Χρύσανθος Νοταράς, ο αστρονόμος (ID)


(CYNECHEIA APO  27/06/18)

Η πλάκα (plate) ενός αστρολάβου (το τεταρτημόριο προκύπτει από το «δίπλωμα» του αστρολάβου, άρα αν καταλάβουμε τη στερεογραφική προβολή στον αστρολάβο, έχουμε καταλάβει και τη στερεογραφική προβολή στο τεταρτημόριο) είναι ένας χάρτης του ουρανού181 στο επίπεδο της πλάκας του αστρολάβου. Ακριβώς όπως ένας χάρτης του κόσμου είναι μια προβολή της σφαιρικής Γης σε ένα επίπεδο φύλλο χαρτιού, έτσι και η πλάκα του αστρολάβου είναι μια προβολή της ουράνιας σφαίρας σε ένα φανταστικό κομμάτι χαρτιού το οποίο τοποθετείται κατά (παράλληλα με) το επίπεδο του ισημερινού. Η προβολή που χρησιμοποιείται στον αστρολάβο είναι η στερεογραφική προβολή. Το σχήμα 55 δείχνει την αρχή κατασκευής της στερεογραφικής προβολής. Στη στερεογραφική προβολή, όπως αυτή εφαρμόζεται στον αστρολάβο, μια νοητή γραμμή σχεδιάζεται ανάμεσα σε ένα σημείο της ουράνιας σφαίρας και στο νότιο πόλο του ουρανού. Το σημείο που η γραμμή τέμνει το επίπεδο του ισημερινού είναι αυτό που σχεδιάζουμε στο όργανο (και αν αρχικά έχουμε κάποιο αστέρι, στο παραπάνω σημείο δίνουμε το όνομα του αστεριού). Η στερεογραφική προβολή έχει δυο ιδιότητες που την καθιστούν ιδανική για την αστρονομία: 1) Οι κύκλοι της ουράνιας σφαίρας προβάλλονται ως κύκλοι, στην προβολή 2) Οι γωνίες της ουράνιας σφαίρας παραμένουν ως έχουν, στην προβολή

Δεδομένου ότι οι περισσότερες θέσεις στον ουρανό μετρούνται με τις γωνίες κατά μήκος των κύκλων, η στερεογραφική προβολή είναι ιδανική για τις αστρονομικές χρήσεις. Όλες οι μέθοδοι σχεδιασμού αστρολάβου χρησιμοποιούν το γεγονός ότι οι κύκλοι στην ουράνια σφαίρα προβάλλονται στην προβολή για να καθορίσουν τη θέση και το μέγεθος των κύκλων στην πλάκα του αστρολάβου (και παρομοίως στο επίπεδο του τεταρτημορίου). Πρέπει να σημειώσουμε ότι η στερεογραφική προβολή παρουσιάζει την ουράνια σφαίρα όπως αυτή φαίνεται από την έξω μεριά της σφαίρας, δηλαδή όπως θα βλέπαμε μια «Υδρόγειο σφαίρα». Το επίπεδο της προβολής μπορεί να είναι εφαπτόμενο στην ουράνια σφαίρα ή οπουδήποτε μέσα σ’ αυτήν. Οι περισσότεροι αστρικοί χάρτες χρησιμοποιούν τη στερεογραφική προβολή, με το επίπεδο της προβολής να είναι εφαπτόμενο στη σφαίρα. Αυτή η προβολή χρησιμοποιείται επίσης στην κατασκευή χαρτών και σε άλλες επιστήμες, όπως η Κρυσταλλογραφία. Παρακάτω φαίνονται μερικές στερεογραφικές προβολές, που συναντώνται στον αστρολάβο:

(CYNEXIZETAI) 

Νικολάου Κυριακού

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ
ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

180 Στερεογραφική προβολή: η απόδοση του «στερεού» (ή των τριδιάστατων αντικειμένων) πάνω σε μια διδιάστατη σελίδα χαρτιού.

181 Χάρτης, που περιλαμβάνει τους αστέρες του ουρανού με τα μεγέθη τους και τις συντεταγμένες τους. Είναι απαραίτητος για την ανεύρεση των διαφόρων αστέρων, κομητών, αστέρων νόβα και άλλων ουρανίων σωμάτων. Για τη χρήση ενός χάρτη (τέτοιος χάρτης βρίσκεται στον αστρολάβο (άρα και στο τεταρτημόριο) και στο επιπεδόσφαιρο), στον οποίο σημειώνονται τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα Β, Ν, Α, Δ πρέπει να έχουμε υπ’ όψη μας τα εξής: Αν έχουμε το πρόσωπό μας στραμένο προς το Β, τότε το Β του οργάνου θα πρέπει να βρίσκεται προς τα κάτω (όπως κρατάμε το όργανο). Αν κρατάμε το χάρτη, θα βλέπουμε στον ουρανό, μεταξύ του ζενίθ και του ορίζοντα, όλους τους αστερισμούς, που στο χάρτη είναι ανάμεσα στο κέντρο του και στο κάτω μέρος του κυκλικού περιθεωρίου του. Αν πάλι κοιτάζουμε προς Ν, τότε το γράμμα Ν του χάρτη πρέπει να είναι προς τα κάτω. Έτσι προχωράμε στην αναγνώριση του ουρανού με τους αστερισμούς του (βλ. Λεξικό Αστρονομίας).

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in NEWS FROM SYNPAN and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.