a-ko ,ak-hoo peri grammikes etymologias

 

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΝΩΣΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΡΧΑΝΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

(Η μυκηναϊκή λέξη ΚΝΩΣΟΣ και η μινωική ΑΚΧΑΡΝΑ)

Του Αντώνη Θωμά Βασιλάκη
Από την εποχή κατά την οποία η Κνωσός άρχισε να λειτουργεί ως ανακτορικό κέντρο, χρησιμοποιούσε και την περιοχή των Αρχανών, καταρχήν για θρησκευτικούς λόγους, επειδή υπήρχε το ιερό όρος Ίυττός (Γιούκτας) και αργότερα, με την πάροδο των αιώνων και την αυξανόμενη οικονομική και πολεμική δύναμη της (Κνωσού), ως νεκροταφείο του βασιλικού ιερατείου αλλά και ως εξαρτημένο αυτόνομο εμπορικό κέντρο.

Πάντα η περιοχή Κνωσού – Αρχανών λειτουργούσε ως ενιαίο σύνολο από κάθε άποψη. Σε πολλές περιπτώσεις , όπως η λατρεία των νεκρών, η λατρεία του υπέρτατου Θεού στο ιερό κορυφής του Γιούκτα, το εμπόριο των αφιερωμάτων και των γεωργικών ειδών, ήταν περισσότερο εμφανή στις Αρχάνες σαν αυτόνομα.

Οι Μυκηναίοι όταν ήλθαν στην Κρήτη και εγκαταστάθηκαν στην Κνωσό , συνέχισαν να λειτουργούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως οι Μινωϊτες, τόσο στο ανάκτορο της Κνωσού όσο και στις Κνωσιακές εγκαταστάσεις μέσα στην κωμόπολη των Αρχανών. Επίσης συνέχισαν να χρησιμοποιούν σαν νεκροταφείο υψηλών προσώπων το νεκροταφείο στο Φουρνί. Τα πρόσωπα που θάβονται τώρα στο Φουρνί δεν κατέχουν μόνο υψηλές θέσεις στο πριγκιποκρατούμενο ιερατείο, αλλά και στην διοικητική και πολεμική μηχανή των Μυκηνών. Με τη διευκρίνιση ότι και αυτοί οι αξιωματούχοι ήταν συνδεδεμένοι σε βαθμό συγγενείας, με τη βασιλική οικογένεια.

Την εποχή που ήλθαν οι Μυκηναΐοι στην Κνωσό , τα ανακτορικά κέντρα της Κρήτης, αλλά και αρκετά της νότιας Ελλάδας ήταν μισοκατεστραμμένα. Αφού αναστύλωσαν τα κυριότερα τμήματα του ανακτόρου της Κνωσού και φτιάχνοντας ορισμένα δικά τους για την εγκατάσταση του Μυκηναΐου άνακτα και ύπατου αρχιερέα, μετέτρεψαν το μεγαλύτερο μέρος των κτιρίων σε εμπορικό συλλεκτικό διαμετακομιστικό κέντρο. Εδώ πρέπει να αναφέρω ότι στο κείμενο που είναι γραμμένο στην κούπα από το σπίτι των μονολιθικών στύλων, με μελάνη σουπιάς, έχουν γράψει σε Γραμμική γραφή με στοιχεία αρκαδοκυπριακής Γραμμικής, <<από τον Ατρέα κύπελλο, στο Διόνυσο τον γεννημένο από τον Δία. Νεαρότατο αγόρι στα λήναια>>.

Εδώ ο Ατρέας ή απογονός του, οπότε το όνομα αναφέρεται μεταφορικά στον γενάρχη της δυναστείας των Ατρειδών, σαν βασιλέας αρχιερέας της Κνωσού, προΐσταται στα μεγάλα Διονύσια στην Κνωσό σε μια σειρά τελετών της διονυσιακής λατρείας.

Από τους Μινωϊτες οι οποίοι βρίσκονταν πριν την μεγάλη καταστροφή με τα καράβια τους στην ανατολική μεσόγειο , στις Αιγυπτιακές και ασιατικές ακτές , ελάχιστοι επέστρεψαν.

Οι Μινωίτες που έμειναν εκτός Κρήτης, ισχυρότατοι οικονομικά και διακατεχόμενοι από το εμπορικό και τεχνολογικό δαιμόνιο που κυριαρχούσε στην πατρίδα τους όταν άκμαζε, έφτιαξαν μια σπουδαιότατη πόλη στις ακτές της Παλαιστίνης, και έδωσαν σε αυτήν το όνομα της μινωικής Κνωσού, το οποίο ήταν Ακό.

Η Ακό, που αναφέρεται στην Παλαιά διαθήκη σαν Ακχώ, είναι αρχαία πόλη και λιμάνι του βορειοδυτικού Ισραήλ στη Μεσόγειο θάλασσα. Βόρεια του κόλπου της Χάϊφας, ο οποίος ονομαζόταν παλαιότερα κόλπος της Άκρα, επειδή η Ακό λεγόταν και Άκρε. Το φυσικό αυτό λιμάνι απετέλεσε συχνά στόχο των πολυαρίθμων εισβολέων της Παλαιστίνης.

Η Ακό αναφέρεται στον πίνακα των αιγυπτιακών κατακτήσεων του 15ου π.Χ. αιώνα. Η Παλαιά Διαθήκη (Ιουδ. 1) αναφέρει ότι η Ακχώ δεν υπέκυψε στους Εβραίους υπό τον Ιησού του Ναυή και τους διαδόχους του. Οι Χαναναίοι και οι Φοίνικες , σημιτικοί λαοί της Παλαιστίνης και των ανατολικών ακτών της Μεσογείου, κράτησαν υπό την κατοχή τους για μεγάλα διαστήματα την πόλη. Αργότερα κατακτήθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο (336 π.Χ.) και από το βασιλιά της Αιγύπτου Πτολεμαίο Β΄ τον Φιλάδελφο, που την μετονόμασε Πτολεμαϊδα.

Η Ακό ήταν κύριο λιμάνι των Ρωμαίων. Αργότερα την κατάκτησαν οι Πέρσες, οι Άραβες και οι σταυροφόροι που την ονόμασαν Άγιο Ιωάννη της Άκρας. Το 1918 την πήραν οι βρετανικές δυνάμεις από τους Τούρκους και αργότερα απετέλεσε τμήμα της Παλαιστίνης υπό βρετανική εντολή (1922). Στις 17 Μαίου 1948 την πόλη κατέλαβαν δυνάμεις του τακτικού Ισραηλινού στρατού.

Οι περισσότεροι από τους   Άραβες κατοίκους της πόλης έφυγαν και έμειναν 3.000. Το αρχαίο λιμάνι της Ακό επιχώθηκε κατά τους νεώτερους χρόνους και σήμερα είναι βοηθητικό λιμάνι της Χάιφας.

Ίσως το μπέρδεμα που υπάρχει γύρω από την προέλευση του Ελληνικού αλφάβητου να οφείλεται στο ότι για αρκετά χρόνια οι Φοίνικες είχαν καταλάβει την Ακό και την εποχή εκείνη οι Κρήτες να δημιούργησαν το αλφάβητο αυτό, το οποίο να φάνηκε ως Φοινικικό στους εκτός περιοχής λαούς , αφού οι Φοίνικες κυριαρχούσαν τότε. Εξάλλου οι Μινωίτες δημιούργησαν πρώτοι το Ελληνικά ιερογλυφικά συλλαβογράμματα και αργότερα την Ελληνική Γραμμική Α.

Οι Μυκηναίοι έδωσαν το όνομα Κνωσός στο μεγάλο ανακτορικό κέντρο νότια του Ηρακλείου. Σεβάστηκαν όμως το μινωικό όνομα . Η Κνωσός σύμφωνα με ιερογλυφικά συλλαβογράμματα πάνω σε νομίσματα της 1 ης χιλιετίας π.Χ. λεγόταν κατά την Μινωική εποχή Ακό. Και για την ακρίβεια Κο, βάζοντας δε το επιτατικό Α πριν από την λέξη , την ονόμαζαν Μεγάλη Κο = Ακό. Οι Μυκηναΐοι έδωσαν το όνομα . image = ko-no-so , το οποίο συναντούμε στις μυκηναϊκές πινακίδες Γραμμικής Β. Έτσι στη σύνθετη λέξη ΚΟ-ΝΟΣΟ , έχομε την μινωική ονομασία ΚΟ και ως δεύτερο συνθετικό την λέξη Νόσος. Νόσος = 1.όλεθρος, καταστροφή 2.αθλιότητα, δυστυχία.

ΚΟΝΟΣΟ = ΚΝΩΣΟ = κατεστραμμένη Κό, κατά τους μυκηναίους. Βλέπομε όμως ότι οι μυκηναίοι παραλείπουν το επιτατικό Α. Αυτό δείχνει ότι δεν ήθελαν να την αποκαλούν μεγάλη Κό = Ακό.

Το καθαυτό όμως μινωικό όνομα της Κνωσού διατηρήθηκε στο μινωικό όνομα των Αρχανών.
Το όνομα των Αρχανών απαντά για πρώτη και μοναδική φορά στην αρχαιότητα σε επιγραφή του 5ου π.Χ αιώνα, που βρέθηκε στο Πελοποννησιακό ¨Αργος και αναφέρεται σε συνθήκη μεταξύ Κνωσίων και Τυλισσίων. << ΤΟΝ ΑΡΧΟΝ ΤΟ ΤΕΜΕΝΟΣ ΕΧΕΝ ΤΟΝ ΑΧΑΡΝΑΙ>>.

Το όνομα εμφανίζεται στον ενικό αριθμό. Σαν συνέχεια του ανακτορικού συνόλου της Κνωσού, οι Αρχάνες ουδέποτε έκοψαν νομίσματα για να δούμε έστω εκεί την ονομασία τους. Αντίθετα βρέθηκαν νομίσματα της Κνωσού στην περιοχή. Η λέξη Αχάρνα είναι σύνθετη, με πρώτο συνθετικό το μινωικό όνομα της Κνωσού , δηλαδή το όνομα Ακό ή Ακχό, και την λέξη άρνα (η άρνα). Η λέξη αυτή έχει πάρα πολλές ερμηνείες , οι οποίες αποδίδονται σε διαφορετικές εποχές. Η αρχική ερμηνεία της είναι: Άδης. Αργότερα , η λησμονιά , η λήθη. Αρνησιά = ο τόπος όπου οι νεκροί απαρνιούνται, λησμονούν τους ζωντανούς.

Σαν Αχάρνα = Αχ-άρνα = Ο Άδης της Ακό = νεκροταφείο της Ακό = νεκροταφείο της Κνωσού.

Αναλυτικά:
Έχομε Ακχό-άρνα. Το βραχύ -ο στη λήξη της πρώτης λέξης συναποβάλλεται μαζί με τον τόνο του, προ του αρχικού φωνήεντος της αμέσως επομένης (Αχ. Τζάρτζανος σελ.16), και έχομε Ακχ-άρνα.

Από τα δύο σύμφωνα -κχ χάθηκε το -κ (Νεοελληνική Γραμματική, Ιδρ. Μαν.Τριανταφυλλίδη) και στη θέση του μετατέθηκε το ρ . Έχομε Αχάρνα και με μετάθεση του ρ, αργότερα Αρχάνα.
Άρνη ονομαζόταν πηγή και νύμφη στην Αρκαδία όπου ανατράφηκε ανάμεσα στα αρνιά ο Ποσειδώνας αφού τον γλίτωσε από τον Κρόνο δίνοντας του να καταπιεί πέτρα η Ρέα.

Τον Ποσειδώνα ανέθρεψε η νύμφη Σινόισσα, η οποία, επειδή αρνήθηκε όταν ο Κρόνος αναζητούσε το βρέφος, ονομάστηκε Άρνη. Έχομε δηλαδή κάτι ανάλογο με τον μύθο του Δία.

Στην επιγραφή του Άργους αναφέρεται λατρεία του Ποσειδώνα στον Ιυττό = Γιούχτα. Ίσως η λατρεία του Δία και του Ποσειδώνα να ταυτίζεται κατά την 1η π.Χ. χιλιετία στην περιοχή, λόγω της ομοιότητας του μύθου, γιαυτό είναι δύσκολη η εξακρίβωση της λατρείας του θεού από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Όσον αφορά την σημερινή ονομασία των Αρχανών σε πληθυντικό αριθμό, προσωπικά την αποδίδω στην ύπαρξη δύο κωμοπόλεων και όχι σε τίποτε άλλο, το οποίο αποφεύγω να κατονομάσω, προς αποφυγήν περιττών συζητήσεων, αφού ήδη χρησιμοποίησα σε υπέρτατο βαθμό λακωνική έκφραση στις προηγούμενες προτάσεις.

Ευχαριστώ όλους όσους δέχτηκαν να συζητήσουν μαζί μου, θέματα που αφορούν το παρόν κείμενο, τόσο στην Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Εγκ. Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάννικα
Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης: Αχιλ. Τζάρτζανου
Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής : Μιλτ. Κηρυκοπουλου
Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής : Μιχ. Οικονόμου
Ι.ΠΡΟΜΠΟΝΑ : Σύντομος εισαγωγή εις την Μυκηναϊκήν Φιλολογίαν
Ruiperez-Melena: ΟΙ ΜΥΚΗΝΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
Αντ. Θωμ. Βασιλάκη: ΟΙ 147 ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ
Γ ΚΑΙ Ε. ΣΑΚΕΛΛΑΡΑΚΗ: ΚΡΗΤΗ – ΑΡΧΑΝΕΣ
Ι. ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ: ΛΕΞΙΚΟΝ ΟΜΗΡΙΚΟΝ
Ι. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ: ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ
ΙΔΡΥΜΑ ΜΑΝ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ (ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΘΩΜ. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ
ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΓΡΑΦΩΝΒΛΥΧΙΑ ΚΝΩΣΟΥ
ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ.

Posted in GLOSSOLOGY | Tagged , , , , , , | Leave a comment

THE STRUCTURE OF THE MINOAN LANGUAGE (B)

(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ  6/08/17)

image

image

image

image

image

(TO BE CONTINUED)

SOURCE THE JOURNAL OF INDOEUROPEAN STUDIES/VOLUME 27-1999

Posted in GLOSSOLOGY | Tagged , , , , | Leave a comment

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ (X)

(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ  5/08/16)

A)Κεμπάπ ή Kebap ή kebab ή کباب και Μεζές ή meze ή мезе ή مزه ή مقبلات

ις προάλλες είδα μιά ωραία  αφιερωματική εκπομπή στην Πολίτικη κουζίνα, όπου  Ελλαδίτης δημοσιογράφος, ρωτούσε έναν Ρωμιό μάγειρα ( chef ) για τις γεύσεις της Πόλης. Μεταξύ αυτών, αναφέρθηκαν στους μεζέδες, καθώς και στα εξ Ανατολίας Κεμπάπ. Όταν όμως ο δημοσιογράφος ρώτησε τον  chef, τι σημαίνει Κεμπάπ και μεζές, αυτός δήλωσε πως δεν σημαίνουν τίποτα. Απλά πρόκειται για λέξεις που  περιγράφουν αυτά που όλοι γνωρίζουμε ως τις συγκεκριμένες τροφές.

  Φυσικά, δεν ήταν υποχρεωμένος να γνωρίζει τι σημαίνουν ετυμολογικά. Το τι νοηματοδοτούν, ίσως αρκούσε. Όμως επ’ αφορμή του Κεμπάπ και του Μεζέ, – “ασήμαντων” (;)  σημαντικών διαχρονικών τροφών  σε πολλούς λαούς -, λεκτέα τα εξής:

  1. Τις περισσότερες φορές, τα πολιτιστικά στοιχεία, πρώτα εκφράζονται ως πραγματικές καταστάσεις και στη συνέχεια ονοματίζονται. Μπορεί να ονομαστούν παράλληλα, ή εκ των υστέρων, ή στη γλώσσα διαφορετικών λαών να πάρουν άλλες ονομασίες. Επίσης μπορεί να εφευρεθούν νέες λέξεις, ή ληφθείσες από την αρχαιότητα για να περιγράψουν κάτι νέο, π.χ : Telephone από το αρχαίο τῆλε               ( tele) = μακριά + φωνή , δηλ. φωνή από μακριά, για να περιγραφεί μιά νέα εφεύρεση/εργαλείο με ελληνικής ρίζας όνομα, χωρίς όμως η εφεύρεση/εργαλείο, να υπήρχε στην αρχαιότητα, ή να είναι εν γένει ελληνική. Επομένως τ’ όνομα, δεν είναι πάντοτε ασφαλές τεκμήριο καταγωγής ενός πολιτιστικού στοιχείου/ εργαλείου, ή μιάς συνήθειας/κατάστασης, εθίμου, ή ατόμου κ.λ.π.
  2. Υπάρχει η περίπτωση πολιτιστικών δανείων και αντιδανείων, ή παράλληλων ανεξάρτητων ομοειδών πολιτιστικών εκφράσεων, χωρίς να έχουν κάποια φαινομενική άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ τους, π.χ: η ανάπτυξη της ζωγραφικής, της μουσικής, του χορού κ.λ.π.
  3. Στη μελέτη της εκφράσεως των πολιτισμών, συχνά παραμελείται το άτομο, δηλ. το υποκείμενο, ο φορέας της δημιουργίας ενός ή περισσότερων πολιτιστικών ιδεών/στοιχείων/αντικειμένων, ενώ συχνά γίνεται σύγχυσις μεταξύ της καταγωγής του ατόμου και των ηθών/εθίμων που κουβαλά ως κοινωνός και της τυχόν υπηκοότητας που φέρει. Αποτέλεσμα να θεωρείται ως τάδε υπηκοότητας, ή εθνικής προέλευσης, κάποιο πολιτιστικό στοιχείο το οποίο όμως παρήγαγαν ή παράγουν και ασκούν/ εφαρμόζουν άτομα ή κοινότητες άλλης καταγωγής, ενταγμένα όμως στο ευρύτερο πολυεθνικό πολυπολιτισμικό περιβάλλον του Κράτους που φέρουν την υπηκοότητα. Οι πολυεθνικές πολυπολιτισμικές αυτοκρατορίες, ή σύγχρονα κράτη όπως οι Η.Π.Α, είναι μιά τέτοια περίπτωση. Στις περιπτώσεις αυτές, άν και συχνά είναι διακριτή η καταγωγή σε αντιδιαστολή με την υπηκοότητα ( όχι όμως πάντα ) μιλάμε για συμβολή / συνεισφορά, του τάδε ατόμου ή κοινότητας  στο ευρύτερο πολυεθνικό πολυπολιτισμικό περιβάλλον του Κράτους που φέρουν την υπηκοότητα, όπως  ήδη προαναφέρθηκε, π.χ: οι αφρικανικής καταγωγής υπήκοοι των Η.Π.Α και η αφρικανικής ρίζας/προέλευσης μουσική τους, που διαμορφώθηκε σε κάτι νέο, το οποίο εντάχθηκε και μετεξελίχθηκε σε πολλά άλλα είδη “αμερικάνικης” πλέον λογιζομένης μουσικής και όχι αφρικάνικης.

  Όλη  αυτή η εισαγωγή για κάτι καθημερινό και “ευτελές” όπως το Κεμπάπ και ο μεζές ;

  Καθημερινό μεν θέμα η τροφή, αλλά καθόλου “ευτελές”. Αντιθέτως ουσίας και τεράστιας ποικιλίας με  συμβολή στη διαμόρφωση του παγκόσμιου πολιτισμού.

    Όπως αποδεικνύεται, το να ψήσει ο άνθρωπος, κομμάτια κρέας περασμένα σε ξύλο, μέταλλο,  ξίφος, οβελό ή subula/ σούβλα, μικρό/ή,  ή μεγάλο/η , είναι μιά πανανθρώπινη πρακτική που χάνεται στα βάθη του χρόνου. ( σχετ. : Kenneth Miller (May 2013) “Archaeologists Find Earliest Evidence of Humans Cooking With Fire” Discover Magazine. Kalmbach Publishing Co. Retrieved February 19, 2016).

akrotiri_terracotta_firedogs_with_zoomorphic_finials

( Εικόνα από το Ακρωτήρι Σαντορίνης με οβελίσκους/σουβλάκια, 17ος αι. π.Χβλ. σχετικά και: : What Caesar Did For My Salad: The Secret Meanings of our Favourite Dishes. Penguin Books Limited. ISBN 9780141929927. ancient Greeks from Homer to Aristophanes wrote about an earlier variant of the kebab, the obeliskos (meaning ‘little spit’ )

   Παρακάτω μια ευκολοπροσβάσιμη λίστα στη wikipedia, αναφορικά με τις ανά τον κόσμο ονομασίες των ψητών κρεάτων σε σούβλες. Οι διαφορές, πέραν των ονομάτων, είναι στον τρόπο / ώρα ψησίματος, στα είδη των κρεάτων, στην παρασκευή, στα υλικά, τα καρυκεύματα κ.λ.π. Πάντως η αντίληψη είναι κοινή και πανανθρώπινη, προηγείται δε των ονομάτων που πήρε στο διάβα των αιώνων η εν λόγω τεχνική ψησίματος, ανά λαό και πολιτισμό.

   Επομένως ίσως και να είναι “ ψευτοδίλημμα” , η καταγωγή , η πρωτιά και τ’ όνομα  αυτής της τεχνικής ψησίματος, μιάς και δεν υπάρχει εμφανής πρωτιά, ή καταγωγή, αλλά παράλληλες χρήσεις, δάνεια, αντιδάνεια, εμπνεύσεις συνδυασμών/συνταγών, κάλυψης διατροφικών αναγκών σε πολλούς λαούς, ή μάλλον σε όλους.

kempap-2354674Ας πούμε τώρα για τη λέξη Κεμπάπ ή Kebap ή kebab ή  کباب

   Καταφανώς πρόκειται για κοινόχρηστη ονομασία/λέξη, περιγραφής μιάς παλαιότερης γνωστής τεχνικής ψησίματος των κρεάτων,  σε  όλους τους λαούς που όριζε κάποτε η Οθωμανική αυτοκρατορία, οι οποίοι  προγενεστέρως ονομάτιζαν την τεχνική αυτή με άλλα ονόματα ( π.χ οι αρχαίοι Ελληνες οβελίσκους,  βλ. σχετικά: What Caesar Did For My Salad: The Secret Meanings of our Favourite Dishes. Penguin Books Limited. ISBN 9780141929927. ancient Greeks from Homer to Aristophanes wrote about an earlier variant of the kebab, the obeliskos, meaning ‘little spit’ ).

   Η λέξη ( όχι η τεχνική ψησίματος που είναι πανανθρώπινη και αρχαία ), θεωρείται πως προέρχεται από το αραβικό Kabab/ ψητό.  Όμως υπάρχει και το Περσικό “kabab” που σημαίνει “τηγανίζω/τηγανητό“.

   Η λέξη Kabab αναφέρεται για πρώτη φορά σε οθωμανική γραφή/αρχείο, το 1377 ( Kyssa-i Yusuf ) δηλώνοντας το τρόφιμο. Ωστόσο, η λέξη είχε ισοδύναμη έννοια με τις λέξεις “kabābu” στην παλιά Ακκαδική γλώσσα και “kbaba / כבבא” στ’ αραμαϊκά                             ( “τηγάνισμα / κάψιμο” , σχετ. : Nişanyan Sevan, Sözlerin Soyağacı, Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü ).

Στο The Editors of the American Heritage Dictionaries. “Appendix II – Semitic Roots”. American Heritage Dictionary. Houghton Mifflin Harcourt. Retrieved June 5, 2016, δίνεται επίσης μια πιθανή σημιτική ρίζα προέλευσης, με την έννοια του “καίω“, ή “ψητό” ( αραμαϊκή και Ακκαδική ), με ακόμα βαθύτερη proto-afroasiatic-ική ρίζα * Kab- ίδιας έννοιας.

Μεζές  ή meze  ή мезе ή مزه  ή   مقبلات

   Παρότι υπάρχει η σχεδόν ομόηχη αρχαιοελληνική λέξη μέζεα, που σημαίνει τα γεννητικά όργανα ζώου, ενώ  μήδεα, τα γεννητικά όργανα του άντρα, εν τούτοις δεν φαίνεται να σχετίζεται με αυτό που σήμερα λέμε Μεζέ, έστω και εάν τα μέζεα ( αμελέτητα ) για κάποιους  ήταν/ είναι εκλεκτός μεζές !!

     Η λέξη (όχι η τεχνική σερβιρίσματος μικρών πιάτων/εδεσμάτων, που είναι πανανθρώπινη και αρχαία ) μάλλον προέρχεται από το Περσικό μαζέ (مزه)  που σημαίνει γεύση, περνώντας στ’αραβικά ως  مقبلات ‎‎, στα Τούρκικα ως meze, στα Σέρβικα – Βουλγάρικα ως мезе  και στα Ελληνικά ως  Μεζέ ή μεζέδες, δηλώνοντας την τεχνική σερβιρίσματος μικρών πιάτων/εδεσμάτων, που είναι πανανθρώπινη και αρχαία συνήθεια, δηλ. τις γευστικές δόσεις ποικίλων φαγητών , σερβιρισμένες όπως προαναφέρθηκε, σε μικρά πιάτα , είτε ως πρώτα, είτε ως συνοδευτικά αλκοολούχων ποτών ( ρακί, ούζο, κρασί κ.λ.π ), στις χώρες που όριζε κάποτε η Οθωμανική αυτοκρατορία, αλλά και σε μέρη της Κεντρικής Ασίας. ( βλ. σχετ.:  Oxford English Dictionary , online version, June 2011).

γράφει ο Δημήτρης Σταθακόπουλος.  Δρα κοινωνιολογίας της ιστορίας και πολιτισμού (οθωμανικής περιόδου) Παντείου Πανεπιστημίου, δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω –Μουσικολόγου.

 

B)Η Σκάλα του Μιλάνου

Η Σκάλα του Μιλάνου, στα Ιταλικά teatro alla Scala di Milano, θεωρείται ο ναός της Λυρική Οπερας με χιλιάδες οπαδούς σε όλo τον Πλανήτη. Στα Ελληνικά, αλλά και σε άλλες γλώσσες αυτό το “σκάλα” έχει δώσει αφορμή για πολλά λογοπαίγνια και πολλοί αναρωτιούνται για το ποια μπορεί να είναι η σχέση του Θεάτρου με τη γνωστή μας σκάλα
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Ισως λίγοι γνωρίζουν ότι Σκάλα είναι το όνομα πολύ γνωστής Μεσαιωνικής οικογένειας στην Ιταλία. Η οικογένεια των Σκάλα (famiglia della Scala o famiglia scaligera) κυβέρνησε τη Βερόνα και τα περίχωρα από τα μισά του 1200 έως τα τέλη του 1300. Τους αναφέρει πολύ συχνά και Ο Δάντης στη Θεία Κωμωδία. όσοι αναφέρονται απαξιωτικά για τις μηχανορραφίες στο Βυζάντιο, καλό θα ήταν να μελετήσουν πως, την ίδια εποχή, οι Σκάλα δολοφονούσαν όλους τους συγγενείς τους για να αποφύγουν το ενδεχόμενο σφετερισμού.

Η Βεατρίκη Σκάλα είχε χτίσει, το 1381, μια εκκλησία, Santa Maria della Scala, εκεί ακριβώς που σήμερα είναι το θέατρο και ως εκ τούτου ονομάστηκε και η παρακείμενη πλατεία piazza della Scala. Τέσσερις αιώνες αργότερα, το 1776, οι Αυστριακοί κατακτητές, με επιμονή της Μαρίας Θηρεσία θα γκρεμίσουν την εκκλησία για να χτίσουν το σημερινό θέατρο διατηρώντας το ιστορικό όνομα της εκκλησίας, για να αποφύγουν την κατακραυγή του κόσμου αλλά και της Παπικής Εκκλησίας. Ετσι από την εκκλησία Santa Maria alla Scala πήρε το όνομα του το γνωστότερο θέατρο στον κόσμο: Teatro alla Scala di Milano

C)“Διακαινήσιμος, Μάιος, Προλετάριος”

Φέτος, στις αρχές  της Διακαινησίμου Eβδομάδας μπαίνει στη ζωή μας ο Μάιος

Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, οι” ψημένοι” με τις πορείες ετοιμάζουν τα κόκκινα λάβαρα για να τιμήσουν την εργατική πρωτομαγιά, ενώ κάποιοι άλλοι θα προτιμήσουν να μαζέψουν λουλουδάκια στους κάμπους και τις εξοχές. Όλοι μαζί, στο τέλος, ακόμα και αυτοί που δεν έκαναν τίποτα από τα παραπάνω, θα βρεθούν στις ταβέρνες για κοψίδια και τα σχετικά.

Ας γνωρίσουμε, όμως, κάποιες λέξεις των ημερών.

Μάιος

Με τον όρο Maia (μεταφορά της ελληνικής λέξης “Μαία”) ονομαζόταν Ρωμαϊκή θεότητα και προς τιμή της ονομάστηκε ο μήνας στο Ρωμαϊκό ημερολόγιο. Στη Ρώμη η Θεά Μαία, όπως και ο γιος της Ερμής, λατρευόταν ως θεά του εμπορίου. Η Μαία στην ελληνική μυθολογία ήταν  μία από τις Πλειάδες, τις εφτά κόρες του Άτλαντα και της Πλειώνης. Λατρευόταν ως μητέρα του Ερμή, τον οποίο είχε αποκτήσει από την παράνομη σχέση της με τον Δία. Για αυτό και είχε κρυφτεί στο όρος  Κυλλήνη (Ζήρεια) για να γλυτώσει από την οργή της Ήρας.

Προλετάριος

Στην αρχαία Ρώμη χρησιμοποιούσαν τον όρο proletarius (< proles= τέκνο, απόγονος) για να δηλώσουν τους απόρους πολίτες που δεν μπορούσαν να προσφέρουν τίποτα άλλο στη πολιτεία, παρά μόνο τα παιδιά τους για να υπηρετήσουν την πατρίδα ως στρατιώτες. Τον όρο proletarius θα “ξεθάψει”, ο Κάρολος Μαρξ για να δηλώσει τον μισθωτό εργάτη, που δεν ελέγχει ή δεν κατέχει τα μέσα παραγωγής

γράφει ο Γιώργος Δαμιανός

(SYNECHIZETAI)

PAGAN http://www.24grammata.com/

Posted in GLOSSOLOGY | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

ETYMONS GRECS ET LATINS DU VOCABULAIRE SCIENTIFIQUE FRANÇAIS (IA)

(en suivant de  4/08/16)

G

GABA (angl) < Gamma AminoButyric Acid

GAD- γάδος, ου : merluche, morue – ex : gade, gadidé, gadiforme gadolinium < Gadolin, chimiste finnois (19e s.) – v. ium – ex : gadolinite

GAIA v. GÉO- 1. a. Γαα, ας : (myth.) déesse de la Terre – v.

GIGANTb. γαα, ας (poét.) : terre > πίγαιος, ον : qui est sur terre – ex : épigé, e (-)

GALA- / GALACT- / -GALE (1) τ γάλα, γάλακτος : lait – v. lact(o)- – ex : galalithe ; polygala, polygalacées ; galaxie, radiogalaxie, galactique ; galactogène ; galactomètre (lactomètre) ; galactophore ; galactose ; galactosidase (lactase) ; ornithogale ; agalactie (agalaxie) gale v. PSOR-, scabieux/..

GALÈNE γαλήνη, ης : plomb sulfuré minéral ou galène – lat. galena, ae : cadmie diff. galénique, galénisme < Galenus, i (Galien) médecin gr. (2e s P.C.) !

GALÉO- / -GALE 1. γαλός, ο : belette – ex : galéopithèque 2. γαλ, γαλς : divers rongeurs : belette, putois, martre, fouine – v. fél- 1. ex : pétrogale -gall- galla, ae : (noix de) galle (syn. cécidie) – ex : gallicole ; gallique, pyrogallol gallérie lat.sc. galleria, ae gall(in)- 1. gallus, i : coq – ex : galliforme 2. gallina, ae : poule – ex : gallinacé 3. lat.sc. gallium < nom latinisé de l’inventeur Lecoq de Boisbaudran – v.- ium

GAM(O)- / -GAME / -GAMIE 1. γάµος, ου : mariage – ex : cryptogame ; endogamie ; gamopétale ; gamosépale 2. γαµέτης, ου : époux – γαµτή, ς : épouse – ex : gamète, gamétogénèse

GAMMA γάµµα (γ) : troisième lettre de l’alphabet grec représentant le son g dur – lat. gamma – v. ALPH.GR.II ex : GABA ; gammaglobuline ; gammagraphie (syn. scintigraphie), gammathérapie

GAMMARE (syn. crevette d’eau douce, puce d’eau) κάµµαρος (κάµµορος), ου : crevette lat. cammarus, i : crevette, écrevisse (> cat. gamba) GANGLION(-) τ γάγγλιον, ου : tumeur sous-cutanée ; glande – bas lat. ganglion, ii : enflure, suros ex : ganglionnaire

GANGRÈNE γάγγραινα, ης – lat. gangraena, ae – ex : gangréneux – v. SPHACÈLE GANOÏDES (syn. CHONDROSTÉENS) τ γάνος, ους : éclat d’un liquide limpide et brillant gardenia lat.sc. < botaniste Garden (18e s) – v. –ia

GARGAR- γαργαρών, γαργαρώνος : luette – ex : esp. garganta : gorge – dér. fr. pop. : gargote, gargouille – γαργαρίζω : gargariser – lat. gargarizo (gargaridio, gargarisso), -are γαργαρισµός, ο : gargarisme – lat. gargarisma, gargarismatis

GAST(É)R(O)- / -GASTRE 1. γαστήρ, γαστρός : a. ventre – bas lat. gaster, eris – ex : gast(é)ropode b. estomac – ex : gastralgie ; gastrine, gastrique ; gastrite ; gastroentérologie ; gastrectomie ; gastrotomie 2. γάστρα, ας : panse d’un vase ; vase pansu – lat. gastrum, i ou gastra, ae ex : lat.sc. dim. : gastrula > gastrulation

gauche v. lév-/.. 3 gaz – v. CHAOS – ex : gazeux, gazéifier, gazéfication, gazoduc, gazogène, gazomètre ; gazole (francisation de gas-oil gélif, gélivure ; gelure, engelure 2. gelo, -are, gelaui, gelatum : geler, congeler – ex : gelatine (ital.), gélatinobromure, gélatinochlorure, gélose < gél[atine]-ose ; gélule < gél[atine]-ule (d’après capsule) – v. pergélisol -gém- 1. gemellus, i : jumeau – ex : gémellaire, gémellipare, gémellité, trigémellaire 2. geminus, a, um : jumeau, double – ex : géminé, trigéminé gemm- 1. gemma, ae : pierre précieuse ; bourgeon – ex : gemmologie, gemmifère, gemmage, gemmation 2. dim. gemmula, ae – ex : gemmule

GÉN(O)- / GÈNE / -GÉNIE – rac. Γν- Γον- Γν : naître γίγνοµαι, γννήσοµαι, γνόµην, γέγονα : naître, devenir – v. génér-, -GÉNÈSE/.., GÉNÉT-, génie, génit(o), gentilé, GIGANT-, GINE, GON(O)- natur- 1. τ γένος, ους : naissance, origine, descendance ; race, famille, parenté ex : gène (all., angl.), génique, génothèque, génotype, génôme (all.), génomique ; allogène ; halogène ; pathogène ; embryogénie – diff. gêne (francique) ! 2. γνά, ς : génération, famille ; peuple ; naissance, enfantement – ex : généalogie gencive v. gingiv-, -ULIE -génér- genus, generis : origine, race, espèce – genero, -are, generaui, generatum : engendrer ; concevoir ; produire v. GÉN(O)-/.. – ex : général ; générateur, génération ; génératif ; générique ; v. congén-1., génie, régénér- -GÉNÈSE / -GÉNÉSIE γένσις, ως : production, génération – ex : agénésie ; androgénèse ; gynogénèse ; parthénogénèse – v. GÉN(O)

– GÉNÉT- γνητικός, ή, όν : apte à procréer ; qui engendre, produit ex : généticien ; génétique ; génétisme (angl.) – v. GÉN(O)- genêt genista (genesta), ae géniculé, e geniculus, i (dim. de genu, us : genou – v. -GONIO-) : coude, objet coudé génie (syn. ingéniérie) genius, i : divinité tutélaire qui partage la vie de toute personne depuis sa naissance et meurt avec elle ; personnalité – v. GÉN(O), génér- -génit(o)- gigno, -ere, genui, genitum : engendrer – v. GÉN(O), nat(ur) – ex : génital, urogénital, (syn. génitourinaire) ; génitalité ; géniteur ; v. congén-

2., indigène, origine genou v. géniculé, e, GONIO-/.., POLYGONACÉES, poplité, e gentilé nomen gentile : nom de famille – gens, gentis : famille, race ; pays, contrée – v. GÉN(O)-/.. GÉ(O)- / -GÉE 1. γ, γς : terre (planète, matière) – v. tellur-, terr- – ex : géocentrisme ; géochimie ; géochronologie ; géodésie ; géodynamique ; géophagie ; géophile (syn. limace) ; géophilien (syn. scolopendre) ; géostationnaire ; géosynchrone ; géosynclinal (syn. fosse) ; géothermie ; géotropisme ; géotrupe (syn. bousier) ; apogée ; périgée ; v. GAIA 2. γώδης, ς : semblable à la terre ; en terre ; terreux – ex : géode

GÉPHYRIEN (syn. hémicordés) γέφυρα, ας : pont v. pont(-) – lat.sc. : gephyrea -gér- / -gère gero, -ere, gessi, gestum : porter, se charger de – v. -gestex : globigérine ; proligère ; v. congère

gerbera jamesonii (lat.sc.) < naturaliste all. Trangott Gerber (18e s.)

-GER- τo γhρας, ως : vieillesse – v. GÉRONT- – ex : gériatrie ; v. AGERATUM

image

image

image

image

image

gravid- grauidus, a, um : rempli, chargé – v. gravit- subst. f. grauida, ae : femme enceinte ex : gravide (syn : gestante), gravidique, gravidité gravi(t)- 1. grauis, e : lourd – v. BAR(O)-, gravid- – ex : gravifique ; gravimétrie 2. grauitas, grauitatis : pesanteur, lourdeur ; poids, force – ex : gravitation , graviter ; gravité

GREC, GRECQUE Γραικός, ή, όν – ο Γραικοί, ν (Γρακς, ων) : les Grecs, appellation remplaçant parfois ο +Ελληνς (v. HELLEN-) à partir de la fin du 4e s. A.C. Cette dénomination, qui à l’origine désigne une population de Grande-Grèce (v. HELLADE 2), est couramment employée par les Romains pour désigner tous les Grecs > lat. Graecus, a, um (Graius, a, um) – Graeci (Grai(i)), orum – dim. Graeculus, a, um : terme méprisant GRÈCE Graecia, ae – Graecia ulterior ou Magna ou Maior : Grande-Grèce – v. HELLADE

2. greffe v. GRAPH(O) – 2. -grég- grex, gregis : troupeau – ex : grégaire ; grégarine ; congrégation grenade v. gran(i)-/ .. 3 grenat v. gran(i)- /..

3 GRIFFON γρύψ, γρυπός : (myth.) oiseau fabuleux – v. GRYPHÉE- – lat. gryps, grypis gris v. POLIOMYÉLITE grotte v. ANTRE, cav- 2, SPÉLÉO-

image

(ETRE CONTINUE)

PAR   Danielle DE CLERCQ

Conçu par Danielle De Clercq – Douillet et réalisé par Philippe Delsate
pour le Centre de Documentation pour l’Enseignement Secondaire et Supérieur, LLN

Posted in GLOSSOLOGY | Tagged , , | Leave a comment

ENGLISH WORDS OF NO APPARENT GREEK ORIGIN (MEROS IH)

(CONTINUED FROM  1/08/16)
Α)Ι ΝΟΣΤΡΙ ΔΙΑΛΕΤΤΙ ΣΟΝΟ ΙΝ ΣΚΡΙΤΤΙ ΚΙ ΟΥΖΑΝΟ ΛΕΤΤΕΡΙ ΔΙ ΑΛΦΑΒΕΤΙ  ΧΑΛΚΙΔΙΤΣΙ,   ΙΟΝΙΤΣΙ Ε ΚΙΡΙΛΙΤΣΙ

Β)DEN  PROSPATHOUME NA  APODEIKSOUME OTI TA PANTA PROERCHONTAI APO TOYS HELLEENAS ALLA NA TONISOUME,OTI SCHEDON OLA TA LEKSIKA STAMATOUN STEEN GALLIKEEN EE STEEN LATINIKEE LEKSIN KAI DEN ANAPHEROUN TEEN PRAGMATIKEE RIZA.

Γ)УИ  ДОНТ  ТРАИ ТО ПРУВ  ДАТ ЕВЕРИТИНГ  КОМЅ  ФРОМ ДЕ ГРИКС  БАТ УИ  ЕНТОНЕ  ДАТ АЛМОСТ ОЛ  ЛЕКСИКА-ДИКТИОНАРИЅ  СТОП ОН ФРАНЦ ОР  ЛАТИН УОРД ЕНД  АРЕН’Т  МЕНТИОНИНГ ДЕ РЕАЛ РУТ .

Etymology of almanac

Origin of the word almanac
The word almanac comes from the old French almanach from the Spanish-Arabic al-manakh (calendar, almanac) from the arabic articleal- and the Greek meneacon/manacon [of a month, of a lunary circle, calendar of a month; Gr.: μηνιακόν / μηναίον] from the root  men/mene [moon, month; Gr.: μήν/μήνη].

In modern Greek (Romeika)

a) almanac: almanac [Gr: αλμανάκ]

b) menas: month [Gr: μήνας]

c) menieos: monthly, of the month [Gr: μηνιαίος]

______

Post: 183.

 

Etymology of anthem

Origin of the word anthem
The word anthem comes from the old English ontemn, antefn, “a composition (in prose or verse) sung antiphonally,” from the Latinantefana, a transliteration of the Greek antiphona “verse response”.

From the same root:
antiphon, phonetic etc

In modern Greek (Romeika)
a) antiphono: antiphon [Gr: αντίφωνο]
b) anti-: anti-[Gr: αντι-]
c) anti: instead of, in place of, as, for [Gr: αντί]
d) phone or better phoni: voice [Gr: φωνή]
____
Post 185.


http://www.etymonline.com/index.php?term=anthem

 

Origin of the word April

The word April comes from the old French Avril, from the Latin Aprilis (month of Venus, the second month of the ancient Roman calendar, dedicated to the goddess Venus) from Apru, a transliteration of the Greek Aphro from Aphrodite (Venus; Gr: Αφροδίτη).

In modern Greek (Romeika)
a) Aprilis: April [Gr: Απρίλης]

Post 184.

http://en.wiktionary.org/wiki/April#Etymology

 

Etymology of typhoon

The word typhoon (violent storm, whirlwind, tornado), comes from the Greek typhon [whirlwind; Gr: τυφών], personified as a giant, father of the winds, perhaps from typhein “to smoke” (origin of the word typhus).

In modern Greek (Romeika):

a) typhonas: typhoon [Gr: τυφώνας]

_________________________ Post 192. More. _________________

 

Etymology of decade

 

Decade, “ten parts” (of anything), comes from the old French décade (14c.), from the Latin decadem (nom. decas), from the Greek decas(gen. dekados) “group of ten.” Meaning “period of ten years” is 1590s in English. See also “etymology of dean” here .

 

In modern Greek (Romeika):
a) decada: ten parts [Gr: δεκάδα]
b) decaetia: ten years period, decade [Gr: δεκαετία]

____________________ Post 191. More. ________________________

 

Etymology of dime

 

The word dime (coin worth one tenth of a US dollar, a 10 cent coin) comes from the old French disme (a tenth part), from the Latin decima[tenth (part)], from decem (ten), from the Greek deca (ten). See also “etymology of dean” here .

 

______________________ Post 190. More. _______________________

Etymology of December

The word December comes from the Latin December (tenth month of the old Roman calendar, which began with March), from decem (ten), from the Greek deca [ten; Gr: δέκα]. See also “etymology of dean” here .

In modern Greek (Romeika):
a) Decembrios (better pronounced as Dekemvrios): December [Gr: Δεκέμβριος]

______________________ Post 189 __________________________

 


Etymology of dean

 

Dean comes from the old French deien, from the Latin decanus “head of a group of 10 monks in a monastery”, from earlier secular meaning “commander of 10 soldiers” (which was extended to civil administrators in the late empire), a transliteration of the Greek decanos [Gr:δεκανός], from deca “ten”. College sense is from 1570s.

In modern Greek (Romeika):

a) deca: ten [Gr: δέκα]

b) deca-: deca- [Gr: δέκα-] (decathlon, decalogue etc.)

c) decaneas: corporal, leader of ten soldiers [Gr: δεκανέας]
_____________________ Post 188. More._______________________

 

Etymology of mandolin

Mandolin comes from the French mandoline, from the Italian mandolino, diminutive of mandola, a larger kind of mandolin, altered from the Latin pandura (a three-stringed lute), which is transliteration of the Greek pandura.


In modern Greek (Romeika):

a) mandolino: mandolin [Gr: μαντολίνο; loanword]
Post 187.
___
http://www.etymonline.com/index.php?search=mandolin&searchmode=none

 

Etymology of banjo

 

Origin of the word banjo
The word banjo (a stringed instrument with four or five strings, usually associated with country music) comes from the Portoguese bandurra, from the Latin pandura, which is a transliteration of the Greek pandura (a three-string instrument; Gr: παντούρα).

From the same root:

mandolin, banjulele

___

In modern Greek (Romeika)

a) banjo: banjo [Gr: μπάντζο; loanword]

b) mandolino: mandolin [Gr: μαντολίνο; loanword]

c) mandura: a folk music instrument [Gr: μαντούρα]

Post 186.

http://www.etymonline.com/index.php?search=banjo&searchmode=none

(TO BE CONTINUED ) JUNJULAU11

Some sources

1. Lemon GW. English Etymology or, a Derivative Dictionary of the English Language: in two Alphabets. Robinson G eds. London M.DCC.LXXXIII.
2. Valpy F.E.J. Dictionary of the Latin Language. Longman and Co. London, 1828.
3. Κούβελας ΒΑ. Ετυμολογικό και Ερμηνευτικό Λεξικό της Λατινικής Γλώσσας. Μακεδονικές Εκδ. Αθήνα, 2002, [ISBN 960-319-224-4].
4. Online Etymology Dictionary [ http://www.etymonline.com/ ]
5. Σταματάκος Ι. Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης. Εκδ. Δεδεμάδη. Αθήνα, 2006.
6. Τζιροπούλου-Ευσταθίου Α. Έλλην Λόγος. Εκδ Γεωργιάδης. Αθήνα, 2003, [ISBN 960-316-190-Χ].

PAGAN  http://ewonago.wordpress.com/

Posted in GLOSSOLOGY | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

THE GLAGOLITHIC ALPHABET,ANOTHER HELLENIC SCRIPTURE (VIc)

(BEING CONTINUED FROM 2/08/16)

3.1. Structure
3.1.1. Greek
It has been generally accepted that Glagolitic was patterned on Cursive Greek (Taylor 1881, Leskien 1905, Jagić 1911, Vajs 1932). This is not only testified to by historical manuscripts, such as Xrabr’s “On Letters,” but also  supported by the structural similarity between the Glagolitic and Greek alphabet systems.10
Greek has 24 letters in a fixed order, and each letter bears a name, phonetic value, and numerical value. The Greek alphabet consists of three groups, each of which represents 1-9, 10-90, and 100-900. Since there are only 24 letters, the system includes three symbols that only represent numbers (i.e., numerals). Glagolitic is identical to Greek in that each letter has a name, phonetic value, and numerical value, appearing in a fixed order. Glagolitic has 38 letters and thus can represent more numerical values than Greek does: 1-9, 10-90, 100-900, and 1000-9000 (according to Mathiesen, forthcoming, 9). For representing numerical values, Glagolitic uses 36 individual letters and two digraphs (ⰑⰫ [u/ü], ⰟⰋ [y]). Each individual letter’s name, order, numerical value, and phonetic value in Greek and Glagolitic are given in Table 1.

image

image

image

In Table 1, we can observe that the numerical values of Greek and Glagolitic letters are not identical because the letters for Slavic-only sounds intervene. It is noteworthy that the relative order of letters and their numerical values are the same in Glagolitic and Greek with only a few exceptions, which shows that Constantine first arranged Slavic sounds according to the order of corresponding Greek letters, and then inserted Slavic-only sounds where relevant in terms of the class of sounds.12
Although it is clear that Constantine used the Greek alphabet as his primary model in creating Glagolitic, the directory of sounds in Greek was not identical with that in Slavic: some Greek sounds did not exist in Slavic, while some Slavic phonemes were not represented among Greek letters. It is not difficult to imagine that Constantine had to resolve these problems in different ways. As Mathiesen (forthcoming, 23-24) describes, for the twenty-one sounds in common, Constantine adopted Greek letters (I will set aside the issue of formal similarity/difference between corresponding Greek and Glagolitic letters until Section 3.2). For the Greek-only sounds, he evaluated whether each one would be necessary for translating the Bible and preaching to Slavic people. As a result of these evaluations, five letters, Ⱛ (=υ), Ф (=φ), Ⱈ (=χ), Ⱉ (=ω ), Ⱇ (=θ), were added to Glagolitic. Finally, it was crucial for Constantine to create symbols to represent the ten Slavic-only phonemes. Letters for these sounds must have been modeled on scripts, other than Greek, as will be explored in detail in the next section.

3.1.2. Armenian
It is widely accepted among Slavists that the letter for the sound /š/ was adopted from Semitic. However, Cubberley (1984) and Mathiesen (forthcoming) instead focus on the phonetic similarities of /š/, as well as some other sounds, between Glagolotic and Armenian.13 Mathiesen compares seven Glagolitic letters that represent non-Greek sounds with seven Armenian ones and observes that the relative order of five of these letters is identical, as illustrated in Table 2.

image

Mathiesen advances a claim that Constantine, after exhausting Greek letters, turned to the Armenian alphabet to represent the remaining Slavic sounds. Given that Constantine’s mentor Bishop Photius was particularly well-versed in Armenian, it is very likely that Constantine had at least partial knowledge of Armenian and that he paid attention to the Armenian alphabet system when he was looking for models while creating Glagolitic. Mathiesen points out that Armenian is included in the list of various older languages that Constantine enumerated in his discussion with Roman church scholars (VC chapter XVI). Although Mathiesen cannot explain the other three letters Ⱏ [ǝ/ĭ], Ⱑ [ě], Ⱒ [x] in the same way, he still maintains their correlation with Armenian, pointing out that Armenian also has distinct phonemes of Խ [x], Ը [ǝ], and Է [ē] (the last of which is different from Ե [e]).

3.2. Form
Although Constantine adopted Greek as a structural model for Glagolitic, it does not necessarily follow that he also took Greek as a model for the shapes of the letters, especially given the apparent formal discrepancies between Greek and Glagolitic.14 In terms of letter shapes, Glagolitic looks like a patchwork consisting of shapes from various sources. However, it is unlikely that Constantine used models randomly from various script systems. The formal similarities alone are not a reliable basis for suggesting a correlation between scripts. In addition to physical resemblance, the availability or accessibility of the scripts, on the one hand, and the religious justification for adopting certain models according to the historical context, on the other, should also be taken into consideration.

(TO BE CONTINUED)

JUNG Hakyung

Seoul National University, KOREA

NOTES

10 Xrabr’s account further describes how Constantine-Cyrill was sent by God to the Slavs “to compose 38 letters, some according to the shape of Greek letters, some according to the Slavic word.”
11 Table 1 does not include four pairs of letters that exist in Cyrillic and Greek but not Glagolitic, nor does it include two digraphs. I follow Mathiesen as regards the order of letters, but the details of the ordering do not bear on the discussion in this paper.

12 This similarity is not only found in the comparison between Glagolitic and Greek. Many alphabets that were influenced by Greek appear more or less similar to Greek, assigning a name, a numerical value, and a fixed order to each letter.

13 See also Gaster (1887) and Vernadsky (1943) for the link between Armenian and Glagolitic.

Posted in GLOSSOLOGY | Tagged , , , , | Leave a comment

ΙΣΑΛΟΣ ΓΡΑΜΜΗ (Z)

(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ  30/07/16)

A)«_αλλά θηρία και δαίμονας;»
«…Οι τεχνικοί, σχεδιαστές, επιστήμονες, οι οποίοι παράγουν αυτά τα
υπέροχα προϊόντα, για ονειρικές ονειρώξεις στις Τέλειες Διαδρομές, είναι
δημιουργοί και καλλιτέχνες. Ταυτοχρόνως όμως, όταν εφευρίσκουν αυτομάτως
προσφερόμενες ζώνες ασφαλείας, οι δημιουργοί αυτοί, γίνονται συνεργοί στην
κλεπταποδοχή των προϊόντων ενός εγκλήματος…»
AYTH η σαρκαστική, αποσπασματική ερώτηση είναι του Αγίου Ιωάννου του
Χρυσοστόμου. Ολόκληρη η φράση του έχει ως εξής: «είδες πώς ουκ αφίησιν
ανθρώπους είναι τους ανθρώπους το χρυσίον, αλλά θηρία και δαίμονας»;
Ναι, το χρυσίον μετατρέπει τους ανθρώπους. Τους παραμορφώνει από ανθρώπους,
σε θηρία και δαίμονες_
Παλαιά, αρχέγονη διαπίστωση του τρόπου των Ελληνορωμηών. Έτσι, δεν
πολυ-αιφνιδιάστηκα, όταν διάβασα την περιπέτεια του Νίκου Δήμου και του
περιοδικού, με την αντιπροσωπεία της Φολκσβάγκεν.
O Νίκος Δήμου λοιπόν διέπραξε την ασέβεια της κριτικής και πρέπει να
τιμωρηθεί! Και για το περιοδικό; Στραγγαλισμός και εκφοβισμός!
Πριν απ? όλα, βεβαίως, ας τονίσω τα σπουδαία: η περισσότερη τιμή ταιριάζει
στο Νίκο Δήμου. Είναι αρετή, να παίζεις με εκατομμύρια, να ξέρεις ότι μ?
ένα «σωστό» σχόλιό σου, έχεις ταξίδια δωρεάν, λούσα με τη σέσουλα, παροχές
όσες θέλεις, κι όμως με το χέρι στην καρδιά και χωρίς ιδιοτέλεια, να κάνεις
το καθήκον σου και να λες αυτό, που σου φαίνεται τίμιο κι αληθινό.
O Νίκος Δήμου με την εντελώς σεμνή και ακριβοδίκαιη κριτική του, μας τίμησε
όλους μαζί, γιατί μας εξευγένισε όλους μαζί, ακόμη κι άθελά μας. Ακόμη και
στους ανθρώπους της Κοσμοκάρ έκανε καλό. Δώρο έπρεπε να του προσφέρουν κι
όχι χολήν. Διότι στο σχόλιό του έδειχνε όλη την εκτίμηση που έχει για τα
προϊόντα της Φολκσβάγκεν και ζητούσε αυτοδικαίως, στους εδώ αντιπροσώπους
της, την αντίστοιχη εγκράτεια που δείχνει να έχει και η εξάρχουσα μητρική
εταιρεία. Αν οι εδώ άνθρωποι των Γερμανών, ή και οι ίδιοι οι αυθεντικοί
Γερμανοί ήταν πραγματικά «αφεντικά», ως αυθέντες θα έπρεπε να τον
ευχαριστήσουν για την τιμή που τους έκανε και την υπηρεσία που τους
προσέφερε. Και να τον τιμήσουν: γιατί όχι, με μια κίτρινη Πόρσε, για να
περνάει απαρατήρητος ως ταξί, όπως κι ο Καββαθάς, που περνάει απαρατήρητος,
αλλά βασανισμένος από την ολοκληρωτική του ηθικήν βάσανον μέσα στην
ολοκληρωτική του – integrale – ονειρική Λάντσια της ζήλειας μας και των
αναστεναγμών μας;
Αλλά μας ξαναδιδάσκει ο Χρυσόστομος: «και τα φοβερά του κόσμου εμοί
ευκαταφρόνητα και τα χρηστά καταγέλαστα».
O Νίκος Δήμου έδρασε στην περίπτωση αυτή, ως γνήσιος μαθητής του
Χρυσοστόμου. Τα φοβερά τα ευκαταφρόνησε και τα χρηστά τα καταγέλασε, για να
υπηρετήσει τα όντως χρηστά και τα αληθώς φοβερά: το σεβασμό που οφείλει
στους αναγνώστες οι οποίοι εμπιστεύονται την ακεραιότητα της γραφίδας του
και το χρηστό ήθος της μαρτυρίας του, που του επιβάλλει να παλαίβει και
ενδεχομένως να τιμωρείται για τις ιδέες του.
Όσο για τον Κώστα Καββαθά έκανε απλώς (και το απλώς στα παλιά ελληνικά
σημαίνει απολύτως) αυτό που όλοι περιμένουμε από αυτόν. Συνέχισε.
Κι όσο για μένα, επειδή είμαι παραδοσιακώς ελληνολάτρης, δηλαδή με τα
σημερινά χάι κριτήρια, ψώνιο και ψυχανώμαλος, περιμένω με κρυφή προσδοκία,
να κοπούν κι άλλες διαφημίσεις από τους Τέσσερεις Τροχούς, ο Καββαθάς να
μείνει ξυπόλυτος πένης, και να βγάζουμε ένα φτωχό περιοδικό με ανακυκλωμένο
ψιλοσαπισμένο χαρτί, που θα γράφει για σεμνά, φτωχά αυτοκίνητα για
πλούσιους σε γενναιοδωρία ανθρώπους.
Και με την ευκαιρία, αφού βεβαίως δηλώσω το ελάχιστο και αυτονόητο, ότι
ευχαριστώ τον Νίκο Δήμου, που μας έκανε όλους να νοιώθουμε καλύτεροι κι ότι
βεβαίως η μόνη σωστή επανόρθωση είναι να συνεχίζει πάντοτε να επαναλαμβάνει
αυτό που διέπραξε, θέλω τώρα να απευθυνθώ ιδιαίτερα στους νέους αναγνώστες.
Θα τους θυμίσω προηγουμένως κάτι:
Πριν από τρία – τέσσερα τεύχη, ο Κώστας Καββαθάς δοκίμασε σε ονειρικές
συνθήκες εστιάσεως, δοχής και ευδίας, μια ονειρική Μερσεντέ, από την οποία
όμως δεν βγήκε πολύ ευδιάθετος. Όταν διαπίστωσε πως μόλις έκλεινε την πόρτα
προσφερόταν «αυτομάτως» η ζώνη ασφαλείας, για να μην έχει τη δυσκολία να
στρίψει λίγο τον αυχένα του και να κάνει κάποια κίνηση παραπανίσια.
Θυμάμαι, πώς αγριεύτηκε ο άνθρωπος κι είπε, «ε, όχι κι έτσι βρε παιδιά,
ντροπή είναι, πού το πάμε κι οι ζώνες ασφαλείας να προσφέρονται αυτομάτως,
για να μη κουνήσουμε λίγο το δαχτυλάκι μας».
Αγριεύτηκε λοιπόν ο Καββαθάς, απόδειξη ότι το χρυσίον δεν τον μετέβαλε -για
πόσο ακόμη καιρό;- σε θηρίον.
Και τη χάρηκα αυτήν του τη συγκρατημένη αγανάκτηση. Γι? αυτό, σήμερα,
απευθύνομαι στους νέους – ιδιαίτερα – αναγνώστες μας, γιατί σ? αυτούς
ανήκει η διαχείριση του μέλλοντός μας. Κι αφού τους ξαναθυμίσω ότι ο
Χρυσόστομος τους έχει ήδη διδάξει ότι η κατανάλωση τέτοιας πολυτέλειας
είναι καθαρή βλακεία και ξεκάθαρη θηριωδία εις βάρος των φτωχών όλου του
κόσμου, θέλω να τους πω και τα παρακάτω.
Ήδη, υπάρχουν δύο σημαντικοί διεθνώς Έλληνες οικονομολόγοι, ο Αργύρης
Εμμανουήλ και ο Κώστας Βεργόπουλος, αλλά και μια ολόκληρη χορεία μιας
αντίστοιχης οικονομικής σχολής, η οποία έχει αποδείξει, ότι η υπερπολυτελής
κατανάλωση πολυτέλειας στη Δύση, είναι κλοπή εις βάρος της φτωχολογιάς του
πλανήτη και ειδικώς του Τρίτου Κόσμου, διότι στηρίζεται αυτή, στον έλεγχο
των πρώτων υλών, στη διαμόρφωση της τιμής των στρατηγικώς πρώτων υλών, και
στην κυριαρχία επί των επιτοκίων και της διεθνούς χρηματαγοράς.
Έτσι λοιπόν, οι νέοι μας πρέπει να το νοιώσουν κι ίσως αυτοί είναι πιο
έτοιμοι και πιο ήρεμοι από μας, που επειδή ακόμη δεν λίγδωσε το αντεράκι
μας λόγω πειναλέας φτώχειας, εκστασιαζόμαστε σαν χάνοι, όταν στην Μερσεντέ,
βλέπουμε το «θαύμα της τεχνολογίας» να «προσφέρει» αυτομάτως τη ζώνη
ασφαλείας, μπας και πάθει κάτι το ρέψιμό μας, αφού φάγαμε το σκασμό μας από
κοψίδια και nouvelle cuisine_
Ναι, η ζώνη ασφαλείας που προσφέρεται αυτομάτως, εμπεριέχει ενσωματωμένη
βία εις βάρος του Τρίτου Κόσμου, διότι στηρίζεται στον έλεγχο της τιμής των
πρώτων υλών και στη μονοπωλιακή διαμόρφωση του κόστους παραγωγής των
βιομηχανικών προϊόντων, όπως και των αγρο-διατροφικών αγαθών.
Θα έλεγα ότι, δεν είναι απλώς βλακεία, αλλά είναι και καθαρή ληστεία εις
βάρος της φτωχολογιάς του πλανήτη.
Ναι, η ζώνη ασφαλείας που προσφέρεται αυτομάτως, στηρίζεται στο φτηνό
πετρέλαιο, δηλαδή στην καταλήστευση του Τρίτου Κόσμου.
Θα αντιπαρατηρήσει ο χονδροειδώς ιδιοτελής «αφελής»: «Είσαι, δηλαδή,
εναντίον της προόδου»;
Πρώτον, βεβαίως, το να προσφέρεται αυτομάτως η ζώνη ασφαλείας, δεν είναι
πρόοδος. Είναι μαλθακότης για ανθρώπους, οι οποίοι έτσι μηρυκάζουν τη
ματαιοδοξία της ανθρωπαρέσκειάς τους. Θα σου πέσουν τα χέρια, ρε χοντρέ, αν
ξετυλίξεις μόνος σου τη ζώνη; Ασε που κάνεις και γυμναστική κι όσα ξοδεύεις
σε θερμίδες τα γλυτώνεις απ? τους γιατρούς_
Θα αντιπαρατηρήσει πάλι ο ιδιοτελής της «προόδου»: «Μα, καλά, οι
επιστήμονες, οι ερευνητές, που _βελτιώνουν_ τα προϊόντα, τα τμήματα
_έρευνας – ανάπτυξης_ είναι κι αυτά νοσηρά;»
Ασε τα σάπια, πονηρέ προοδευτικέ, θα απαντήσω.
Τα έχω ξαναπεί, στο πρώτο μου μάλιστα κείμενο στους 4 Τροχούς, διότι ήθελα
νάχω καθαρή τη συνείδησή μου και καθαρός ουρανός, ως γνωστόν, αστραπές δεν
φοβάται.
Οι τεχνικοί, σχεδιαστές, επιστήμονες, οι οποίοι παράγουν αυτά τα υπέροχα
προϊόντα, για ονειρικές ονειρώξεις στις Τέλειες Διαδρομές, είναι δημιουργοί
και καλλιτέχνες. Ταυτοχρόνως όμως, όταν εφευρίσκουν αυτομάτως προσφερόμενες
ζώνες ασφαλείας, οι δημιουργοί αυτοί, γίνονται συνεργοί στην κλεπταποδοχή
των προϊόντων ενός εγκλήματος: το συναμφότερον, δηλαδή.
Ας είμαι σαφής: κάθε μάρκο, γιέν, φράγκο, δολάριο, εκιού, που πηγαίνει στην
«έρευνα – ανάπτυξη» τεχνολογικών ασημαντοτήτων, είναι κλοπή και αρπαγή εις
βάρος των φτωχών του πλανήτη.
Οι ερευνητές – δημιουργοί πρέπει να στραφούν στην πραγματική έρευνα, για τα
αληθινά προβλήματα. Μα τα αυτοκίνητα; Τί θα γίνει με την «βελτίωσή» τους;
Δεν ξέρω βέβαια, αν η μόνη σωστή τους «βελτίωση», είναι η κατάργησή τους,
τουλάχιστον, μέσα στις πόλεις, όπως είναι και η τάση στην «προχωρημένη»
Δύση. Κατά τα άλλα, εγώ γνωρίζω το ελληνικό «μέτρον». Και μέτρον είναι τα
μέτρια αυτοκίνητα, μετρίου κυλινδρισμού, μετρίας πολυτελείας, για μέτριους
(δηλαδή αρχαιοελληνιστί για «μετρημένους») ανθρώπους.
H ζώνη που προσφέρεται αυτομάτως δεν είναι «μέτρον».
Είναι ύβρις.
Κι ας το ξέρουν οι ελευθερόφρονες της «προόδου» και οι δημοσιοσχεσίτες των
τομέων «έρευνας – εξέλιξης»: αν δεν συνετισθεί η προσφερόμενη ζώνη
ασφαλείας, σύντομα θα πέσει σβουριχτή η ζωστήρα των λιποσάρκων γυμνιτών.
_K.Z.
ΥΓ.: H ερμηνεία για ωραίες λεξούλες, όπως «αδηφαγία», «ευδία»,
«ανθρωπαρέσκεια», στο επόμενο, με την υπομονή σας.

B)Απερισκέπτως εύελπις
_…O Δημοσθένης μιλά την γλώσσα της αλήθειας, διότι απευθύνεται σε
αριστοκράτες, στην αθηναϊκή αρισταρχία του Ορθού Λόγου κι όχι στην αγελαία
μάζα της Γιουροβίζιον…_
“Είμαι άλλης γλώσσας, δυστυχώς, και Ηλίου του Κρυπτού ώστε
Οι όχι ενήμεροι των ουρανίων να μ? αγνοούν. Δυσδιάκριτος
Καθώς άγγελος επί τάφου σαλπίζω…”
… Αυτά στη γλώσσα τη δική μου. Κι άλλοι άλλα σ? άλλες.”
[Οδυσσέας Ελύτης: Ρήμα το Σκοτεινόν, (“τα ελεγεία της Οξώπετρας”).]
EIXA κάποτε υποσχεθεί να δείξω και να συμπροσκυνήσω με τους συνταξιδιώτες
μου, εδώ, ένα μνημείο του ελληνικού ορθού Λόγου, το περίφημο εδάφιο Δ,10
του Θουκυδίδη.
Τα λίγα λόγια, που περιέχονται σ? αυτές τις τέσσερεις (4), ναι, μόνον
τέσσερεις (!) γραμμές, περικλείουν μια εξέχουσα συμπύκνωση του καθ? ημάς
ορθολογισμού, αυτόν τον οποίον, λίγο ύστερα τον επεξεργάστηκε αναλυτικότερα
ο Αριστοτέλης και αποτελεί έκτοτε κτήμα, υποτίθεται, της ανθρωπότητας.
Λέω λοιπόν και επιμένω, πως στο χωρίο αυτό ο Θουκυδίδης περιγράφει όχι ένα
οποιοδήποτε σχήμα λογικής, αλλά ένα ελληνικό σχήμα λογικής, μια δηλαδή
εννοηματωμένη στάση ζωής, που προέρχεται από μια συγκεκριμένη κοινότητα
ανθρώπων, την ελληνική. Αν, άλλοι, σ? άλλες κοινότητες αναγνωρίζουν αυτήν
την λογική, ως δική τους, τόσο το καλύτερο, ή τόσο το χειρότερο. Θέλω να
εξειδικεύσω, δηλαδή, πως η λογική στάση ζωής, δεν είναι αμέσως καθολική και
αμέσως γενικής ισχύος, όπως νόμισε, βλακωδώς, ο δυτικός ορθολογισμός:
υπάρχουν πολλές λογικές συμπεριφορές, όπως υπάρχουν πολλοί πολιτισμοί.
Όποιος νομίζει, ότι η ελληνική λογική αποτελεί μια ιδιαιτέρως υψηλή κορυφή
του ανθρωπίνου Νοός, αυτός πρέπει και να την κατακτήσει, να την κατανοήσει.
Διότι όπως λέει και ο άλλος κρυφιομύστης του Τρόπου μας, αυτός που μας
μυεί, μας μπάζει μέσα στα απόκρυφα της ζωής, “αυτά”, που γράφει ο
Θουκυδίδης τα γράφει “στη γλώσσα την δική μου. Κι άλλοι άλλα σ? άλλες”.
Έτσι, “ώστε οι όχι ενήμεροι των ουρανίων να μ? αγνοούν”.
Κι αυτό σημαίνει, ότι η ελληνική λογική δεν κατανοείται αυτομάτως από
“άλλους” και ειδικά από δυτικούς ή ευρω-λιγούρηδες που “μουρμουρίζουν
σπασμένες σκέψεις από ξένες γλώσσες”, όπως τους μυκτηρίζει ο Σεφέρης.
Ιδού λοιπόν τι διέπραξαν οι ενήμεροι των ουρανίων: οι Έλληνες. “Ανδρες οι
ξυναράμενοι τούδε του κινδύνου, μηδείς υμών εν τη τοιάδε ανάγκη ξυνετός
βουλέσθω δοκείν είναι, εκλογιζόμενος άπαν το περιεστός ημάς δεινόν, μάλλον
ή απερισκέπτως εύελπις ομόσε χωρήσαι τοις εναντίοις…”.
Και το ξαναγράφω αλλοιώς: άνδρες, εσείς που σηκώνετε μαζί (συν+αίρω) αυτόν
τον κίνδυνο, κανείς από σας μέσα σ? αυτήν την τέτοια ανάγκη, να μη θελήσει
(να έχει την βούληση) να φανεί συνετός, λογαριάζοντας λογικά
(εκλογιζόμενος), όλο το δεινό που μας έχει περικυκλώσει. Αλλά, αντίθετα, ο
καθένας απερισκέπτως εύελπις (με μια καλή ελπίδα, χωρίς μυαλό, χωρίς
περίσκεψη), ας προχωρήσει ενωμένος, (ενωμένος σε κοινό τόπο = ομόσε) με
τους άλλους, ενάντια στους ενάντιους!
Ναι, “αυτά στη γλώσσα τη δική μου… …Δυσδιάκριτος…
Κι άλλοι άλλα σ? άλλες”…
Ναι, το νοιώθουμε, το βλέπουμε να χτίζεται σιγά-σιγά γύρω μας και μέσα μας
αυτό το αριστούργημα της λογικής στάσης ζωής, που χτίσαμε εμείς οι ίδιοι
για μας και, αν θέλουν οι άλλοι, και για τους άλλους.
Αλλά τί συμβαίνει;
Τίποτα το σπουδαίο. Εκεί κάπου στον Πελοποννησιακό πόλεμο, μια μικρή ομάδα
οπλιτών-πολιτών των Αθηνών περικυκλώθηκε από τους Σπαρτιάτες, στην
Σφακτηρία (Δ,10). Και πριν από την μάχη, ο στρατηγός τους Δημοσθένης, τους
μίλησε τέτοια, παρεκελεύσατο τοιάδε.
Το μικρό αυτό εδάφιο είναι κορυφαία στιγμή της ανθρώπινης λογικής, διότι
δεν είναι απλώς μια θεωρητική κατασκευή, ενός ξεχωριστού και
ξεμοναχιασμένου μυαλού. Αντίθετα, είναι μια συνηθισμένη κουβέντα, ενός
κοινού πολίτη των Αθηνών, που λέγεται σε μια πρακτική, καθημερινή σκηνή του
πρακτικού βίου μιας κοινότητας ανθρώπων, κάθε καρυδιάς καρύδι και είναι
λόγια συνηθισμένα: αυτό είναι και το μεγαλείο του. Τα λόγια αυτά, δεν τα
λέει ένας Αριστοτέλης. Τα προφέρει, με φυσικότητα μια, κατά φύσιν,
συνηθισμένη κοινότητα ανθρώπων, Αθηναίων βέβαια, όχι τμηματαρχών βήτα των
Βρυξελλών, αλλά είναι ούτως ή άλλως, λόγια που τα λέγανε συχνά μεταξύ τους
αυτοί οι συνηθισμένοι πολίτες-οπλίτες Έλληνες.
Και σιγά-σιγά βλέπουμε να διαμορφώνεται ο εκπάγλου κάλλους καθ? ημάς ορθός
Λόγος.
1ον. O ορθός λόγος, σ? εμάς, κοιτάζει αμείλικτος και παγωμένος, την
παγωμένη αλήθεια, και την λέει στην κοινότητα των ανθρώπων του. Δεν
ψιμμυθιώνει την πραγματικότητα, δεν την εξωραΐζει. Είναι στεγνός, χωρίς
ιδεολογικά φούμαρα και τρίχες κατσαρές. O Κλίντον θα έλεγε ότι πρέπει τώρα
να πολεμήσουμε διότι αγωνιζόμαστε για τα δικαιώματα του ανθρώπου, ο
οιοσδήποτε Δυτικός, έρμαιο του δυτικού ληρήματος και ιδεολογήματος, θα
εκόπτετο και θα ξελαρυγγιζόταν μέσα στα “μήντια”, ότι αγωνίζεται για να
επικρατήσει το δίκαιο.
O Δημοσθένης περιορίζεται να τους πει ότι γύρω μας υπάρχει άπαν το
περιεστός ημάς δεινόν, κι ότι θα αγωνιστούμε μέσα σ? όλο αυτό το τριγύρω
μας σκατό, όπου χωθήκαμε.Ο Δημοσθένης μιλά την γλώσσα της αλήθειας, διότι
απευθύνεται σε αριστοκράτες, στην αθηναϊκή αρισταρχία του Ορθού Λόγου κι
όχι στην αγελαία μάζα της Γιουροβίζιον.
2ον. Και αμέσως μετά, αρχίζει η διαλεκτική σύνθεση, όπου λάμπει το
ιλαροτραγικό συναμφότερον της ελληνικής λογικής.
Είπαμε, πρώτη φάση της καθ? ημάς λογικής, η ιλαροτραγική επισήμανση της
γυμνής αλήθειας, το “δεινόν”, χωρίς σάλτσες ιδεολογικές. Δεύτερον: το
συνεχές παιχνίδι ανάμεσα στο εμείς και το εγώ, η διαλεκτική
αλληλοπεριχώρηση ανάμεσα στην λογική του “εμείς” και την λογική του “εγώ”.
O Δημοσθένης, δηλαδή, απευθύνεται συνεχώς σ? ένα σύνολο οπλιτών-πολιτών,
αλλά και σε κάθε πολίτη ξεχωριστά. Δεν προσαγορεύει μια αγέλη, έναν
“στρατό”, ή ένα τσούρμο. O “στρατός” προς τον οποίο αγορεύει, αποτελείται
συνεχώς και αδιαλλείπτως από ξεχωριστούς – διαλεχτούς αριστοκράτες πολίτες,
οι οποίοι βεβαίως είναι κοινοί θνητοί, οι οποιοιδήποτε, δηλαδή
στρατολογημένοι πολίτες της Αθήνας. Λέει: α) “άνδρες οι ξυναράμενοι…”,
άνδρες, εσείς – εμείς, που όλοι μαζί σηκώνετε – σηκώνουμε αυτόν τον
κίνδυνο… Αλλά και ο καθένας ξεχωριστά:
β) μηδείς υμών,
μηδείς συνετός
μηδείς εκλογιζόμενος
και απερισκέπτως εύελπις (ο καθένας, διότι είναι γραμμένο στον ενικό).
Αλλά και
γ) ξαναγυρίζει στο όλοι μαζί:
ομόσε χωρήσαι (από το ομός – ομόσε = στον ίδιο τόπο, ενωμένοι, ομού, όλοι
μαζί στον ίδιο τόπο).
Νάτο λοιπόν το διαλεκτικό συναμφότερον: ο λόγος της πολεμικής τους πράξης
είναι μια συναλληλία αλληλεγγύης ανάμεσα σ? ένα “εμείς”, που δεν καταργεί
όμως το άτομο και στα άτομα – οπλίτες που δεν βάζουν όμως το εγώ τους πάνω
από το “εμείς”, πάνω δηλαδή από το “συναράμενοι”, αυτό που εμείς οι
“άνδρες”, το κουβαλούμε “όλοι μαζί” (συν+αίρουμε).
Αυτό όμως το “συναράμενοι”, αυτή η αγγαρεία του “όλοι μαζί”, αποτελείται
από λογικά πρόσωπα – οπλίτες, από “λογικά πρόβατα”, που ελέγχουν πλήρως την
“ατομική” τους λογική, η οποία δεν εξαφανίζεται μέσα στην συλλογική λογική
της αγγαρείας. Κι αυτό συνεχώς το διαπιστώνουμε, διότι ο Δημοσθένης συνεχώς
απευθύνεται στον καθένα τους, ξεχωριστά.
Και τώρα στο ακροθίνιον, στην ακρώρεια της ελληνικής λογικής:
3ον. Ποιά συγκεκριμένη κοινωνική κατάσταση χτίζεται μ? αυτό το συναμφότερον
του εμείς και του εγώ, ποιό είναι το λογικό σύστημα το οποίο δημιουργείται,
αλλά και το οποίο διαμορφώνει το νόημα αυτής της μικρής κοινότητας των
Αθηναίων στρατιωτών;
O Δημοσθένης απευθύνεται συνεχώς στην “ατομική”, ή ελληνοπρεπέστερα, στην
προσωπική λογική ενός εκάστου των οπλιτών-πολιτών που τον ακούνε. Όλες οι
λέξεις που χρησιμοποιεί, παραπέμπουν στην λογική συγκρότηση του ανθρώπου κι
όχι στο θυμικό του, όχι στο συναίσθημα.
Δηλαδή:
α. Πρώτα – πρώτα, λέγοντάς τους την αλήθεια, δεν προσπαθεί να τους
“συγκινήσει” συναισθηματικά, με φούμαρα του τύπου “είμαστε εδώ, διότι μας
έστειλε η Αθήνα, διότι υπερασπιζόμαστε το δίκαιο, τις αποφάσεις του OHE και
λοιπά λογικά εξαμβλώματα”.
Ξερά, τους λέει, ότι είμαστε εδώ, μέσα στον κίνδυνο.
β. Μηδείς… συνετός
Μηδείς… βουλέσθω
Μηδείς… εκλογιζόμενος
Δηλαδή, εδώ συμβαίνουν τα εξής δυσθεώρητα ανθρωπίνοις λογισμοίς:
O Δημοσθένης απευθύνεται στο Λογικόν, κι όχι στο επιθυμητικόν ή στο
θυμοειδές των ανθρώπων του και τους λέει: επειδή ξέρω ότι ο καθένας σας
είναι συνετός, ζητώ από τον καθένας σας να μην είναι, τώρα, συνετός. Επειδή
ξέρω ότι έχετε βούληση, άρα είστε ελεύθεροι άνθρωποι, ζητώ από τον καθένα
σας, τώρα, να μην θέλει να έχει βούληση (“βουλέσθω”), και να θέλει να
φαίνεται συνετός (συνετός βουλέσθω δοκείν είναι).
Κι επειδή ο καθένας σας διαθέτει λογική, ζητώ από τον καθένα σας, τώρα, να
μην λογίζεται λογικά, να μη σκέφτεται λογικά (“εκλογιζόμενος”), άπαν το
δεινόν που μας περικυκλώνει!!! Όλες οι λέξεις που χρησιμοποιεί έχουν μέσα
τους το λογικό στοιχείο! Και με το λογικό, καταργεί το λογικό. Το βλέπετε
αυτό το ιλαροτραγικό συναμφότερον του ελληνικού ορθού λόγου; Δεν στηρίζεται
στο συναίσθημα, στην συγκίνηση (εσείς είστε Αθηναίοι, εσείς είστε ανώτεροι,
δικαιότεροι). Βασίζει την κατάργηση της λογικής, στην προΰπαρξη της λογικής
φύσης του ανθρώπου! (Επειδή είστε συνετοί, γι? αυτό σας ζητώ να πάψετε να
είστε συνετοί!)
Κι όλα αυτά, για να γίνετε τί;
γ. Όλα αυτά, ώστε ο καθένας σας, ξεχωριστός και μονάκριβος πολίτης, να
γίνει απερισκέπτως εύελπις!
Έχετε δει πιο αλληλογρονθοκοπούμενο σχήμα; Γίνε απερίσκεπτος, και να
εγκατασταθείς μέσα σε μια καλή ελπίδα (ευ + ελπίς), που θα στηρίζεται στην
κατάργηση της σκέψης!
Σαλταρισμένος ο Θουκυδίδης; Κάπου χάνει;
Βεβαίως κάπου χάνει. Χάνει στην χυδαία, την χρησιμοθηρική λογική, διότι ο
Θουκυδίδης, “ωραίος σαν Έλληνας”, πάσχει νηφάλιον μέθην: το συναμφότερον,
το μέτρον. Και νηφάλιος και μεθυσμένος. Και σκέπτεται και επειδή μπορεί να
σκέπτεται, αποφασίζει να πάψει να σκέπτεται.
Και ποιά δικαιολογία έχει για όλα αυτά ο Δημοσθένης; Στο όνομα ποιού
μηχανισμού, ποιάς υπέρτερης ανάγκης, ή ανώτερης “λογικής”, ζητά με παρρησία
και χωρίς ιδεολογικά φούμαρα την κατάργηση της ατομικής λογικής των
συντρόφων του;
Στο όνομα του “συναράμενοι” και του “ομόσε”. Στο όνομα της κοινής τους
αγγαρείας.
Το λογικό σχήμα του Δημοσθένη – Θουκυδίδη είναι το εξής λογικώς
ανυπέρβατον:
Επειδή είσαι συνετός, επειδή έχεις βούληση, επειδή έχεις λογική
(εκλογιζόμενος), ακριβώς στο όνομα της ατομικής – προσωπικής σου λογικής,
σου ζητώ να καταργήσεις την λογική σου, η οποία σου επιβάλλει την λογική
στάση ζωής, και η οποία λοιπόν σου υπενθυμίζει λογικά ότι σε περιβάλλει
κίνδυνος και δεινόν. Για να κάνεις τί;
Μα, για να υπηρετήσεις εσύ, ως λογικό ον, ως “λογικόν πρόβατον”, ως λογικός
οπλίτης, την Ανωτάτη λογική από την οποία απορρέει και η δική σου ατομική
λογική.
Και ποιά είναι αυτή η Ανωτάτη και Υπερτάτη Λογική; Ποιά είναι αυτή η, υπέρ
τον ατομικό σου ορθόν λόγον, Λογική;
Μα, ώ Αθηναίε πολίτη-οπλίτη, που είσαι γυιός της Λογικής, της Αθηνάς-
Σοφίας, αυτή η Υπερτάτη Λογική είναι η Αθήνα.
H Αθήνα είναι ο (ορθός) Λόγος υπάρξεώς σου.
Και επειδή είσαι Αθηναίος, δηλαδή είσαι η μετ? ευβουλίας (ευ+βουλή) πλήθους
αριστοκρατία, επειδή είσαι δηλαδή ο αριστοκράτης λογικοκρατούμενος, ο
κρατούμενος δηλαδή της Αθήνας-Αθηνάς, γι? αυτό, στο όνομα της προσωπικής
σου λογικής, σου ζητώ να καταργήσεις την προσωπική σου λογική με την οποία
βλέπεις τα δεινά και να διακονήσεις την Αθήνα, την Ανωτάτη λογική σου.
Είσαι Αθηναίος, άρα Έλλογον ον, βλέπεις, σκέπτεσαι και επειδή ως Έλλογον
ον, βλέπεις και σκέπτεσαι συνετά, γι? αυτό θα βγάλεις τον σκασμό. Επειδή
είσαι ο αριστοκράτης του ορθού λόγου.
Και ορθός λόγος δεν είναι η μίζερη, ατομική σου επιβίωση, ορθός λόγος δεν
είναι η περίτρομη ανθρωπαρέσκειά σου μέσα στα καταναλωτικά σου ρεψίματα.
Ορθός λόγος για σένα, τον λογικό αριστοκράτη, είναι η Αθήνα. H
ατομοκεντρική σου ηδονοθηρία, θα βγάλει τον σκασμό. Και σαν έτοιμος από
καιρό, σαν θαρραλέος, αποχαιρέτα την ατομική σου λογική και με την
αριστοκρατική σου λογική, ομόσε χωρήσαι τοις εναντίοις, στο όνομα της
Υπερτάτης Κοινής Λογικής: για την Αθήνα, που σου έδωσε το ωραίο ταξίδι,
όπου θα αφήσεις λογικά, τα λογικά σου κόκκαλα.
ΠΑΟΚ, και τα μυαλά μου στο μίξερ. (Αυθεντική χρήση του Δ,10)
Όπερ έδει δείξαι, “αυτά στη γλώσσα τη δική μου.
Κι άλλοι άλλα σ? άλλες”.
Θουκυδίδης Δ,10 κι όλα τα κακά του Μάαστριχτ σκορπά._Κ.Ζ.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

Kώστας Zουράρις

ΠΗΓΗ  4Τ/1993MAAPR

Posted in GLOSSOLOGY | Tagged , , , , , , | Leave a comment