Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ (4tel)


(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ  23/11/16)

Γ. Η ΔΗΜΩΔΗΣ  

Β. Δημώδης Μουσική

Ἡ Δημώδης Μουσικὴ (ἢ δημοτικὸ τραγούδι) εἶναι ἕνα σύνθετο λαϊκὸ δημιούργημα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται κυρίως ἀπὸ τὴν ποίησιν, τὴν μελῳδία καὶ τὴν ὄρχησιν. Ὑποστηρίζεται ὅτι πίσω ἀπὸ κάθε δημοτικὸ τραγούδι κρύβεται ἕνας δημιουργός. Τοῦτο ὅμως ἐξ αἰτίας τοῦ σκοποῦ γιὰ τὸν ὁποῖο δημιουργήθηκε, συμπληρώθηκε καὶ τελειοποιήθηκε ἀπ᾿ ὅλον τὸν λαό. Γι᾿ αὐτὸ τὰ δημοτικὰ τραγούδια καθρεφτίζουν τοὺς ἀγῶνες καὶ τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ, τὶς δύσκολες στιγμές του, ἀλλὰ καὶ τὰ κλέη του. Ἐπίσης καθρεφτίζουν καὶ τὴν εὐγένεια τῆς ψυχῆς του, τὴν ἀνωτερότητά της καὶ περιγράφουν τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα, τοὺς καημοὺς καὶ τοὺς πόθους τῆς ἁπλῆς καθημερινῆς ζωῆς. Στὰ δημοτικὰ τραγούδια διατηρεῖται καὶ συνεχίζεται ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ παράδοση, κατὰ τὴν ὁποία ὁ ποιητής, ἀνώνυμος ἢ ἐπώνυμος εἶναι καὶ ὁ μελοποιὸς καὶ σὲ πολλὲς περιπτώσεις ὁ ὀρχηστὴς ἢ χορευτής.
Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ποίησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ποιητὴς εἶναι καὶ ὁ μελοποιός, ἑπομένως συνεχίζεται ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ παράδοσις καὶ στοὺς δυὸ κλάδους τῆς ἑλληνικῆς μουσικῆς τῶν Ἑλλήνων. Οἱ δυὸ αὐτοὶ κλάδοι συμπορεύονται μέσα στὴν ἱστορία, ἔχοντες ὡς ἀφετηρίες τὴν ἀρχαιότητα. Συγκεκριμένα παρατηρεῖται, ὅτι ὁλόκληρο τὸ σύστημα τῆς ἀρχαίας ρυθμοποιϊας σῴζεται στὰ νέο-Ἑλληνικὰ δημοτικὰ τραγούδια. Χοροὶ ἀρχαιότροποι, ὅπως οἱ ἀτομικὲς ἢ κατὰ ζεύγη ὀρχήσεις, «τὰ βαλλίσματα», ποὺ συναντῶνται στοὺς σημερινοὺς μπάλλους ἢ ὁ ποιὸ διαδεδομένος στὴν Ἑλλάδα συρτὸς κυκλικὸς χορός, ποὺ εἶναι γνωστὸς ἀπὸ τὸν 1ον μ.Χ. αἰῶνα, εἶναι ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ποὺ συνδέουν αὐτὴ τὴν παράδοση μὲ τὴν ἀρχαιότητα. Ἀλλὰ καὶ σὲ παραστάσεις ἀγγείων ἢ ἄλλων ἀρχαιολογικῶν εὐρημάτων, ἢ σὲ παραστάσεις κατοπινές της χριστιανικῆς ἐποχῆς, ζωγραφισμένες ἀπὸ ἁγιογράφους, ἀναγνωρίζει κανεὶς σημερινοὺς ἑλληνικοὺς χορευτικοὺς τρόπους ἢ λαϊκὰ μουσικὰ ὄργανα, ποὺ χρησιμοποιοῦν ἀκόμα οἱ Ἕλληνες λαϊκοὶ ὀργανοπαῖκτες. Τὰ ὡς ἄνω τρία βασικὰ στοιχεῖα (ποίησις, μελῳδία, ὄρχησις) ἐμπεριέχουν καὶ ἄλλα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα προσδίδουν τὴν ἰδιαιτερότητα, τόσο τὴν τοπική, ὅσο καὶ τὴ γενικώτερη στὸν ἑλληνικὸ χῶρο, π.χ. ἡ ποίησις ἐμπεριέχει, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, πληροφορίες ἱστορικές, γεωγραφικές, λαογραφικὲς καὶ κυρίως τὶς γλωσσικὲς ἰδιαιτερότητες τοῦ τόπου ἀπὸ τὸν ὁποῖο προέρχεται.
Οἱ μελῳδίες μὲ τὶς ὁποῖες εἶναι ἐπενδεδυμένη ἡ ποίηση στὴν δημώδη μουσικὴ παρουσιάζουν μεγαλύτερη ποικιλία καὶ εὖρος ἀπ᾿ ὅτι στὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ διασῴζουν ζωντανὰ ὅλον τὸν μυστικὸ πλοῦτο τοῦ ἑνιαίου κορμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἑλληνικῆς μουσικῆς (ἤτοι κλίμακες, διαστήματα, χρόες, ἤχους, φθορές, γένη, συστήματα κ.λ.π.). Ἐπειδὴ συνοδεύονται καὶ μὲ ὄργανα, εἶναι ἰδιαίτερα ἀναπτυγμένες, ὡς «ἐτεροφωνίες», κατὰ τοὺς ἀρχαίους (δηλ. ὀργανικὲς μελῳδίες ποὺ συνοδεύουν τὸ τραγούδι). Πολλὲς δὲ φορὲς παρουσιάζονται καὶ χωρὶς κείμενο. Εἶναι οἱ λεγόμενες ὀργανικὲς μελῳδίες. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος δανείζονται τὴ βυζαντινὴ μουσικὴ γραφή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ, θὰ λέγαμε, καὶ τὴ γλῶσσα τους.
Δημοτικὰ γραμμένα σὲ βυζαντινὴ παρασημαντικὴ εὑρίσκουμε ἀπὸ τὴ μεταβυζαντινὴ κυρίως ἐποχὴ καὶ ἐντεῦθεν. (π.χ. χειρόγραφα Ἱερᾶς Μονῆς Ἰβήρων Ἁγίου Ὄρους). Ὕστερα, ποὺ μεταρρυθμίστηκε ἡ γραφή, ὅσοι καταγίνονται μὲ τὴ μουσικὴ καταγραφὴ δημοτικῶν τραγουδιῶν, προτιμοῦν τὴν βυζαντινὴ μουσικὴ σημειογραφία ὡς πληρεστέρα τῆς Δυτικῆς.
Τὰ δημοτικὰ τραγούδια τὰ διακρίνουμε ἀνάλογα μὲ τὸν τρόπο ποὺ τραγουδιοῦνται καὶ τὸ σκοπὸ ποὺ ἐξυπηρετοῦν σὲ διάφορες κατηγορίες στὶς ὁποῖες ὁ λαὸς ἔχει δώσει διάφορα ὀνόματα, οἱ δὲ ἐρευνητὲς ἔχουν κάνει συστηματικὲς κατατάξεις σύμφωνα μὲ τὸ περιεχόμενό τους. Ὁ λαὸς τὰ διακρίνει κυρίως στὰ λεγόμενα κλέφτικα (κυρίως ἀργοὶ καθιστικοὶ σκοποί), στὶς πατινάδες (τραγούδια δρομικά) καὶ στὰ χορευτικά, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν τὴν μεγαλυτέραν ποικιλίαν κατὰ τόπους μέσα στὸ χῶρο ποὺ ἔζησε καὶ ἔδρασε ἀείποτε ὁ Ἑλληνισμός.
Ἡ ὑπὸ τῶν ἐρευνητῶν κατάταξις, ἡ ὁποία στηρίζεται στὸ περιεχόμενον, τὰ γενεσιουργὰ αἴτια καὶ τὴν φύσιν τῶν τραγουδιῶν εἶναι ἡ ἀκόλουθος:
Ἀκριτικὰ Δημοτικὰ τραγούδια. Εἶναι τὰ ἀναφερόμενα στοὺς ἀκρῖτες, ἤτοι τοὺς φύλακες τῶν συνόρων τῆς βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας καὶ ἀνάγονται στὴ χρονικὴ περίοδο τοῦ 8ου ἕως 12ου αἰῶνος.
Παραλογές. Μεσαιωνικὰ τραγούδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν κυρίως περιεχόμενο δραματικό, διακρίνονται γιὰ τὸ ἔντονο παραμυθιακό τους στοιχεῖο, συγγενεύουν ἀρκετὰ μὲ τὰ ἀκριτικὰ τραγούδια καὶ εἶναι πολύστιχα, ὅπως καὶ τὰ ἀκριτικά.
Ἱστορικὰ Τραγούδια. Τὰ Ἱστορικὰ Τραγούδια ἀναφέρονται σὲ ἱστορικὰ γεγονότα τῆς μακραίωνης Ἑλληνικῆς ἱστορίας.
Κλέφτικα. Εἶναι τὰ τραγούδια ποὺ ἀναφέρονται στοὺς κλέφτες καὶ ἀρματωλοὺς κατὰ τὴν περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας καὶ ἐξυμνοῦν τὰ ἡρωϊκὰ κατορθώματά τους.
Τραγούδια τοῦ καθημερινοῦ βίου, τὰ ὁποῖα ὑποδιαιροῦνται ἀνάλογα μὲ τὸ ποὺ ἀναφέρονται, σὲ ἐργατικά, ποιμενικά, τοῦ γάμου κ.λπ.
Μοιρολόγια, ποὺ ἀναφέρονται στὸ θάνατο προσφιλῶν προσώπων, στὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ τραγούδια τοῦ χάρου καὶ τοῦ κάτω κόσμου.
Τὰ λεγόμενα κάλαντα, ἤτοι: θρησκευτικὰ τραγούδια, Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιᾶς, Θεοφανείων, Λαζάρου, Μεγάλης Παρασκευῆς, Πάσχα κ.ἄ.
Τὰ ἐν λόγῳ τραγούδια διατηροῦνται ἀκόμη στὰ χείλη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ φυλάσσονται μὲ ἰδιαίτερη ἀγάπη στὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιά του. Μ᾿ αὐτὰ συνοδεύει τὶς ἑορτάσιμες στιγμὲς τοῦ βίου του, τὶς Ἐθνικές του ἑορτές, ἀλλὰ καὶ τὶς πένθιμες ὧρες του. Ἀκόμη καὶ κατὰ τὰ θρησκευτικὰ πανηγύρια τῶν Ὀρθοδόξων Ἑλλήνων ἀποτελοῦν τὴν προέκταση τῆς θείας λατρείας, διότι ὅλο τὸ Ἐκκλησίασμα, «ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ», παλαιότερα τουλάχιστον, ἐχόρευε, συνήθως χωρὶς ὄργανα, πέριξ τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν ἱερέα, ἄδοντας Ἀκριτικὰ καὶ Ἱστορικὰ ᾄσματα μὲ βαθειὰ ριζωμένη τὴν ἀντίληψη, ὅτι ἔτσι τιμοῦν τὸν ἑορτάζοντα ἅγιο ἢ τὸ ἑορταζόμενο γεγονός.
Οἱ Ἀρχαῖοι Ἕλληνες πρὶν ἀπὸ τὶς μάχες ἐχόρευαν καὶ τραγουδοῦσαν, ἐμψυχώνοντας ἔτσι τοὺς πολεμιστές. Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα εἶναι ἡ προετοιμασία τῶν Τριακοσίων τοῦ Λεωνίδα πρὶν ἀπὸ τὴ μάχη τῶν Θερμοπυλῶν. Οἱ στρατιῶτες χόρεψαν, τραγούδησαν καὶ ἑτοιμάστηκαν γιὰ τὴ μάχη. Τὸ ἴδιο διατηρήθηκε στὴν παράδοσή μας καὶ στὴν κλεφτουριὰ τοῦ 1821. Στὰ βουνὰ οἱ κλέφτες καὶ οἱ ἀρματωλοὶ γλεντοῦσαν πρὶν ἀπὸ τὶς μάχες.
Αὐτὴ εἶναι ἡ παράδοση τῶν Ὀρθοδόξων Ἑλλήνων, αὐτὸς εἶναι ὁ Ἑλληνορθόδοξος βίος συνυφασμένος μὲ τὰ ἤθη, τὰ ἔθιμά του καὶ τὴν τραγουδιστική του παράδοση (ποίηση, μελῳδία καὶ ποικίλη ὄρχηση) ἡ ὁποία κατὰ κοινὴ ὁμολογία Ἑλλήνων καὶ ξένων ἐρευνητῶν εἶναι ὑψηλῆς ἀξίας.
Πρωτοπρεσβύτερος Χρίστος Κυριακόπουλος – 
Κωνσταντῖνος Μᾶρκος 
Διδάσκαλοι τῆς Ἑλληνικῆς Μουσικῆς

teloc

ΠΗΓΗ  stinkoiladatonmouson

Advertisements

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in Music and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.