Τὰ 105 εἴδη ὑποδημάτων τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων (C)


(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ 25/03/16)

κρηπὶς (ἡ), ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ γνωστὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ ὑποδήματα.[57] Ἀνδρικὸ ὑπόδημα, ἀπὸ σκῦτος, μὲ ὑψηλὰ καττύματα, ποὺ ἔφθανε ἕως ἐπάνω τῶν ἀστρα- γάλων. Ἐτυμολογεῖται παρὰ τὸ ἕρπω > ἑρπὶς > κρηπίς. Ὁ κατασκευαστής τους ἦταν ἰδιαίτερος σκυτοτόμος καὶ ἐλέγετο κρηπιδουργός. Ὁ πωλητὴς αὐτῶν ἐλέγετο κρηπιδοπώλης. Τὸ φορεῖν ὑποδήματα ἐλέγετο καὶ κρηπίδωμα. Κρηπιδόω –ῶ, σημαίνει βάζω, φορῶ ὑποδήματα. κρούπαλα (τὰ) ὑψηλὰ ξύλινα ὑποδήμα- τα – οἱ νῦν γαλένζες.[58]

Ἴσως σχετικὰ μὲ τὶς κλεῖδες καὶ τὰ κρούπετα. Ἔτσι ἐλέγοντο καὶ τὰ κρόταλα. Ἀμφότερα διότι ἔκαναν κρότο.

κρούπετα (τὰ), ὑψηλὰ ἢ ξύλινα γυναικεῖα ὑποδήματα.

κυβήβη (τὰ), ὑποδήματα τῶν Ἀρκά- δων. λακιναρίδια (τὰ), τὰ ραφτὰ ὑποδήμα- τα τῶν Ρωμαίων. (λακὶς = ραγάς, ἐμβολή, τραῦμα, ραφή, σχίσμα).

μάσθλη (ἡ), μάσθλης (ὁ), δερμάτινο φοινικοῦν (βαθυκόκκινο-μὼβ) ὑπόδη- μα.[59] Κατασκευάζονταν ἀπὸ μασθλήματα, ἐξαιρετικὰ δέρματα, ἄνευ τριχῶν (το- μάρια), ἀπὸ τὰ ὁποῖα μποροῦσαν νὰ κόβωνται λωρίδες («μασθλήματα ψιλά»).

Αὐτὰ μεταχειρίζονταν οἱ σανδαλιορράπται.

μεσοπερσικαὶ (αἱ), δηλ. μισοπερσικά, ἰδιαίτερο συρτὸ ὑπόδημα-ἐμβὰς μὲ ὑψηλὴ πτέρνα τῶν γυναικῶν τῆς Περσίας, ποὺ ἔγινε γνωστὸ στὶς Ἑλληνίδες, κυρίως στὰ ἑλληνιστικὰ χρόνια, καὶ ἀργότερα καὶ στὶς Τουρκάλες, ποὺ τὰ εἶπαν πασούμια < περσούμια καὶ γοβάκια.[60]

νοσσίδες (οἱ), νοσσὶς (ἡ), ὑποδήματα ποὺ φοροῦσε ἡ νεοσσὶς (νεαρὴ κοπέλ- λα).[61] νυκτερινοὶ κύνες (οἱ), γυναικεῖα ὑποδήματα, ποὺ φυοῦσαν τὰ γυναικεῖα πόδια, ὅπως οἱ κύνες.

νυκτιπήδηκες (οἱ), νυκτικὰ σανδάλια, πλατειὲς ἐμβάδες-παντόφλες γιὰ τὴν νύκτα.[62] νυμφίδες (οἱ), γυναικεῖα ὑποδήματα νυμφικὰ σανδάλια (γιὰ τὴν ἡμέρα τοῦ γάμου).[63] ξυστίδες (οἱ), ξυστὶς (ἡ), ἀττ. ξυστὶς (ἡ), εἶδος γυναικείου ὑποδήματος.[64]

ὁδόνια (τὰ) ὑποδήματα γιὰ εὔκολη βάδιση σὲ ὁδούς, τὰ οὐδονάρια τῶν ρω- μαϊκῶν χρόνων.

ὀπισθοκρηπίδες (οἱ), ὀπισθοκρηπὶς (ἡ), θὰ τὰ λέγαμε ψηλοτάκουνα ὑποδήματα. [65]

πὰξ (ἡ) εὐυπόδητον ὑπόδημα.

Ἕνα καλὸ δηλ. ὑπόδημα. παράρρυμα (τὸ) πέδειλον, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κρέμονται ὑφάσματα (ταινίες, κορ- δέλλες) ἢ πεπλεγμένο ἐκ χονδρῶν ἢ ἁπλῶν σχοινίων.[66]

πέδειλα (τὰ), ποδόειλα (τὰ), ὑποδήματα, εἶδος σανδαλίων, ποὺ ἔφθανε ἕως τὸ γόνατο.[67] «Περὶ τοὺς πόδας εἱλούμενα», «παρὰ τὸ περιειλεῖσθαι αὐτὰ τοῖς ποσὶν» ἢ «παρὰ τὸ ἐν τῷ πέδῳ εἰλείσθαι». Ἐξαπλουστευμένα πέδιλα ἢ πέδιλλα (αἰολ.).

πελλασταὶ (αἱ), πελλαστὴ (ἡ), ὑποδήματα, τὰ ὁποῖα «περιετίθεσαν οἱ δρο- μεῖς, περὶ τὰ σφυρά» (περιτύλιγαν περὶ τοὺς ἀστραγάλους) «ἵνα μὴ ἔξω στρέφηται» (γιὰ νὰ μὴ συμβῆ αὐτὸ ποὺ ἁπλᾶ λέμε σήμερα «νὰ μὴ γυρίση τὸ πόδι τους»).[68]

περίβαρα (τὰ) ἢ περιβαρίδες (οἱ), λεπτοσχιδῆ πεποικιλμένα λίαν βαριὰ γυναικεῖα σανδάλια.[69]

περισχιδεῖς (οἱ), εἶδος εὐτελοῦς ὑποδήματος, ὁλόγυρα σχισμένου.[70] Ἀποδίδονταν στὸν Ἄμμωνα Δία καὶ στὸν Μ. Ἀλέξανδρο.

περσίδα (ἡ), περσὶς (ἡ), εὐτελὲς περσικὸ ὑπό- δημα.[71]

πηλοπατίδες (οἱ) εἶδος ὑποδημάτων μὲ πήλινο πάτο. πλοιάρια (τὰ), βαρκόσχημα ὑποδήματα. (βλ. καὶ ἀκάτια). προσχίσματα (τὰ), εἶδος ὑποδήματος, σανδάλι σχισμένο ἐκ τῶν ἔμπροσθεν. πτύοχλον (τὸ), εἶδος ἀνδρικοῦ ὑποδήματος.

image

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

Τοῦ Γιώργου Λεκάκη

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[57] βλ. σχ. Asvgn, Ἠρωδ.

[58] βλ. σχ. Σοφ.

[59] βλ. σχ. Sapph. fr.39,L–P, Ἀθήν.

[60] βλ. σχ. Poll. «Ὀνομ.» 7.94.

[61] βλ. σχ. Poll. «Ὀνομ.» 7.94.

[62] βλ. σχ. Poll. «Ὀνομ.» 7.94.

[63] Ἡ Ἑλληνίδα νύφη ἐνεδύετο μὲ πλούσια στολή: λευκὸ ἔνδυμα, ποικίλο ἰμάτιο, πέπλο, νυμφίδες (νυφικὰ ὑποδήματα) κι ἐστολίζετο μὲ περιδέραια καὶ ἄλλα κοσμήματα. Τὸ γαμήλιο στεφάνι ἀπετελεῖτο ἀπὸ διάφορα ἄνθη τῆς ὑπαίθρου, ἀγαπητὰ στὴν Ἀφροδίτη. [64] καὶ κοσμήματος καὶ ποδήρης γυναικεῖος χιτών, ἀπὸ λεπτὸ περιβόλαιο ὕφασμα, ἰδίως ἔνδυμα τῶν τραγωδιῶν – βλ. σχ. Πλάτ.

[65] βλ. σχ. Poll. «Ὀνομ.» 7.94.

[66] βλ. σχ. Σοφ.

[67] βλ. σχ. Ἡρόδ.

[68] Ἡ πελλαστὴ ἦταν ἕνα λουρί, ποὺ ἐτύλιγαν οἱ δρομεῖς πέριξ τῶν σφυρῶν καὶ τῶν πτερῶν.

[69] βλ. σχ. Αἰσχ., Ἀριστοφ., Poll. «Ὀνομ.» 7.94.

[70] βλ. σχ. Ἀθήν.

[71] Καὶ ἕνα εἶδος περσικοῦ ἐπανωφορίου, ἡ χλαῖνα/χλαίνη (τουρκ. μπενίσον). Καὶ μιὰ εὐτελὴς κουρτίνα, ἀποτελουμένη ἀπὸ ὑφασμάτινα ράκη – «περσίδες» τὰ ράκη της.

PAGAN  www.lekakis.com

Advertisements

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in ARCHAEOLOGIE and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s