότητι και ίσους ποσότητι τους χυμούς, ίν’ υγίεια τε διαμένη και μη ούσα επανελεύσηται. Οθεν και της ονομασίας έτυχον όντες χυμοί παρά το χείσθαι άμα λεγόμενοι. Δήλον γαρ ως ει τούτο υγίεια, το μη τοιούτο νόσος αν είη, ώσπερ και δέδεικται. Επεί δε η νόσος γένος εις διάφορα είδη διαιρουμένη, ανάγκη τας διαφοράς από τινων διαφορών αιτιών προβαίνειν».

Μετά την ανακάλυψη της διπλής έλικας του DNA, διαπιστώνεται ότι η σωστή διάταξη των τεσσάρων αζωτούχων βάσεων ACGT (Αδενίνη, Κυτοσίνη, Γουανίνη και Θυμίνη) στην διπλή έλικα του DNA έχει ως αποτέλεσμα την υγεία, ενώ η αναδιάταξή των αμινοξέων, η αλλοίωση, ο πλεονασμός ή η έλλειψη ενός δημιουργεί νοσολογικές καταστάσεις.
Συμπερασματικά επισημαίνουμε ότι οι αρχαίοι ΄Ελληνες φιλόσοφοι και ιατροί με λογικούς φιλοσοφικούς συλλογισμούς υποστήριξαν πως η αρμονία ή δυσαρμονία των τεσσάρων χυμών του σώματος έχει ως αποτέλεσμα την υγεία ή την αρρώστια του ανθρώπου, ενώ η σύγχρονη επιστήμη με πειραματικά δεδομένα επιβεβαιώνει πως οι τέσσερις αζωτούχες βάσεις στην διπλή έλικα DNA με τη σωστή ή μη αναλογία και διάταξη έχουν ως αποτέλεσμα την εκδήλωση υγείας ή αρρώστιας

Η αιτία που ο Γαληνός δεν τεκμηρίωσε την κυκλοφορία του αίματος

Ανακοινώθηκε στη 10η Πανελλήνια Ημερίδα Ιστορίας της Ιατρικής
Εργαστήριο Ιστορίας της Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Αθήνα, 4 Απριλίου 2014

Ο Γαληνός σε έργα του κάνει αναφορά στην ανατομία και τη λειτουργία της καρδιάς και των βαλβίδων της, όπως και στις αρτηρίες και φλέβες. Ωστόσο δεν έφτασε να διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος, που αιώνες αργότερα επιτεύχθηκε από τον William Harvey, ο οποίος μάλιστα τόνιζε ότι στηρίχθηκε στις έρευνες του Γαληνού. Χαρακτηριστικά ο Harvey σημείωνε στο Ημερολόγιό του, «Θέλω να πιστεύω μέχρι την ημέρα του θανάτου μου ότι η εργασία μου συνεχίζει εκείνη του Αριστοτέλη και Γαληνού». Μάλιστα στη σημαντική εργασία του για την κυκλοφορία του αίματος, αποκάλεσε τον Γαληνό, «μεγάλο άνδρα» και «πατέρα όλων των ιατρών». Στη σύντομη μελέτη μας θα δοθεί μια εξήγηση γιατί ο Γαληνός με τις τόσες γνώσεις και πειράματα που είχε διενεργήσει δεν διατύπωσε την κυκλοφορία του αίματος.


            Ο Γαληνός περιγράφει τη θέση της καρδιάς στη θωρακική κοιλότητα, αναφέρει το κωνοειδές σχήμα της, τα τρία είδη των μυών, που συμμετέχουν στην κατασκευή του μυικού τοιχώματος, ευθείς, κυκλοτερείς και λοξές μυικές ίνες. Μάλιστα τονίζει ότι η κατασκευή της καρδιάς στα ζώα και δεν εξαρτάται από το μέγεθος του κάθε ζώου. Στα πειράματά του παρατήρησε ότι η κίνηση της καρδιάς είναι αυτόνομη και δεν εξαρτάται από το νευρικό σύστημα, τον εγκέφαλο, διότι συστέλλεται και μετά την αφαίρεση της από την θωρακική κοιλότητα. Μάλιστα σε άλλο έργο του επισημαίνει ότι η λειτουργία της καρδιάς είναι συνεχής και ακούσια, που δεν εξαρτάται από τη βούληση του ανθρώπου.

Περιγράφει τους υμένες που βρίσκονται στα στόμια της καρδιάς, οι οποίοι είναι σαν γλωχίνες και γι’ αυτό οι υμένες της δεξιάς κοιλίας από τους Ερασιστρατείους ιατρούς αποκλήθηκαν «τριγλώχινες», όρος που έχει έκτοτε μέχρι σήμερα καθιερωθεί. Ομοίως περιγράφει τη λειτουργία τους, που σκοπό έχουν να εμποδίζουν το αίμα να παλινδρομεί. Τρεις επίσης υμένες βρίσκονται και στο έτερο στόμιο της δεξιάς κοιλίας, όπου αρχίζει η πνευμονική αρτηρία, τις οποίες αποκαλεί «σιγμοειδείς». Επισημαίνει ότι κατά την διαστολή της καρδιάς ανοίγουν τα στόμια για να εισαχθεί το αίμα, ενώ παράλληλα κλείνουν τα έτερα αντίστοιχα στόμια για να συμβάλλουν στην προώθηση του αίματος στα αγγεία.

               Ο Γαληνός παρατήρησε ότι και οι δύο κοιλίες της καρδιάς συστέλλονται και διαστέλλονται συγχρόνως καθώς και οι αρτηρίες του σώματος και ότι στην καρδιά εισάγεται το αίμα από την κοίλη φλέβα που έρχεται από το ήπαρ. Περιγράφει την είσοδο του αίματος από την κοίλη φλέβα με το άνοιγμα των τριγλώχινων βαλβίδων προς τα μέσα στην κοιλότητα και το κλείσιμό τους για να μην επιστρέψει το αίμα πίσω στη φλέβα κατά τη συστολή της δεξιάς κοιλίας και αντίστοιχο άνοιγμα προς τα έξω των σιγμοειδών βαλβίδων  για να διοχετευθεί το αίμα στην πνευμονική αρτηρία και από εκεί στον πνεύμονα με κλείσιμο των βαλβίδων αυτών για να μην επιστρέψει στην δεξιά κοιλία το αίμα. Η ίδια διαδικασία πραγματοποιείται και στην αριστερά κοιλία, μόνο που επισημαίνει ότι η μιτροειδής βαλβίδα έχει δύο υμένες και όχι τρεις όπως η αντίστοιχη στη δεξιά κοιλία.

            Τονίζει ακόμη ότι το αίμα από την αριστερά κοιλία κατά τη συστολή της και τη διάνοιξη των βαλβίδων προς τα έξω διοχετεύεται στην αορτή δια της οποίας μεταφέρεται σε όλο το σώμα. Επισημαίνει ακόμη ότι κατά την πειραματική περίδεση των αρτηριών, αυτές καθίστανται άσφυγμες πέρα από την περίδεση. Επισημαίνει την ομοιότητα του αίματος της δεξιάς κοιλίας με το αίμα των φλεβών, όπως αντίστοιχα το αίμα της αριστεράς κοιλίας με το αίμα των αρτηριών, καθώς επίσης και για τη διαφορά του χρώματος του αίματος των φλεβών και των αρτηριών επεξηγώντας τον τόπο παραγωγής του, στο ήπαρ του αίματος των φλεβών και στην αριστερά καρδία του αρτηριακού αίματος.

Υποστηρίζει ότι από την αριστερά κοιλία μεταφέρεται με το αίμα και το «πνεύμα» στην αορτή και σε όλο το σώμα. Μάλιστα παρατηρεί ότι στις αρτηρίες είναι «ολίγου, λεπτού και ατμώδους αίματος», ενώ αντίστοιχα οι φλέβες πληρούνται  «ελαχίστου πνεύματος, ομιχλώδους τε και παχέος» αίματος. Θεωρούσε ότι υφίσταται αόρατη επικοινωνία μεταξύ των αρτηριών και των φλεβών και τούτο το τεκμηρίωνε πειραματικά με την τρώση ενός αγγείου, δια του οποίου κενούται όλο το αίμα του ζώου, από τις αρτηρίες και τις φλέβες.

Επισημαίνει ότι τρία αγγεία διαπλέκονται στο παρέγχυμα του πνεύμονος, οι κλάδοι της τραχείας αρτηρίας, οι κλάδοι της πνευμονικής αρτηρίας την οποία αποκαλεί «αρτηριώδη φλέβα», που εξέρχεται από την δεξιά κοιλία, και οι κλάδοι της πνευμονικής φλέβας αποκαλούμενη «φλεβώδη αρτηρία» που κατευθύνεται στην αριστερή κοιλότητα της καρδιάς. Μάλιστα συμπληρώνει ότι στην δεξιά κοιλότητα της καρδιάς καταφύεται η «εξ ήπατος αναφερομένη φλέψ», η οποία εισάγει το αίμα στην καρδιά .

Παρατηρεί ότι στις φλέβες υπάρχει ένας χιτώνας ενώ στις αρτηρίες δύο χιτώνες και ότι η πνευμονική αρτηρία (αρτηριώδης φλέβα) έχει ένα χιτώνα, όπως οι φλέβες, ενώ η αορτή έχει δύο χιτώνες και αποτελεί την αρχή όλων των αρτηριών. Μάλιστα αναφέρει ότι ο Ηρόφιλος θεωρούσε το πάχος της αρτηρίας εξαπλάσιο της φλεβός.

Για το τοίχωμα των αρτηριών που είναι παχύτερο από εκείνο των φλεβών, ο Γαληνός επεξηγεί πως αυτό συμβαίνει διότι το «πνεύμα», που βρίσκεται στις αρτηρίες, είναι «λεπτόν και κούφον και ταχύ» και ως εκ τούτου εύκολα μπορεί να φύγει από το τοίχωμα των αρτηριών αν δεν έχουν παχύ τοίχωμα. Γι’ αυτό στην ερώτηση που του τέθηκε γιατί στα αγγεία του πνεύμονος η σύσταση  είναι αντίθετη «αρτηριώδους μεν γε της φλεβός αποτελεσθείσης, φλεβώδους ης αρτηρίας», απαντάει ότι η πνευμονική φλέβα, που περιέχει αρτηριώδες αίμα ,πρέπει να είναι «στεγανή», ενώ η πνευμονική αρτηρία που περιέχει φλεβικό αίμα από την δεξιά κοιλία πρέπει να είναι «μανή», χαλαρή. Και ακόμη πίστευε ότι το αίμα δημιουργείται στο ήπαρ και όχι στην καρδιά.

Ο Γαληνός υποστήριζε ότι στο διάφραγμα της καρδιάς υπάρχουν «διατρήσεις», δια των οποίων το αίμα περνά από τη δεξιά κοιλία στην αριστερά και η αορτή παραλαμβάνει περισσότερο αίμα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο προσπάθησε να εξηγήσει τη μεγαλύτερη διάμετρο της κοίλης φλεβός που φθάνει στην καρδιά από την πνευμονική αρτηρία, καθώς και της αορτής από την πνευμονική φλέβα.

Περιγράφει την πνευμονική φλέβα την οποία αποκαλεί «αρτηρία φλεβώδης», η οποία διακλαδίζεται αρχικά σε όσους λοβούς είναι ο πνεύμονας,  και στη συνέχεια συνεχώς, παρομοιάζοντας με του δένδρου τις διακλαδώσεις των βλαστών του, μέχρι να «αναλωθή σύμπασα», που τελικά συναντά τα πέρατα της τραχείας αρτηρίας. Επίσης σε άλλο έργο του επισημαίνει ότι η τραχεία αρτηρία διανέμεται μαζί με τα αγγεία της καρδιάς στους λοβούς του πνεύμονος.

Μνημονεύει την άνω και κάτω κοίλη φλέβα, επισημαίνοντας ότι η κάτω κοίλη είναι ευρύτερη, διότι είναι περισσότερα τα όργανα στα οποία πρέπει τροφή να χορηγήσει, γνώμη που συχνά την αναφέρει. Υποστηρίζει ότι οι φλέβες δεν έχουν αρχή την καρδιά, όπως οι αρτηρίες, αλλά το ήπαρ, άποψη την οποία είχε διατυπώσει ο Ιπποκράτης, όπως αναφέρει ο Γαληνός.  Μάλιστα σύμφωνα με τις εμπειρίες από τις ανατομές του, ο Γαληνός επεξηγεί ότι η φλέβα από το ήπαρ δίνει «αποβλάστημα» στην καρδιά. Και επί πλέον κάνει σύγκριση με την εκ της αριστεράς κοιλίας εξερχόμενη αορτή, η οποία δίνει δύο μεγάλους κλάδους για το άνω και κάτω μέρος του σώματος, ενώ από την δεξιά κοιλία δεν εκφύεται φλέβα, που να δίνει αντίστοιχα δύο κλάδους για το άνω και κάτω μέρος του σώματος. Γι’ αυτό και  διερωτάται ότι η δεξιά κοιλία της καρδιάς δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως αρχή των φλεβών, ερώτημα που διευκολύνει να κατανοήσουμε γιατί δεν έφτασε ο Γαληνός στην σύλληψη της ιδέας της κυκλοφορίας του αίματος.

Ακόμη τονίζει ότι όλες οι φλέβες του σώματος εκπορεύονται από την εκ των πυλών του ήπατος κοίλη φλέβα.. Παρόμοια γράφει και σε άλλο έργο του. Μάλιστα αναφέρει ότι αν οι φλέβες είχαν ως αρχή την καρδιά τότε το μέρος της κοίλης πριν από την καρδιά θα έπρεπε να ήταν ευρύτερο από τα άλλα μέρη της. Επισημαίνει ακόμη ότι οι φλέβες θα έσφυζαν αν  η αρχή τους ήταν από την καρδιά. Επίσης τονίζει ότι οι φλέβες δεν έχουν αρχή την καρδιά εκ του γεγονότος ότι η πρώτη γένεση των φλεβών είναι από το ήπαρ.

Παρόμοια επισημαίνει ότι οι φλέβες στο χόριο του εμβρύου που συνάπτονται με την μήτρα είναι αποβλαστήματα της εκ του ήπατος ορμημένης. Ίσως αυτή η παρατήρηση του Γαληνού να είναι μια από τις αιτίες που υποστήριζε ότι οι φλέβες αρχή έχουν το ήπαρ. Μάλιστα έκανε και πειράματα για να εξακριβώσει ότι οι σφύξεις  στο χόριο είναι από την καρδιά του εμβρύου. Επίσης τόνιζε ότι το «πνεύμα» στο έμβρυο προσφέρεται από το αίμα της μητέρας, διότι ο πνεύμονάς του δεν λειτουργεί.

Ο Γαληνός παραθέτει τέσσερα επιχειρήματα για να υποστηρίξει την άποψή του ότι οι φλέβες έχουν ως  αρχή το ήπαρ και όχι την δεξιά κοιλία της καρδίας. Συγκεκριμένα ως πρώτη απόδειξη θεωρεί ότι  όλες οι φλέβες είναι κλάδοι της κοίλης φλέβας και εξ αυτής διανέμονται σε όλο το σώμα. Για δεύτερη απόδειξη τονίζει πως είναι το γεγονός ότι οι φλέβες από τον στόμαχο, το λεπτό έντερο, το τυφλόν, το κώλο, το απευθυσμένο, τον σπλήνα και το επίπλουν δεν εκφύονται από την κοίλη φλέβα αλλά εκ των πυλών του ήπατος αρχίζουν. Γι’ αυτό και ερωτά ο Γαληνός πώς είναι δυνατόν αρχή των φλεβών να είναι η δεξιά κοιλία της καρδιάς, όταν αυτές οι φλέβες δεν συνάπτονται με την καρδιά. Ως τρίτη απόδειξη θεωρεί την παρατήρηση του πως κατά τις ανατομές των ιχθύων δεν βρίσκεται δεξιά κοιλία, ούτε πνεύμονας. Και για τέταρτη τέλος απόδειξη ότι οι φλέβες δεν έχουν ως αρχή την καρδιά, επισημαίνει πως όπως η αρτηρία που αρχίζει από την αριστερά κοιλία και αμέσως διακλαδίζεται σε δυο κλάδους, έτσι θα έπρεπε να γίνεται και με την κοίλη φλέβα αν η καρδιά ήταν αρχή των φλεβών . Και καταλήγει ο Γαληνός πως αυτές είναι οι τέσσερις αποδείξεις ότι οι φλέβες έχουν αρχή το ήπαρ και όχι την καρδιά, «αύται τέτταρες αποδείξεις εισίν ειρημέναι κατά το της προκειμένης πραγματείας έκτον γράμμα τοις ειδόσι».

Ωστόσο ο Γαληνός μνημονεύει στα έργα του και τις αντίθετες απόψεις, που μερικοί υποστήριζαν πως η καρδιά όχι μόνον των αρτηριών αλλά και των φλεβών είναι η κινητήρια δύναμη. Μάλιστα σε άλλο σημείο αναφέρει ότι ο Ερασίστρατος θεωρούσε την καρδιά ως αρχή και των αρτηριών και των φλεβών, τονίζοντας ότι οι φλέβες καταλήγουν στην καρδιά.


Τα παραπάνω μνημονευθέντα στοιχεία του Γαληνού σχετικά με τις παρατηρήσεις του για τη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων, δείχνουν ότι βρίσκονταν στο τελικό σημείο για να διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος. Όμως η εμμονή του στην άποψη ότι οι φλέβες δεν έχουν ως αρχή την καρδιά, αλλά το ήπαρ, τον εμπόδισε να συλλάβει την κυκλική κίνηση του αίματος, την κυκλοφορία του αίματος. Την άποψή του αυτή για την αρχή των φλεβών από το ήπαρ την είχε διατυπώσει ο Ιπποκράτης, «ρίζωσις φλεβών το ήπαρ, αρτηριών η καρδία» και την μνημονεύει ο Γαληνός στα έργα του. Η εμμονή του αυτή αποτυπώνεται ιδιαίτερα στο κείμενο, στο οποίο παράθεσε  τέσσερα επιχειρήματα ως «αποδείξεις» για να υποστηρίξει την άποψή του.

Αίσθηση πάντως προκαλεί το γεγονός ότι μνημονεύει την φράση του Πλάτωνα (Τίμαιος 70Β), ότι η καρδιά είναι η αιτία του «περιφερομένου αίματος», επισημαίνοντας ότι το αίμα μέσω της καρδιάς περιφέρεται, κάνει δηλαδή κύκλο. Ωστόσο παρατηρήσαμε ότι στα έργα του Γαληνού απουσιάζει η χρησιμοποίηση του όρου «περιφερομένου αίματος», ή παρόμοιου όρου περί κυκλικής φοράς, κυκλοφορίας του αίματος, εκτός βέβαια της αναφοράς αυτής στον Πλάτωνα.

Εντύπωση επίσης προκαλεί το γεγονός ότι ο Γαληνός επισημαίνει πως δίπλα στην αρτηρία υπάρχει μια αντίστοιχη φλέβα, στοιχείο το οποίο όμως το προσπερνά χωρίς να το διερευνά. Ακόμη,  ως ιατρός είχε πολλές φορές χειρουργικά περιποιηθεί τραύματα, όπως για παράδειγμα τα τραύματα των μονομάχων, και περιγράφει τους τρόπους θεραπείας των αιμορραγιών τόσο των αρτηριών όσο και φλεβών. Επισημαίνει ότι τα μικρά αγγεία που αιμορραγούν δυνατόν να παύσει η αιμορραγία τους με τα ισχαιμικά επιθέματα. Εάν όμως είναι μεγάλα τα αγγεία, αρτηρία ή φλέβα, τότε το καλλίτερο που πρέπει να γίνει είναι η περίδεση του σχετικού αγγείου. Ωστόσο δεν έδωσε την ανάλογη σημασία στη ροή του αίματος των φλεβών προς την καρδιά.

Επίσης, ενώ είχε διαπιστώσει και πειραματικά με την περίδεση των αρτηριών την κατεύθυνση του αίματος από την καρδιά στην αορτή και στη συνέχεια σε όλο το σώμα, δεν εφήρμοσε την ίδια τακτική, την περίδεση δηλαδή των φλεβών, ώστε να διαπιστώσει  την κατεύθυνση του αίματος από την περιφέρεια προς την καρδιά, κάτι που εφήρμοσε αιώνες αργότερα ο W. Harvey. Αντίθετα ο Γαληνός επέμενε στην άποψή του ότι οι φλέβες ξεκινούν από το ήπαρ και διανέμονται σε όλο το σώμα, μεταφέροντας το αίμα. 


Συμπερασματικά μπορεί να λεχθεί ότι η εμμονή του Γαληνού στην άποψή του ότι οι φλέβες έχουν αρχή το ήπαρ, από το οποίο διανέμονται σε όλο το σώμα και όχι την καρδιά, όπως οι αρτηρίες, δεν τον άφησε να  παρατηρήσει την ροή των φλεβών, από την περιφέρεια προς την καρδιά, όπως εφήρμοσε για τη ροή των αρτηριών, από την καρδιά προς την περιφέρεια, παρά το γεγονός ότι είχε πολλές σχετικές παρατηρήσεις, και να διατυπώσει κατ’ αυτόν τον τρόπο την κυκλοφορία του αίματος. Τις παρατηρήσεις του όμως αυτές συνέχισε ο W. Harvey και τεκμηρίωσε κατ’ αυτόν τον τρόπο την κυκλοφορία του αίματος το 1628, ο οποίος μάλιστα εκτός των άλλων αναφορών στον Γαληνό παρέθεσε και χωρία από το έργο του, «Περί χρείας των εν ανθρώπου σώματι μορίων», στο  7ο κεφάλαιο της διατριβής περί της κυκλοφορίας του αίματος.

Γαληνού, «Περί ανατομικών εγχειρήσεων» βιβλίο έβδομο,  «Περί χρείας των εν ανθρώπου σώματι μορίων» βιβλίο έκτο, και «Περί των καθ’ Ιπποκράτην και Πλάτωνα δογμάτων» βιβλίο έκτο. Παραπέμπουμε στην έκδοση του C. G. Kuehn (ed.), Κλαυδίου Γαληνού Απαντα Claudii Galeni, Opera Omnia,  Leipzing, 1821-1830, επανατύπωση, Georg Olms, 2001, τόμ. ΙΙ, σελ. 588 και εξ., τόμ. ΙΙΙ, σελ. 432 και εξ. και τόμ. V, σελ. 531 και εξ., αντίστοιχα.

William Harvey, Exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus, Frankfurt 1628. Μεταφράστηκε στα Αγγλικά από την Gweneth Whitteridge, An anatomical disputation concerning the movement of the heart and blood in living creatures, έκδοση Blackwell Scientific Publication, Οxford 1976. Πρβλ. Δημήτριος Καραμπερόπουλος, Γεώργιος Ανδρούτσος, «Αναφορές στον Αριστοτέλη και Γαληνό του William Harvey στο έργο του De motu cordis (1628)»,Ιατρική, τόμ. 99, τεύχ. 4,  Απρίλιος 2011.

Jean Hamburger, The Diary of William Harvey, μετάφραση στα Αγγλικά από Barbara Wright, Rutgers University Press, New Brunswick, New Jersey, 1992, σελ. 95.

William Harvey, An anatomical disputation concerning the movement of the heart and blood in living creatures,  αγγλική μετάφραση, ό. π., σελ. 70.

Γαληνού, «Περί χρεία των εν ανθρώπου σώματι μορίων», Kuehn , τόμ. ΙΙΙ, σελ. 433.

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 437-438,  «σάρξ εστιν η καρδία σκληρά και δυσπαθής, εξ ινών πολυειδών συγκειμένη…η καρδία δε και ταύτας αμφοτέρας έχει, και τρίτας επ’ αυταίς τας λοξάς».

  Kuehn, τόμ.. ΙΙΙ, σελ. 442, «την αυτήν γαρ ακριβώς έχει κατασκευήν καρδίας ίππος ο μέγιστος ελαχίστω στρουθίω, καν ει μυν ανατέμοις, καν ει βουν, καν ει τι των άλλων ζώων, καν έτι μικρότερον ει τι μυός ή μείζον βοός, άπασιν αυτοίς ο τ’ αριθμός ίσος ο των κοιλιών, η τ’ άλλη κατασκευή της καρδίας η αυτή».

Kuehn, τόμ.  V, σελ. 531, «μόνη δ’ η καρδία πάντων των εν τω ζώω μορίων εξαιρουμένη μέχρι πλείστου διαφυλάττουσα την κατά φύσιν ενέργειαν, ως αρχή κινήσεως εαυτή τε και τοις αφ’ εαυτής». Ομοίως και Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 614, «αλλά και το του θώρακος εξαιρεθείσαν την καρδίαν, άχρι πολλού φαίνεσθαι κινουμένην».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 610, «αβούλητος μεν γαρ και άπαυστος η της καρδίας κίνησις».

Kuehn, τόμ., τόμ. V, σελ. 548-549, «ως υμένες επιφύκασι τοις στόμασι των αγγείων, οις εις υπηρεσίαν υλών εισαγωγής τε και αύθις εξαγωγής η καρδία προσχρήται….εισί δ’επί μεν τω στόματι της κοίλης φλεβός τρεις ακίδων γλωχίσιν ομοιότατοι την σύνταξιν, όθεν, οίμαι, και τριγλώχινας ένιοι των Ερασιστρατείων εκάλεσαν αυτούς. Επί δε της αρτηρίας της φλεβώδους (ούτω δε ονομάζω την εκ της αριστεράς κοιλίας της καρδίας εις τον πνεύμονα κατασχιζομένην) ομοιότατοι με το είδος, αριθμώ δ’ ουκ ίσοι. Μόνω γαρ τούτω τω στόματι δυοίν υμένων επίφυσις εστι, των δ’άλλων στομάτων εκατέρω τρεις υμένες εισίν άπαντες σιγμοειδείς».

Βλ. Δημ. Καραμπερόπουλος, «Ιατρικοί όροι του Γαληνού στη Νεοελληνική Ιατρική Ορολογία», Επετηρίδα Ιδρύματος Νεοελληνικών Σπουδών, τόμ. 14, Αθήναι 2009, σελ. 117-133. Και αυτοτελώς, Αθήνα 2009.

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 460, «χρεία δ’ αυτών εστιν απάντων μεν κοινή, κωλύσαι παλινδρομείν εις τουπίσω τας ύλας. Ιδία δ΄ εκατέρων, των μεν εξαγόντων αυτάς εκ της καρδίας, ώστε μηκέτ’ εις εκείνην επανέρχεσθαι, των δ’ εισαγόντων, ως μηκέτ’ αντεκρείν εξ αυτής…αλλ’ εστι τέτταρα τα πάντα στόματα, δύο καθ’ εκατέραν κοιλίαν, εισάγον μεν το έτερον, εξάγον δε το λοιπόν».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 616-617, «δύο δε ταύτα εισιν, έν καθ’ εκάτερον των εισαγόντων αγγείων τα ύλας, εν μεν τοις δεξιοίς μέρεσι κατά την της φλεβός έμφυσιν εις την ενταύθα κοιλίαν της καρδίας, εν δε τοις αριστεροίς κατά την της αρτηρίας της φλεβώδους. Αναπτύξαντος δε σου ταυτί τα ώτα, τότε το σώμα της καρδίας αυτό φανείται και των ειρημένων στομάτων εκάτερον,, είθ’ υμένες οι κατά την έμφυσιν επικείμενοι, τρεις μεν επί της δεξιάς κοιλίας, δύο δ’ επί της αριστεράς, ων το σχήμα της συνθέσεως έοικε ταις των βελών γλωχίσι. Ταύτα τοι και τριγλώχινας αυτάς ωνόμασαν ένιοι ανατομικών….και τα λοιπά δύο στόματα των εξαγόντων τα ύλας αγγείων, εκ μεν της δεξιάς κοιλίας εις τον πνεύμονα το της αρτηριώδους φλεβός, εκ δε της αριστεράς εις όλον του ζώου το σώμα το της μεγάλης αρτηρίας. Εφ ών αυ πάλιν εκατέρωθεν θεάση τρεις υμένας σιγμοειδείς το σχήμα, νεύοντας έξω της καρδιας, ώσπερ οι τριγλώχινες είσω».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 490, «η καρδία κατά τον του διαστέλλεσθαι καιρόν έλκουσα τας ρίζας των υμένων ανοίγνυσι μεν τα των εισαγόντων τας ύλας αγγείων στόματα, κλείει δε τα των εξαγόντων».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 640, «θεάσασθαι της καρδίας αμφοτέρας τας κοιλίας σφυζούσας ομοίως…κατά τον αυτόν χρόνον τε και ρυθμόν αι καθ΄ όλον τα ζώον αρτηρίαι διαστέλλονται και συστέλλονται».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 550, «την κοίλην φλέβα την εξ ήπατος εις καρδίαν εισάγουσαν το αίμα».

Kuehn, τόμ. III, σελ. 476, «τεττάρων όντων εν τη καρδία στομάτων, τρείς μεν εφ’ εκάστω των άλλων υμένες εισί, δύο δ’επί της αρτηρίας της φλεβώδους».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 149-150, «ει γουν εθελήσης ή τας δια των βουβώνων επί τα σκέλη καθηκούσας αρτηρίας, ή τας δια των μασχαλών εις τας χείρας βρόχω διαλαβείν, ασφύκτους μεν ευθέως εργάση τας εν τοις κώλοις απάσας».

Kuehn, τόμ. V,  σελ 537, «όμοιον γαρ το εν τη δεξιά κοιλία της καρδίας αίμα και το κατά πάσας τας φλέβας όλω τω ζώω, καθάπερ γε και το κατά τας αρτηρίας απάσας όμοιόν  εστι των κατά την αριστεράν κοιλίαν».

Kuehn, τόμ..V, σελ. 572, «αίματος υγρού μεν την κράσιν, ερυθρού δε την χρόαν η πρώτη μεν εν ήπατι γένεσις, οχετοί δε παράγοντες τα και διανέμοντες αυτό παντί τω σώματι φλέβες. Αίματος δε ξανθού και λεπτού και λεπτομερούς και πνευματώδους η μεν πρώτη γένεσις εν τη της καρδίας αριστερά κοιλία, διανέμουσι δε και παράγουσιν εις όλον το ζώον αι αρτηρίαι το τοιούτον αίμα».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 551, «και μην τα σύμπαντα τέτταρα εστι στόματα, δύο καθ’ εκατέραν κοιλία, έν μεν εκ του πνεύμονος εισάγον το πνεύμα, το δ’ έτερον εξάγον μεν άμφω ταύτα κατά την αριστεράν κοιλία, υπόλοιπα δε δύο κατά την δεξιάν, εις μεν τον πνεύμονα το έτερον αίμα φερόμενον τε και διανεμόμενον, εις δε την δεξιάν κοιλίαν εκ του ήπατος εισάγον το έτερον».           

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 450,  «και αρτηρίαι και φλέβες, και αι μεν ολίγου και λεπτού και ατμώδους αίματος, αι δ’ αυ φλέβες ελαχίστου και αύται πνεύματος, ομιχλώδους τε και παχέος».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 455, «συνανεστόμωνται μεν αι αρτηρίαι ταις φλεψί καθ’ όλον το σώμα, και μεταλαμβάνουσιν εξ αλλήλων αίμα και πνεύμα δια τινων αοράτων τε και στενών ακριβώς οδών». Επίσης, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 494, «τας δε των αρτηριών προς τας φλέβας αναστομώσεις η φύσις ουκ αργώς ουδέ μάτην εδημιούργησεν, αλλά υπέρ του την εκ της αναπνοής τε και των σφυγμών ωφέλειαν μη τη καρδία μόνη και ταις αρτηρίαις, αλλά και ταις φλεψί διαδίδοσθαι», ομοίως τόμ. ΙΙΙ, σελ. 495, «θαυμάζειν ουν χρη κανταύθα την πρόνοιαν της φύσεως, αγγείων τε διττών είδος εργασαμένης, αναστομωσάσης τε προς άλληλα τα γειτνιώντα αυτών πέρατα και προ τούτων αυτάς της καρδίας τας κοιλίας».

Ο Γαληνός, «Περί χρείας σφυγμών», Kuehn, τόμ. V, σελ. 165, για τις αναστομώσεις αρτηριών-φλεβών, που εκφεύγουν τις αισθήσεις μας, υποστηρίζει ότι δεν μπορούμε να τις δούμε, αλλά το συμπεραίνει από το πείραμα που είχε κάνει σε μεγάλα ζώα, στα οποία η τρώση αρτηριών προκαλεί την κένωση του αίματος στις αρτηρίες και στις φλέβες.

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 602-603, «οποίαι μεν ουν κα’ όλον το σώμα εισίν αι αρτηρίαι, τοιούτον εκ της δεξιάς κοιλίας της καρδίας εκφυόμενο αγγείον εις όλον τον πνεύμονα κατασχίζεται… ώστε  τριών διαπλεκόντων τον πνεύμονα, το μεν από της αριστεράς κοιλίας της καρδίας ορμώμενον αρτηρίαν φλεβώδη καλείσθαι, το δ’ από της δεξιάς αρτηριώδη φλέβα, το δε τρίτον αρτηρίαν τραχείαν, εκ χόνδρων συγκειμένην σιγμοειδών το σχήμα…αναπληρούνται δε τα μεταξύ των αγγείων υπό της του πνεύμονος ιδίας ουσίας, ήν οι περί τον Ερασίστρατο ονομάζουσι παρέγχυμα».

Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 604-605, «εκ των εκφυομένων αγγείων αυτής (της καρδίας), ων το μεν εστιν η μεγίστη των αρτηριών, εν αριστεροίς δηλονότι μέρεσι, το δ’ έτερον εν τοις δεξιοίς, η αφ’ ήπατος αναφερομένη φλέψ. Αλλα δε δύο, περί ων αρτίως είπον, ων το μεν αρτηρίαν φλεβώδη, το δε αρτηριώδη φλέβα καλώ».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 457, «είς μεν γαρ χιτών και λεπτός ο της φλεβός, ούτε δ’ εις ούτε λεπτός ούτος ο της αρτηρίας, αλλ’ έστον γαρ αυτής δύο χιτώνες».

Γαληνού, «Περί φλεβών και αρτηριών ανατομή», Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 816, «αρχή τούτων εστίν η αριστερά κοιλία της καρδίας. Εντεύθεν δε μία μεν εις τον πνεύμονα κατασχίζεται λεπτή και μονοχίτων, καθάπερ αι φλέβες. Ετέρα δε δύο χιτώνας έχουσα και παχεία, πολύ μείζων τήσδε, καθάπερ τι στέλεχος απασών ούσα των αρτηριών».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 445, «ως Ηρόφιλος ορθώς εστοχάσθαι δοκεί, την αρτηρίαν της φλεβός εξαπλασίαν αποφηνάμενος είναι τω πάχει».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 447, «το μεν αίμα παχύ και βαρύ και δυσκίνητον, το δεν πνεύμα λεπτόν και κούφον και ταχύ. Και κίνδυνος ήν οίχεσθαι διιπτάμενον αυτό τούτο ραδίως, ει μη παχέσι και πυκνοίς και πάντη στεγανοίς εφρουρήθη χιτώσιν».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 465, «ημείς μεν γαρ ερωτηθέντες, δια τι του πνεύμονος ενήγλλακται των αγγείων η φύσις, αρτηριώδους μεν γε της φλεβός αποτελεσθείσης, φλεβώδουε δε της αρτηρίας, αποκρινούμεθα την όντως τε και πρώτην αιτίαν, ότι βέλτιον ήν εν τούτω μόνω τω σπλάχνω στεγανήν με την φλένα, μανήν δ’είναι την αρτηρίαν».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 533, «εν ήπατι δε γίγνεται το αίμα, της θρεπτικής δυνάμεως αρχή τούτ’ έσται το σπλάχνον, ουχ η καρδία».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 496-497, «οι τοίνυν εν τη καρδία φαινόμενοι βόθυνοι κατά το μέσον  αυτής μάλιστα διάφραγμα της ειρημένης ένεκα κοινωνίας εγένοντο»… «αλλ’ επεί πολύ κατά το μέσον διάφραγμα και τας εν αυτώ διατρήσεις εις την αριστεράν μεταλαμβάνεται κοιλίαν».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 496, «διότι τε προσλαμβάνει τι του παρά της δεξιάς κοιλίας αίματος η μεγάλη αρτηρία».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 497, «ευλόγως η εις τον πνεύμονα φλέψ εμφυομένη της εισαγούσης εις την καρδίαν το αίμα μείον εισί. Ωσαύτως δε και η εκ του πνεύμονος εις την καρδίαν αρτηρία παράγουσα το πνεύμα και αυτή πολύ μείων εστι της μεγάλης αρτηρίας».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 228-229, «κατά γαρ την αριστεράν κοιλίαν της καρδίας εκφύεται τις αρτηρία φλεβώδης το σώμα, το μεν πρώτον εις τοσαύτα μόρια σχιζομένη, όσοι περ αν ώσιν οι του πνεύμονος λοβοί. Μετά ταύτα δε ήδη καθ’ έκαστον αυτών εκάστη διανέμεται, εις πολλά γιγνομένη μόρια, μέχρι περ αν αναλωθή σύμπασα. Τοις δε εσχάτοις αυτής πέρασι παμπόλλοις ούσιν οίον περ δένδρου βλάσταις εις ταυτόν ήκει τα της τραχείας αρτηρίας πέρατα τον αυτόν τρόπον εις όλον το σπλάχνον μερισθείσης, όν περ η φλεβώδης αρτηρία».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 520, «η τραχεία αρτηρία…μετά των από της καρδίας αγγείων εις άπαντας αυτού τους λοβούς διανεμομένη».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 532, «ει δε τις οίεται της μεν δυνάμεως ταις φλεψί χορηγόν την καρδίαν, της δ’ ύλης το ήπαρ, εντεύθεν γαρ ορμάσθαι το αίμα, και δια τούτ’ ευρυτέραν είναι την κάτω κοίλην της άνω, διότι πλείω μόρια τα κάτω του ήπατος εστιν, οις αναγκαίον εστιν άπασι χορηγείσθαι τροφήν».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 462, «ως γαρ δη φλέβες εξ ήπατος άρχονται, ούτω και αρτηρίαι εκ της καρδίας», τόμ. ΙΙΙ, σελ. 297, «το ήπαρ…των φλεβών εστιν αρχή και της του αίματος γενέσεως αίτιον»,

τόμ. V, σελ. 564, «το μεν δη ήπαρ αρχή τε άμα και τελευτή συναπασών έστι των φλεβών», και τόμ. V, σελ. 573, «ως εσφάλησαν οι και την καρδίαν αρχήν ειπόντες είναι των φλεβών επιδέδεικται». 

Kuehn, τόμ. V, σελ. 199, «ούτως γαρ οίμαι και τον Ιπποκράτην προεικάσαντα ρίζωσιν αρτηριών απιφαίνεσθαι , την καρδίαν, ώσπερ αμέλει των φλεβών το ήπαρ», και  σελ. 531, «και μοι δοκεί και  Ιπποκράτης, εντεύθεν επί τα ζώα μεταφέρων τούνομα, ρίζωσιν ειρηκέναι των μεν αρτηριών την καρδίαν, των δε φλεβών το ήπαρ».

  Kuehn, τόμ.  V,  σελ. 538-539, «ου μόνον γαρ ουδεμία φαίνεται φλέψ εκ καρδίας εις τα κάτω μόρια φερομένη, πλην της εξ ήπατος αναφερούσης το αίμα, αλλ’ουδ’ εις το άνω καρδίας αφικνείται φλέψ ουδεμία. Φαίνεται γαρ η κοίλη φλέψ από του ήπατος ευθύ των σφαγών αναφερομένη, και ταύτης αποβλάστημά τι το εις την καρδίαν εμφυόμενον, ουκ εξ εκείνης αυτή. γνώρισμα δ’ εναργέστερον εστι το κατά μεν αρτηρίαν την μεγάλην το θεωρούμενον, αν τινα βουλοίμην ούτως επί την κοίλην έρχεσθαι φλέβα. Μία γαρ αρτηρία μεγίστη της αριστεράς κοιλίας εκφύσασα, σαφή σχίσιν εις αμφοτέρας ποιείται τας αρτηρίας, ήν τε ανω προς την κεφαλήν, ην τ’ επί την ράχιν ορώμεν καταφερομένη. Ούτως δ’ ουν εχρήν και την εκ της δεξιάς κοιλίας εκφυομένην φλέβα σαφή την νομήν έσχειν εις άμφω τα μέρη. Φαίνεται δ’ουχ ούτως, αλλ’ από της αναφερομένης εξ ήπατος εις καρδίαν αποσχίζεται. Πώς ουν έτι δυνατόν εστι την δεξιάν κοιλίαν της καρδίας υπολαβείν είναι φλεβών αρχή, ώσπερ την αριστεράν αρτηριών;» .

Kuehn, τόμ. V, σελ. 657, «απασών δε από μιας φλεβός πεφυκυιών, της επί πύλαις ήπατος, αύθις δε εκ του ήπατος εκφυομένης μεγίστης φλεβός, ήν κοίλην ονομάζουσιν, ής ώσπερ κλάδοι τινές σχίζονται φλέβες άλλαι πάντη του σώματος φερόμεναι».

Γαληνού, «Περί φλεβών και αρτηριών ανατομής», Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 785-786, «εντεύθεν δε εις όλον το ήπαρ αφικνείται φερομένη δια των εις τους λοβούς αυτού κατασχιζομένων φλεβών. Εντεύθεν δε αύθις εις ετέρας μεταλαμβάνεται φλέβας, εν τοις κυρτοίς του ήπατος τεταγμένας, αποφυομένας δε άλλης μεγίστης φλεβός, ήν δι’ αυτό τούτο κοίλην ονομάζουσιν. Από ταύτης δε και αι εις όλον το σώμα παράγουσαι το αίμα φλέβες διεκφύονται».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 532, «η κοίλη φλέψ εστιν, εκ μεν των κυρτών του ήπατος εκπεφυκυία, φερομένη δ’ εκ του ήπατος ευθεία προς εκάτερα του ζώου τα μέρη, το τε άνω και κάτω. Ευρύτατον με ουν αυτής εστι το κάτω του ήπατος, ήττον δ’ ευρύ το δια των φρενών ανατεταμένον, έλαττον δε αμφοτέρων το τη καρδία εμφυόμενον. Καίτοι, είπερ είη η καρδία της κοίλης φλεβός, ως και της μεγάλης αρτηρίας, αρχή, μέγιστον αν ην, οίμαι, το συνεχές αυτής μέρος».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 560,  «διότι πάντως αν έσφυζον αι φλέβες, είπερ εκ της καρδίας επεφύκεισαν».

Kuehn, τόμ. V,  σελ 563, «ότι μεν ουν ούτε της πρώτης γενέσεως των φλεβών, ούτε της μετά ταύτα διοικήσεως εστιν αρχή η καρδία, δέδεικται σαφώς».

Kuehn, τόμ. V,  σελ. 555, «άπασαι γαρ αι κατά το χορίον φλέβες, αι συνάπτουσαι τη μήτρα το κυούμενον, αποβλαστήματα εισί μιας μεγίστης φλεβός εξ ήπατος ωρμημένης».

Kuehn, τόμ.. ΙΙΙ, σελ. 510-511, «βρόχοις ταις κατά τον ομφαλόν αρτηρίαις περιβάλοις, αι κατά το χόριον άσφυκτοι πάσαι γενήσονται, των κατ’ αυτό το έμβρυον έτι σφυζουσών. Ει δε δη και ταις φλεψί ταις κατά τον ομφαλόν επιβάλοις τους βρόχους, ουκ αν ουδέ αι κατά το έμβρυον αρτηρίαι σφύζοιεν αν έτι. Καν τώδε δήλον άμα μεν, ως η κινούσα τας κατά το χόριον αρτηρίας δύναμις από της του κυουμένου καρδίας ορμάται».

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ. 504, «επί γαρ τοι των εμβρύων φασίν ουκ εκ του πνεύμονος εις την καρδίαν, αλλ’ εξ εκείνης εις τον πνεύμονα φέρεσθαι το πνεύμα. Μηδέπω γαρ αναπνέοντος του ζώου δια στόματος, αλλ’ έτι παρά της μήτρας, ώσπερ της τροφής, ούτω και του πνεύματος χορηγουμένου δια των κατά τον ομφαλόν αγγείων».

Kuehn, τόμ.. V, σελ. 657, «αύθις δε εκ του ήπατος εκφυομένης μεγίστης φλεβός, ην κοίλην ονομάζουσιν, ης ώσπερ κλάδοι τινές σχίζονται φλέβες άλλαι πάντη του σώματος φερόμεναι. Εξ ων επεραίνετο η των φλεβών αρχή το ήπαρ υπάρχειν, ώ πάλιν είπετο, και της κοινής προς τα φυτά δυνάμεως αρχήν είναι τούτο το σπλάχνον, ήντινα δύναμιν ο Πλάτων επιθυμητικήν ονομάζει. Αύτη μεν απόδειξις μία του το ήπαρ αρχήν είναι της επιθυμητικής δυνάμεως των φλεβών».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 657-658, «την γαρ εκ των κυρτών του ήπατος εκφυομένην φλέβα την κοίλην ένιοι φασί της δεξιάς εν τη καρδία κοιλίας εκπεφυκέναι. Είπερ ουν απ’ εκείνης ανάλογον κλάδοις αι κατά το σώμα παν αποσχίζονται φλέβες, είη αν απασών αυτών αρχή η καρδία. Αλλ’ αι γ’ εκ των σιμών του ήπατος ανάλογον ρίζαις εις την γαστέρα, την τε νήστιν και το λεπτον έντερον, και το τυφλόν, και το κώλον, εις τε το απευθυσμένον, ονομαζόμενον και τον σπλήνα και το επίπλοον ήκουσαι φλέβες ουκ από ταύτης πεφύκασιν, αλλ’ εστιν ετέρα φλέψ απασών τούτων αρχή κατά τας πύλας του ήπατος τεταγμένη. Πώς ουν έτι αρχή των φλεβών η δεξιά της καρδίας έσται κοιλία, μήτε των ειρημένων φλεβών, μήτε προς αυταίς των εν τοις σιμοίς του ήπατος συναπτομένων τη καρδία; Ήπαρ δε και ταύταις απάσαις συνήπται ταις φλεψί και ταις καθ’ όλον το σώμα δια της εκ των κυρτών αυτού μερών εκπεφυκυίας, ήν οι μεν πλείστοι των ιατρών κοίλην ονομάζουσι δια το μέγεθος…όθεν εκπέφυκεν αύτη».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 658, «εάν την δεξιάν της καρδίας κοιλίαν αρχήν υποθώμεθα της κοίλης φλεβός, εναντίως έσται τω φαινομένω και εν ταις των ιχθύων ανατομαίς ευρισκομένω. Ουδενός ουν αυτών η καρδία δεξιάν έχει κοιλίαν, ότι μηδέ πνεύμων εστί τοις ζώοις εκείνοις».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 659-660, «οράται γαρ από των κυρτών του ήπατος άχρι των σφαγών άπαν μεν αυτής το δεξιόν μέρος ευθεία μια άκλαστον φυλάττον αυτήν, εκ δε των αριστερών απόφυσις εις την δεξιάν κοιλίαν της καρδίας γιγνομένη, ήντινα φλέβα νομίζουσιν ένιοι πρέπνον, ως αν είποι τις, είναι των καθ’ όλον το σώμα φλεβών. Ει δε περήν αληθές τούτο, πάντως αν εσχίζετο και αύτη μετά την έκφυσιν ωσαύτως τη μεγάλη αρτηρία, ήν ομολογουμένως απασών των καθ’ όλον το ζώον αρτηριών αρχήν ούσαν ιδείν έστι κατά το πρώτον εκφύναι της καρδίας δίχα σχιζομένην, όπως των μερών αυτής το μεν έτερον άνω, τα δε έτερον ενεχθείη κάτω του σώματος. Ώστε και ει η κοίλη φλέψ της καρδίας εφύετο, πάντως αν και αύτη παραπλησίως τη αρτηρία δίχα σχιθείσα τω μεν ετέρω μέρει προς τας σφαγάς ανηνέχθη, τω δε ετέρω κατηνέχθη προς το ήπαρ. Ου μη φαινομένου δήλον εστιν, ουδέ εκ της καρδίας αυτήν άρχεσθαι».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 522, «εναργέστερον δ’ εστίν από των φλεβών άρξασθαι και ζητήσαι, πότερον και τούτων εστίν αρχή το ήπαρ, ως αρτηριών με η καρδία, των νεύρων δ’ ο εγκέφαλος, ή καθάπερ ένιοι νομίζουσιν, ου ταις αρτηρίαις μόναις, αλλά και ταις φλεψίν επιπέμπει τας φυσικάς δυνάμεις η καρδία».

Kuehn, τόμ. V,  σελ 552, «Ερασιστράτου…αποφηναμένου και αρτηριών και φλεβών είναι την καρδίαν» και  «πάσαι περαίνουσιν εις την καρδίαν αι φλέβες, αρχήν αυτών οίον τε την καρδίαν αυτήν ειπείν».

Ο Matthew Megill, «Galen and Circulation», (www.ablemedia.com/ctcweb/showcase/Megill 1.html) υποστηρίζει ότι η φιλοσοφική αντίθεση του Γαληνού στις αντιλήψεις των Στωικών για την καρδιά ήταν η αιτία να μην δώσει σημασία στη λειτουργία καρδιάς ως αντλίας και να διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος.

Kuehn, τόμ. V, σελ. 199, «ούτως γαρ οίμαι και τον Ιπποκράτην προσεικάσαντα ρίζωσιν αρτηριών αποφαίνεσθαι την καρδίαν, ώσπερ αμέλει των φλεβών το ήπαρ», και ομοίως στη σελ. 531, «ο Ιπποκράτης… ρίζωσιν ειρηκέναι των μεν αρτηριών την καρδίαν, των δε φλεβών το ήπαρα».

Kuehn, τόμ. V, σελ. 573, «και ο Πλάτων την καρδίαν έλεγεν πηγήν του περιφερομένου κατά πάντα μέλη σφοδρώς αίματος». Θα πρέπει να προσθέσουμε με την ευκαιρία ότι ο Αδαμάντιος Κοραής επισημαίνει ότι κατά τη μετάφραση του συγκεκριμένου χωρίου του Πλάτωνος στα λατινικά δεν αποδόθηκε σωστά από τον μεταφραστή ο όρος «περιφερομένου αίματος». Συγκεκριμένα τονίζει ότι «ουδείς ουδεπόποτε παρά τούτον ερμήνευσε το περιφερομένου δια του mamantis, διότι μόνο οι περί τα ελληνικά γράμματα αμβλείς αγνοούσιν ότι η ελληνική μετοχή ακριβώς και κατά στάθμην αντιστοιχεί προς την λατινικήν circumacti ή circulati», Αδ. Κοραή, Πυρετολογίας σύνοψις, μετάφρασις εκ του Λατινικού υπό Θεαγένους Λιβαδά, έκδοσις Δ. Θερειανού, Αδαμάντιος Κοραής, Τεργέστη 1890, τόμ. 3, σελ. ι΄.

Γαληνού, «Περί φλεβών και αρτηριών ανατομή»,  Kuehn, τόμ. ΙΙ, σελ. 804, «εις έκαστον μυν αρτηρία και φλέψ εμβάλλει», και σελ. 829, «αρτηρία δε χωρίς φλεβός εστίν η εκ της παρωτίδος ανιούσα».

Γαληνού, «Θεραπευτικής Μεθόδου», βιβλίον Ε΄, Kuehn, τόμ. Χ, σελ. 318-319, «και μέντοι καν ει δια συχνού βάθους είη το αιμορραγούν αγγείον, ακριβέστερον αν καταμάθοις την τε θέσιν αυτού και το μέγεθος. Και πότερα φλέψ, ή αρτηρία εστί. Μετά δε ταύτα διαπείρας αγκίστρω ανατεινέτω τε και περιστρεφέτω μετρίως. Μη επισχεθέντος δ’ εν τώδε του αίματος, εις μεν φλέψ είη, πειράσθω χωρίς βρόχου στέλλειν το αίμα των ισχαίμων τινι φαρμάκων. Άριστα δ’ αυτών τα εμπλαστικά, συντιθέμενα δια τε της φρυκτής ρητίνης και αλεύρου πυρίνου χνου και γύψου και όσα τοιαύτα. ει δε αρτηρία εστί, δυοίν θάτερον, ή βρόχον περιθείς, ή όλον διακόψας το αγγείον, εφέξεις το αίμα. Βρόχον δ’ αναγκαζόμεθά ποτε και ταις μεγάλαις περιτιθέναι φλεψίν, ώσπερ γε και διατέμνειν πότ’ αυτάς όλας, εγκαρσίας δηλονότι. Κατασταίη δ’ αν τις εις ανάγκην τούδε κατά τας εκ πολλού βάθους ορθίας αναφερομένας, και μάλιστα δια στενοχωρίας τινός ή μερών κυρίων. Ανασπάται γαρ ούτως εκάτερον το μέρος εκατέρωθεν, και κρύπτεται και σκέπεται προς των επικειμένων σωμάτων η τρώσις. Ασφαλέστερον δ’ άμφω ποιείν, βρόχον με τη ρίζη περιτιθέναι του αγγείου, τέμνειν δε τουντεύθεν. Ρίζαν δ’ αγγείου καλώ το πρότερον αυτού μέρος, ήτοι τω ήπατι συνάπτον ή τη καρδία».

Βλ. C.R.S. Harris, The heart and vascular system in ancient Greek Medicine. Fron Alcmaeon to Galen, Oxford at the Carendon Press, 2001, σελ.  267-396, και εδώ στη σελ. 389. Στην εκτενή αυτή εργασία παρατίθενται σε υποσημειώσεις τα κείμενα του Γαληνού στα ελληνικά  και εκτίθενται όλες οι σχετικές με το θέμα ιδέες και πειραματικές εργασίες  του.

Με την ευκαιρία προσθέτουμε ότι εσφαλμένα κατά το παρελθόν ΄Ελληνες συγγραφείς έχουν υποστηρίξει ότι ο Γαληνός είχε διατυπώσει την κυκλοφορία του αίματος, ίσως παρασυρμένοι από τις τόσες παρατηρήσεις του για τη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων. Βλ. Κωνστ. Γ. Λαμέρας, Γαληνού Περί κράσεων, έκδοση Πάπυρος, Αθήνα 1938, Εισαγωγή, σελ. 13-15. Κωνστ. Ι. Μητρόπουλος, Αρχαίαι ιατρικαί γνώσεις ως σύγχρονοι επινοήσεις, Β΄ έκδοση, Αθήνα 1954, σελ. 21-29.

Kuehn, τόμ. ΙΙΙ, σελ.454-457.  


pagan  http://www.karaberopoulos.gr/

Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , | Leave a comment

H-YDOOR / F-YDOOR / W-YDOOR = ΥΔΩΡ / в-ода / W-ATER (CTlast)


Overall, bottled water is not horrible, and tap water is not horrible, but both have their own faults that cause consumers to choose to drink one or other. Both bottled and tap will require extreme amounts of reform to produce high quality water that is also  environmentally conscious. “Bottled water does have its place-it’s useful in emergencies and essential for people whose health can’t tolerate even filtered water. But it’s often no
better than tap water, its environmental and social price is high, and it lets our public guardians off the hook for protecting watersheds, stopping polluters, upgrading treatment and distribution infrastructure, and  strengthening treatment standards,” (Royte, 2008, p. 225).
There is not just one problem here, there are multiple that must be addressed. “Those of us who live in the richer nations of the world are buying more and more bottled water because we increasingly fear or dislike our tap water, we distrust governments to regulate, monitor, and protect public water systems adequately, we can’t find public fountains anywhere anymore, we are convinced by advertisers and marketers that bottled  ater will make us healthier, thinner, or stronger, and we’re told that it is just another beGning consumer ‘choice,’” (Gleick, 2010, p. 171).
Municipal water systems need to be updated and watersheds need to be protected to help increase our trust and safety with drinking tap water. Bottled water needs stricter laws and regulations to offset its environmenta and health consequences. Both changes would require enormous amounts of time and money.
But isn’t our drinking water and our planet worth it? If we are not allowed access to a basic necessity of life, how could we trust our governments? They have to drink this water too. It does not just affect the consumers, it affects the producers too. They are not exempt from being exposed to BPA, PET, and Cryptosporidium because they are going to get thirsty at some point, and what they get to drink is what the public gets to drink.
The American public is moving in the right direction though, it just might take a while to actually get there. “Sales are slowing, and in some places even falling, for the first time since the modern bottled water industry began,” (Gleick, 2010, p. 145). People are starting to understand that we did survive without bottled water a number of years ago and that we can do it again. Washington University in St. Louis, Missouri even banned the sale of bottled water on their campus. Other U.S. schools such as Brandeis University, Penn State,
and Ohio Wesleyan University are following suit (Gleick, 2010, p. 159).
It may look like there may be a bright future, but bottlers are going to make sure that does not happen.
“As anti-bottled water efforts accelerate and threaten sales and profits, the industry has begun to respond with a growing public relations push, increased spending on advertising, new lobbying efforts to stop legislation they  don’t like, and a general battening down of the PR hatches,” (Gleick, 2010, p. 159).

The Municipal Water Systems are Flawed Too

Not only is the bottled water industry flawed, but municipal water systems are as well. For the most  part, the water we receive from our tap is very safe to drink, but that is not always the case. “In 2006, 89.3
percent of the nation’s nearly 53,000 community water systems were in compliance with more than 90 EPA  standards. That left 29.8 million people with water that missed the mark on either health or reporting standards,or both. (Many in this group live on Indian lands, and many drink from small systems, which have the most trouble meeting regulations),” (Royte, 2008, p. 211). This could be especially unsafe to those who are in the risk  category, and this would include the very young, the pregnant, the very old, or the immunocompromised. Those in this category should consult a doctor before drinking tap water (Royte, 2008, p. 221). The at-risk category is even expanded by some scientists to include children, teens, lactating women, and anyone over 55 (Royte, 2008,p. 221).
Additionally in 2001 the NRDC studied the water reports of 19 cities and 5 of them were given a poor or failing grade for burying, obscuring, and omitting findings about health effects of contaminants in city water supplies, printing misleading statements, and violating a number of right-to-know requirements, such as reports must identify known sources of pollutants in city water (Royte, 2008, p. 223). The municipal water system may
seem like the safer option at times, but it too is flawed.

Updating Infrastructure

In order for the country’s municipal water systems to compete with bottled water, they are going to have to update their infrastructure which will be extremely pricey. “Paying more to protect source water and upgrade infrastructure isn’t impossible. Municipal water in this country is spectacularly underpriced nationwide, about $2.50 for a thousand gallons. That consumers are willing to pay several thousand times more for bottle water that tastes good indicates we’re willing to make some sacrifices for water that actually is good.

Raising water rates is one answer; a tax on bottled water is another; and a clean-water trust fund, financed by industries that profit off of, or damage the quality of, clean water, is yet one more,” (Royte, 2008, p. 219). There  are many ways it can be done. If the public is willing to spend extra money on bottled water, they should be willing to spend extra to improve municipal systems. Having to pay more for water is probably the only way to
protect and improve it (Royte, 2008, p. 209). A prominent environmental advocate even told Royte, “We already  have the money, we’ve just decided to use it blowing up other countries’ water infrastructure instead of fixing  ours,” (Royte, 2008, p. 219).
The money may be there, or it could be there, but is it necessary? Residents drink or cook with only 1 to 2 percent of the water that flows into their home: most goes for lawn watering, car washing, toilet flushing,showers, and laundry. Why spend millions to bring water up to high standards, if so little is actually consumed?
(Royte, 2008, p. 207). But then again if we do not drink from public supplies, and let our systems decay, the worse the water will become and the more we will have to depend on bottled water for our drinking needs.


The most important controversy in bottled water is whether or not the industry should be able to commodify a basic human right. All human beings should be allowed easy access to clean drinking water. “We all have a right to clean water. And we all need to acknowledge that no water is pure, that all water is recycled.
There’s no point in skirting the issues and fudging the facts: in some places, at some times, bottled water may be of higher quality than tap. But that doesn’t mean we should all rely on it,” (Royte, 2008). Bottled water has a time and place, but it should not be our only source of drinking water. We already have access to clean drinking  water, it comes out of our kitchen sink or the dispenser on the refrigerator door, we do not need to drive to the
store to access it.“Suburban shoppers in America lug cases of plastic water bottles from the grocery store back to homes supplied with unlimited piped potable water in a sad and unintentional parody of the girls and women in Africa, who spend countless backbreaking hours carrying containers of filthy water from distant contaminated sources to homes with no water at all,” (Gleick, 2010, p. XII). Sounds ironic, right? The United States has the
technology and the money to provide safe water to its citizens, while many countries do not, yet the U.S. is still not doing anything about it. The public has access to too much of a good thing and most do not realize how thankful we should be for it.

As a result, the anti-bottle crowd is not the only group to be up in arms, the religious sector is too. Clean drinking water, like air, some religious leaders argue, is a God-given resource that shouldn’t be packaged and  sold. Others have gone further and declared that drinking bottled water is immoral and even a sin (Gleick, 2010,p. 138). It is hardly one of the Ten Commandments, but a good point nonetheless.
Essentially, clean water is a right that many community folk could not produce on their own. They need the full support of local, state, and federal governments to understand that it is their job to protect our water.
Maude Barlow, of the Blue Planet Run Foundation and Sara Ehrhardt, National Water Campaigner of the Council  of Canadians say, “The solution lies in declaring water as a human right and a public trust to be guarded by all levels of government; in sharing information and best practices on our public water systems; and in overseeing
and protecting our public drinking water for future generations,” (Royte, 2008, p. 209). Protection has to start at the top of government with a push from the bottom.
The production of bottled water is causing residents harm, such as in the case of Flint Hills, and our environment harm.. We have a right to a healthy environment too; particularly one where water is abundant and available to everyone, but that is not the case. “Meanwhile, across the nation and around the globe, rising temperatures, population growth, drought, and increased pollution and development continue to strain water
resources- its distribution, availability, and quality. The coming scarcity will hurt the growth of jobs, housing, and businesses. Scarcity will force us to change our minds- and it is to be hoped, our behavior- about everything from landscaping to how often we eat meat,” (Royte, 2008, p. 201). The future use of water will affect more than how much we get to drink; it will define our lives and how countries are run.

Overall, we are at a huge turning point. The world is expanding, which means more people will be going thirsty while America gulps down millions of gallons of water that developing countries need more than we do.
We all need water, and we should all be allowed that right, but both bottled water and tap are going to have to be reworked and restructured to provide it. “We are in the midst of a critical transition and the path we choose in the next few years will determine whether we move toward a world of safe, expensive water for the privileged and wealthy in the form of bottled water or private water systems, or toward more comprehensive safe water for all,” (Gleick, 2010, p. 172).


Marguerite Kaye Huber
Environmental Management
Abstract submitted for SPEA Undergraduate Honors Thesis Presentations

Melissa Clark
School of Public and Environmental Affairs
Faculty Mentor


Barrett, J. R. (2009). Endocrine Disruptors. Estrogens in a Bottle? Environmental Health Perspectives , 117 (6),A241.
Coca-Cola Company. (2010). Dasani website. Retrieved from http://www.dasani.com
Gleick, P. H. (2010). Bottled and Sold: The Story Behind Our Obsession with Bottled Water. Washington DC: Island Press.
Gleick, P., & Cooley, H. (2009). Energy Implications of Bottled Water. Oakland, CA: IOP Publishing.
International Bottled Water Association. (2009). IBWA website. Retrieved from http://www.bottledwater.org/ Josephson, J. (2006). Chemical Exposures: Prostate Cancer and Early BPA Exposure. Environmental Health Perspectives , 114 (9), A520.
Langwith, J. (2010). Opposing Viewpoints Series: Water. Greenhaven Press.
Natural Resources Defense Council. (1999). Bottled water: pure drink or pure hype?
NSF International. (2010). NSF International website. Retrieved from http://www.nsf.org/index.asp Pepsico. (2010). Aquafina website. Retrieved from http://www.aquafina.com  Royte, E. (2008). Bottlemania: Big Businesses, Local Springs, and the Battle over America’s Drinking Water. New York: Bloomsbury USA.
Rubin, B. S., Murray, M. K., Damassa, D. A., King, J. C., & Soto, A. M. (2001). Perinatal Exposure to Low Doses of  Bisphenol A Affects Body Weight, Patterns of Estrous Cyclicity, and Plasma LH Levels. In Environmental Health Perspectives (pp. 675-680). Brogan & Partners.
Soechtig, S. (Director). (2009). Tapped [Motion Picture].
US Environmental Protection Agency. (2005). Safe Water. Retrieved from Water & Health Series: Bottled Water Basics: http://www.epa.gov/safewater/faq/pdfs/fs_healthseries_bottlewater.pdf.

US Environmental Protection Agency(2009). Water on Tap: What You Need to Know. Washington D.C.: US Environmental Protection Agency.
US Environmental Protection Agency (2009). National Primary Drinking Water Regulations.Washington D.C.: US Environmental Protection Agency.
US Geological Survey. (2009, October). USGS. Retrieved March 15 , 2010, from
US Government Accountability Office. (2009). Bottled Water: FDA Safety and Cnsumer Protections are often Less Stringent than Comparable EPA Protections for Tap Water. Washington D.C.: Report to Congressional Requestors.










SOURCE  www.indiana.edu

Posted in Health and wellness | Tagged , , | Leave a comment

Εναλλακτικές θεραπευτικές (1)


Εναλλακτικές θεραπευτικές
Κηραλοιφές και ιαματικά μίγματα

Παρά τη σημαντική πρόοδο που σημείωσε η ανθρωπότητα, πολλά από τα προβλήματα υγείας δεν έχουν ακόμα επιλυθεί, παρότι ομολογουμένως πολλές αρρώστιες έχουν σχεδόν απαλειφθεί από τις σύγχρονες τουλάχιστον κοινωνίες. Η χημική βιομηχανία γνώρισε τεράστια ανάπτυξη, όμως παράλληλα είναι η κύρια υπεύθυνη για την επικίνδυνη μόλυνση του περιβάλλοντος και τη μαζική δηλητηρίαση των ζωντανών όντων, κατ΄επέκταση και των ανθρώπων. Για τον πιο επικερδή κλάδο της χημικής βιομηχανίας την φαρμακοβιομηχανία ξεκίνησε τελευταία η έντονη αλλά απόλυτα δικαιολογημένη κριτική για τον σκοτεινό, ύποπτο και απάνθρωπο τρόπο λειτουργίας της, καθώς αποκαλύπτονται διαρκώς εγκληματικές δράσεις της, κύρια με την ανεύθυνη στάση της στην κυκλοφορία φαρμακευτικών σκευασμάτων που δημιούργησαν, από τερατογενέσεις μέχρι σοβαρές και μη αναστρέψιμες βλάβες σε αθώα θύματα. Είναι γνωστό πλέον στους πάντες το γεγονός ότι, η όποια θεραπευτική δράση κάποιου θεραπευτικού σκευάσματος, συνοδεύεται παράλληλα με πληθώρα αντενδείξεων, δηλαδή βλαπτικών αρνητικών επιδράσεων πολλές φορές πολύ σοβαρών με λίαν σοβαρές παρενέργειες. Πρόσφατες στατιστικές μελέτες έχουν αναδείξει ότι η τέταρτη κατά σειράν αιτία θανάτων στη δύση, είναι τα φάρμακα, ενώ οι βλάβες που επιφέρουν στους ανύποπτους ασθενείς είναι ανυπολόγιστες.

Επιστρέφοντας στην παραδοσιακή ιατρική, ανακαλύπτουμε με έκπληξη πληθώρα εναλλακτικών θεραπευτικών οι οποίες είχαν με απόλυτη επιτυχία αντιμετωπίσει μεγάλο αριθμό παθήσεων. Η ύποπτη στάση των φαρμακοβιομηχανιών και του συνόλου του ιατροφαρμακευτικού κατεστημένου απέναντι στην παραδοσιακή ιατρική, φτάνοντας μάλιστα να γίνεται πολέμια της παράδοσης, πολεμώντας την με ύπουλες μεθοδεύσεις, συκοφαντίες και τακτικές προπαγάνδας, έγινε πλέον αντιληπτή και κατανοητή. Ατυχώς στον βωμό του κέρδους, η ανθρώπινη αξία και υγεία έχουν περιέλθει σε δεύτερη μοίρα, θυσιαζόμενες καθημερινά. Φαίνεται όμως ότι η ανθρωπότητα άρχισε να συνειδητοποιεί το βρώμικο παιχνίδι του ιατροφαρμακευτικού κατεστημένου, προσανατολιζόμενη πλέον στην χρήση της εναλλακτικής ιατρικής και των παραδοσιακών ιαμάτων.

Στραφήκαμε έτσι με σεβασμό και ευγνωμοσύνη στους θησαυρούς της παράδοσης απ όπου αντλησαμε την παλαιά σοφία και ανασύ-ραμε τις ξεχασμένες συνταγές παραδοσιακών σκευασμάτων φαρμάκων παρασκευασμένων αποκλειστικά με αγνά φυσικά υλικά, φαρμά-κων με σχεδόν θαυματουργές δράσεις και χωρίς καμία απολύτως παρενέργεια. Αφοσιωθήκαμε με ευλάβεια στην έρευνα και μελέτη των παραδοσιακών συνταγών και αναστήσαμε χαμένες και ξεχασμένες συνταγές για μεγάλο αριθμό θαυμαστών ιαματικών σκευασμάτων. Στη συνέχεια ξεκινήσαμε σιγά σιγά να αναπαράγουμε τα παραδοσιακά ιάματα, αρχίζοντας με την κηραλοιφή για κατακλίσεις όπου η σύγχρονη φαρμακευτική σχεδόν αδυνατεί να αντιμετωπίσει μεγάλο αριθμό νοσούντων και στην κηραλοιφή για έντονους πόνους μυών, αρθρώσεων κλπ. Συνεχίζουμε με την ανασύσταση και λοιπων κηραλοιφών και την αναδημιουργία τους, τις οποίες σύντομα θα παρουσιάσουμε.

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι, ως σκευάσματα εναλλακτικής ιατρικής, δύνανται να διατίθενται νομίμως στις χώρες της Ε.Ε., σύμφωνα με τους νόμους που ισχύουν στις χώρες αυτές, δίχως να απαιτείται ειδική άδεια του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων. Όμως, επειδή σκοπεύουμε να τα προωθήσουμε και μέσα στον πυρήνα του ιατροφαρμακευτικού κατεστημένου, που είναι οι νοσοκομειακές μονάδες, ούτως ώστε να έχει πρόσβαση σε αυτά ο κάθε ασθενής, ετοιμαζόμαστε ήδη να τα καταχωρήσουμε στον Ε.Ο.Φ.. Σημειωτέον, για τα παραδοσιακά φαρμακευτικά σκευάσματα δεν απαιτείται η συνηθισμένη διαδικασία αδειοδότησης, αλλά απλή καταχώρηση, σύμφωνα με την οδηγία της Ε.Ε.

Ολιστική Φυσική Θεραπεία για τον Καρκίνο

Μετά από πολλά τηλεφωνήματα που είχαμε, όπου μας ζητούσαν να δώσουμε πληροφορίες για την θεραπεία του καρκίνου, με φυσική ολιστική προσέγγιση, δημοσιεύουμε τα παρακάτω και ευχόμαστε θα προσεγγίσουν την απόλυτη αυτο-ίαση.

1. Πρώτο μέλημα είναι να κάνετε ένα τέστ δυσανεξίας, σε βιονεργειακά μηχανήματα που ελέχγουν πάνω από 300-350 τροφές.

2. Αποχή από λακτόζη (όχι αγελαδινά, μόνο κατσικίσια προϊόντα), αποχή από γλουτένη (ζυμαρικά χωρίς γλουτένη, ψωμί χωρίς γλουτένη, όπως ζέα, καλαμποκίσιο, μαύρο ψωμί)

3. Αποχή, από ζάχαρη, καφέ, αλκοόλ, τηγανιτά, χοιρινό. Κόκκινο κρέας μία φορά την εβδομάδα

4. Να πίνετε καθημερινά φυσική λεμονάδα (1-2 λεμόνια και 1-2 κουταλάκια σόδα του φαγητού, σε 1 λίτρο νερό)

5. Να τρώτε καθημερινά σκόδρο

6. Καναβέλαιο, (2 κουταλιές την ημέρα) για θεραπεία του καρκίνου, σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες

7. Βερυκοκέλαιο (1 κουταλάκι την ημέρα) για θεραπεία του καρκίνου, σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες

8. Λινέλαιο (Ωμέγα 3) (1 κουταλάκι την ημέρα)

9. Ελαιο από Γαϊδουράγκαθο (1 κουταλάκι την ημέρα), για την αποτοξίνωση του συκωτιού

10. Να λαμβάνετε καθημερινά μία πολυβιταμίνη με μέταλα, όπως ψευδάργυρο, σελήνιο, και την ειδική βιταμίνη για αυτοάνοσα D3

11. Να λαμβάνετε καθημερινά Συνένζυμο Q10

12. Να λαμβάνετε καθημερινά, πρωτεϊνη ορού γάλακτος, ή γανόδερμα (αν δεν έχετε δυσανεξία στα μανιτάρια), για την ανόρθωση του ανοσοποιητικού

13. Ταραξάκο και πράσινο τσάι, για αποτοξίνωση

14. Να μελετήσετε συγγράμματα όπως διατροφή και καρκίνος, όπου σας συμβουλεύουν πως να αποφεύγετε τις όξινες τροφές, και να διατηρείτε ένα αλκαλικό περιβάλλον στον οργανισμό σας.

Το Ανθρωπιστικό Θεραπευτικό Κίνημα του Ροδόκηπου

Ο Ροδόκηπος αποτελεί ένα Οραμα Ψυχής, να μπορέσουμε να σωθούμε από ένα σύστημα Απάτης, Διαφθοράς και Εκμετάλλευσης, όπου ο καθένας μας υποφέρει με πολλαπλό τρόπο, είτε λόγω Υγείας, είτε λόγω έλλειψης κατάλληλης Παιδείας, είτε λόγω ενός προβληματικού κοινωνικο-πολιτισμικού περιβάλλοντος.

Ολες αυτές τις προβληματικές περιοχές, προσπαθούμε στον Ροδόκηπο, να τις μεταλλάξουμε, έτσι ώστε μια μέρα να αξιωθούμε να πούμε, πως δημιουργήσαμε έναν Νέο Κόσμο, στον οποίο αξίζει να ζούμε, που δεν μας καταστρέφει και δεν τον καταστρέφουμε.

Προσπαθώντας να αποδείξουμε πόση δύναμη, έχει ο κάθε Ανθρωπος, να φέρει μία θετική αλλαγή, γύρω του, φέρνουμε θεραπείες σε μέχρι στιγμής, αποκαλούμενες ανίατες παθήσεις, ή πολύ δύσκολες παθήσεις, από τις οποίες συνάνθρωποι μας, ταλαιπωρούνται πάρα πολύ, και ακόμα ξοδεύουν πάρα πολλά χρήματα, χωρίς να βρίσκουν λύση πουθενά.

Αποδεικνύουμε λοιπόν, στο Ροδόκηπο, πως τα πάντα θεραπεύονται, τίποτα δεν είναι ανίατο, απλά είναι όλα θέμα χρόνου, και της κατάλληλης παιδείας και έρευνας, να φέρουμε όλες τις θεραπείες, όλες τις πραγματικές θεραπείες, διαθέσιμες σε όλο τον κόσμο, να θεραπευτεί, και να δυναμώσει, και με την σειρά του, να αγωνιστεί να βοηθήσει και τους συνανθρώπους του, γύρω του, να θεραπευτούν και εκείνοι.

Και πραγματικά, έχουμε δημιουργήσει ένα νέο Ανθρωπιστικό Θεραπευτικό Κίνημα στο Ροδόκηπο.

Οποιος θεραπεύεται, από τις αποκαλούμενες ανίατες παθήσεις, ή πολύ δύσκολες παθήσεις, παθαίνει κυριολεκτικά, σοκ, και νιώθοντας ευγνωμοσύνη, για το καλό που του έγινε, βοηθάει όλο τον κύκλο του να θεραπευτεί, έτσι ώστε να βρούμε όλοι μας την υγειά μας.

Και πολλοί πραγματικά ρωτάνε.

Γιατί ρε παιδιά, 5, 10, 20, 30, 40, ή ακόμα 50 χρόνια ταλαιπωρούμαι, έχω ψάξει όλο τον κόσμο, και στο εξωτερικό, και δεν υπάρχει πουθενά θεραπεία, αλλά απεναντίας κινδύνεψε η υγεία μου, και η ζωή μου, με τα επικίνδυνα σκευάσματα, που με τάιζαν?

Και απαντάμε προς όλους.

Τα συμφέροντα και η έλλειψη της κατάλληλης παιδείας, είναι οι δύο παράγοντες που εμποδίζουν την θεραπεία μας, σε όλους τους τομείς της ύπαρξης.

Εφόσον λοιπόν γνωρίζουμε και αποδεικνύουμε, πλέον την Αλήθεια, πως τα πάντα θεραπεύονται, απλά είναι θέμα χρόνου, να βρεθεί η κατάλληλη θεραπεία, μπορούμε να είμαστε πιο αισιόδοξοι, πως η Ελπίδα δεν χάθηκε, αρκεί κάποιοι Ανθρωποι, πάντα να αγωνίζονται και να διεκδικούν, έναν καλύτερο Κόσμο.

Και τότε ο Κόσμος, Μαγικά, κάθε μέρα θα γίνεται όλο και καλύτερος, κάθε μέρα θα γίνεται όλο και πιο όμορφος, και το ΦΩΣ και τα Χαμόγελα, θα επιστρέψουν πίσω σε όσους δεινοπάθησαν, και γονάτισαν, σε ένα σάπιο σύστημα.

Διότι αξίζουμε όλοι μας, να ζούμε καλύτερα!


    Posted in Health and wellness | Tagged , , , , , | Leave a comment

    The nervous system in antiquity (Clast)

    (BEING CONTINUED FROM  23/06/16)

    Neurophysiology Pneuma

    Neurophysiological hypotheses largely revolved around concepts regarding the nature and function of pneuma(air) as ‘vital spirit’ essential for life, which entered the body mainly during breathing but also through pores in the skin. Originally postulated by Anaximenes (6th century BC),1 the concept was supported by Democritus who taught that pneuma was transmitted by semen.12 Diogenes’ view (that pneuma was breathed in with air and transmitted through the body in blood vessels as well as other ill-defined passages, enabling cognition and intelligence) became widely accepted.1 The Hippocratic Corpus described pneuma as a major enabling factor in brain function, entering the brain through blood vessels, but also directly via pneumatic channels from the mouth and nose.2 Aristotle stated that, as the central controlling organ of the body, the heart (through ‘innate heat’) converted pneuma (in blood) to ‘connate pneuma’, which was the ‘generative heat’ in semen, but also enabled organs to experience sensation. In view of its considered bloodlessness, the brain was therefore unimportant in this process. Its main role was seen as thermoregulatory – keeping the body cool. Although Praxagoras referred to ‘psychic pneuma’, this important concept was first formulated by Diogenes (4th century BC) who, as promoter of the heart as seat of the hegemonikon, claimed that ‘psychic pneuma’, formed in the heart, spread through the body’s vessels to effect voluntary motion. Interruption of this flow resulted in disease. The Stoics made a major contribution to the pneuma theory by stating that it was a multifaceted changeable force, capable of inter aliabecoming ‘vital pneuma’ (the soul itself) or ‘psychic pneuma’ (responsible for consciousness and intelligence). The brain played no direct role in all this.1

    Erasistratus taught that ‘psychic pneuma’, converted from ordinary pneuma in the meninges, was the vital force necessary for nervous function.1 Herophilus apparently believed that ‘psychic pneuma’ was formed in the choroid plexus of the lateral ventricles (out of ‘natural pneuma’) from where it permeated through to the 4th ventricle (command centre) and activated all nerve action (there being a ‘sensory pneuma’ for sensory nerves, and ‘motorpneuma’ for motor nerves). Praxagoras’ hypothesis was that voluntary and involuntary movement, spasms, palpitations and tremors were due to arterial (not nervous) activities. Galen’s views, which remained in vogue for the next millennium, represented a further evolutionary development, which stated that a ‘pneuma-like substance’ absorbed in the lungs reached the heart where, under influence of ‘innate heat’, it converted to ‘vital pneuma’,which passed to all organs via the arteries. On reaching the brain, this was converted to ‘psychic pneuma’ in the retiform plexus or choroid plexus in the lateral ventricles. ‘Psychic pneuma’ could also be formed in the brain ventricles from pneuma absorbed directly through the nose (and cribriform plates). ‘Psychic pneuma’ then permeated the ventricular system and the cerebellum in particular, activating nerves by flowing through them; it also passed via the optic nerve to the eye. The role of pneuma in interaction with the soul or activation of neuro-psychiatric functions was not elaborated on by Galen.6,8

    Other mechanisms

    The popular hypothesis of antiquity (that health was dependent on an equilibrium between body humours and basic elements) also held for neurophysiology. Scarborough13 suggests that the concept of four humours (blood, phlegm, yellow and black bile) probably originated with Thales (early 6th century BC), while Alcmaeon first stressed the importance of an internal equilibrium of natural phenomena.10 Empedocles added four basic elements (water, fire, earth and air)12 and Philistion ascribed four qualities (hot, cold, dry and moist) to these elements.10Disease would then result from internal imbalances, which in turn could be caused by external factors (such as excessive variation in temperature or humidity, trauma, incorrect diet or physical activity) or the blockage of passages that conveyed the humours and elements. Hippocrates’ consolidation of these theories remained dogma throughout antiquity, although the early Alexandrians disagreed with mainly the humoural theories.14

    Aristotle believed that the brain’s main function was that of cooling the body and the hot heart in particular.1Hippocrates stated that the spinal cord was indeed warmer than the brain,1 and Galen confirmed the brain’s supposed cooling function.7 Plato maintained that the brain was the body’s controlling organ, and that the soul consisted of three parts – the main or rational soul was in the brain, but the heart and upper abdomen also housed components.7

    Neurological illness

    Although the symptoms and signs of disease were often quite well described, ignorance about relevant pathophysiology barred the ancients from prescribing effective therapy. Recognisable neurological illnesses included the following:

    Papyri from ancient Egypt mention unilateral facial palsy which could be Bell’s paralysis, unilateral headache possibly compatible with migraine, and a variety of paralyses caused by cranio-spinal injury.3 The Hippocratic Corpus devotes a book to epilepsy (The Sacred Disease), clearly describing variants of the disease.2 Erasistratus recognised apoplexy1 and, 800 years later, Caelius Aurelianus differentiated it from epilepsy, hysterical conditions, ‘paralysis’ and ‘general lethargy’. The latter two conditions clearly represented a hodge-podge of ill-understood neurological problems which, like most illnesses, were blamed on disequilibrium within people or abnormalpneuma.16 Head wounds received prominent attention but there was limited comment on neurological complications, although Hippocrates did describe contralateral convulsions.17 Headache was recognised as a complex symptom associated with many diseases,18 and Hippocrates attributed mental disease to derangement of the brain.2 In the 1st century AD, Celsus19 recognised four kinds of insanity: melancholia, progressive ‘foolishness of the spirit’ (possibly dementia), illusions in an otherwise healthy person, and ‘phrenitis’ (delirium associated with fever). Hydrophobia (rabies), first described in Hellenistic times, was clearly defined by Caelius Aurelianus.16



    12. Nutton V. Ancient Medicine. London: Routledge, 2004: 45-55, 92-93, 121-122,179.        

    13. Scarborough J. Medical and Biological Terminologies. Norman: University Oklahoma Press, 1992: 216.        

    14. Smith WD. Erasistratus’ dietetic medicine. Bull Hist Med 1982; 56: 378-409.     

    15. Hippocrates. On Diseases II. p.5.     

    16. Caelius Aurelianus. Acute and Chronic Diseases. Drabkin IE (translator). Chicago: University of Chicago Press, 1950: chapters 4-137.

    17. Hippocrates. Injuries of the Head, ch. 19, 21.       

    18. Caelius Aurelianus. Acute and Chronic Diseases. Drabkin IE (translator). Chicago: University of Chicago Press, 1950: chapters 4-183.

    19. Celsus. De medicina III, 18.3-19.   

    Posted in Health and wellness | Tagged , , , | Leave a comment