Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΣΤΟΝ 21o ΑΙΩΝΑ (XIII) / THE DIALOG-OS


(συνεχεια απο  17/09/15)

ΓΙΟΓΚΑ ΚΑΙ ΝΟΕΡΑ ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Από το βιβλίο Καιρός του ποιήσαι του Ναυπάκτου κ.κ. Ιερ. Βλάχου

Επειδή υπάρχουν μερικοί άνθρωποι σήμερα που ισχυρίζονται ότι η νοερά προσευχή που κάνουν οι ορθόδοξοι μοναχοί ταυτίζε­ται με την γιόγκα γι΄ αυτό θεωρώ καλό να παραθέσω μερικά από τα σημεία στα οποία διαφέρουν:

Πρώτον: Στην ευχή εκφράζεται έντονα η πίστη στον θεό, ο οποίος δημιούργησε τον κόσμο, τον κυβερνά και τον αγαπά. Είναι Πατέρας στοργικός, πού ενδιαφέρεται να σώσει το πλάσμα Του. Η σωτηρία επιτυγχάνεται «εν τω Θεώ». Γι’ αυτό και προσευχόμενοι Τον παρακαλούμε λέγοντες «ελέησόν με». Βρίσκεται μακριά από τον αθλητή της νοεράς προσευχής η αυτολύτρωση και η αυτοθέωση, γιατί αύτη ήταν η αμαρτία του Αδάμ, η αμαρτία της πτώσε­ως. Θέλησε να γίνει Θεός έξω από εκείνο πού ο Θεός του είχε ορί­σει. Η σωτηρία δεν επιτυγχάνεται «δι΄ εαυτού και εξ εαυτού», ό­πως λέγουν τα ανθρώπινα αυτά συστήματα, αλλά «εν τω Θεώ».

Δεύτερον: Με την «ευχή» δεν αγωνιζόμαστε να συναντή­σουμε έναν απρόσωπο Θεό. Δεν επιδιώκουμε την ανύψωσή μας «εις το απόλυτο μηδέν», αλλά η προσευχή μας συγκεντρώνεται στον προσωπικό Θεό, τον Θεάνθρωπο Ιησού, εξ ου και το «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού». Στον Χριστό συναντάται η θεία και η ανθρώπινη φύση, δηλαδή όλος ο Θεός Λόγος και όλος ο άνθρω­πος, «εν αυτώ κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος σωματικώς». Επομένως η ανθρωπολογία και η σωτηριολογία του ορθοδόξου μο­ναχισμού συνδέεται στενά με την Χριστολογία. Εμείς αγαπούμε τον Χριστό και τηρούμε τις εντολές Του. Στο θέμα αυτό δίδουμε μεγάλη βαρύτητα. Επιμένουμε στην εφαρμογή των εντολών του Χριστού. Ο Ίδιος είπε «εάν αγαπάτε με τας εντολάς τα εμάς τηρήσατε». Αγαπώντας τον Χριστό και τηρώντας τις εντολές Του, ενούμεθα με την Παναγία Τριάδα.

Τρίτον: Με τη νοερά και αδιάλειπτη προσευχή δεν ερχό­μαστε σε κατάσταση υπερηφάνειας. Εμείς με την «ευχή» αποκτούμε την μακαρία κατάσταση της ταπεινοφροσύνης. «Ελέησόν με» λέμε και θεωρούμε τον εαυτό μας χειρότερο απ΄ όλους. Δεν περιφρονούμε κανένα αδελφό. Κάθε υπερηφάνεια είναι ξένη από τον αθλητή της «ευχής». Και οποίος την έχει είναι ανόητος.

Τέταρτον: Η σωτηρία δεν είναι αφηρημένη κατάσταση, αλλά ένωση με τον Τριαδικό Θεό «εν τω προσώπω» του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Αλλά αυτή η Ένωση δεν εξα­λείφει τον ανθρώπινο παράγοντα. Δεν αφομοιούμεθα, εφόσον εί­μαστε και εμείς ιδιαίτερα πρόσωπα.

Πέμπτον: Κατά την πορεία της προσευχής αποκτούμε την ικανότητα να διακρίνουμε την πλάνη. Βλέπουμε και διακρίνουμε τις κινήσεις του Σατανά. αλλά και τις ενέργειες του Χριστού. Α­ναγνωρίζουμε δηλαδή το πνεύμα της πλάνης, πού πολλές φορές με­τασχηματίζεται και σε άγγελο φωτός. Άρα ξεχωρίζουμε το κα­λό από το πονηρό, το άκτιστο από το κτιστό.

Έκτον: Ο αγώνας για την «ευχή», συνδέεται με την κά­θαρση της ψυχής και του σώματος από την φθοροποιό επίδραση των παθών. Δεν επιδιώκουμε να φθάσουμε στην απάθεια την στωική, αλλά την δυναμική, δηλαδή όχι στη νέκρωση του πάθους, αλλά στη μεταμόρφωσή του. Χωρίς το «απαθές πάθος» δεν μπορεί κανείς ν’ αγαπήσει τον Θεό και να σωθεί. Αλλά επειδή αυτή η α­γάπη έχει διαφθαρεί και διαστραφεί, γι΄ αυτό και επιδιώκουμε την μεταμόρφωση. Αγωνιζόμαστε να μεταμορφωθούμε από τις παρα­μορφωτικές καταστάσεις, πού δημιούργησε ο Διάβολος. Δίχως αυτόν τον προσωπικό αγώνα πού γίνεται με την Χάρη του Χριστού, δεν μπορούμε να σωθούμε: «Δαιμόνων εστί θεολογία η δίχα πράξεως γνώσις», κατά τον άγιο Μάξιμο.

Έ β δ ο μ ο ν: Με την «ευχή» δεν επιδιώκουμε να οδηγήσουμε τον νου στο απόλυτο μηδέν, αλλά να τον στρέψουμε στον προσωπικό Θεό και να φέρουμε την Χάρη του Θεού μέσα στην ψυχή, η οποία θα επεκταθεί και στο σώμα. «Η βασιλεία του Θεού εντός ημών εστί». Το σώμα, κατά την διδασκαλία της Εκκλησίας δεν είναι κακό, αλλά κακό είναι το σαρκικό φρόνημα. Δεν είναι το «ένδυμα της ψυχής», όπως λέγουν τα φιλοσοφικά συστήματα, που πρέπει να το πετάξουμε, αλλά να το σώσουμε. Άλλωστε σωτηρία σημαίνει λύτρωση όλου του ανθρώπου (ψυχής και σώματος). Επομένως δεν επιδιώκουμε την καταστροφή του σώματος, αλλά πολεμούμε την σωματολατρία, ούτε θέλουμε την καταστροφή της ζωής. Δεν επιδιώκουμε να φτάσουμε στο σημείο να μη επιθυμούμε την ζωή. Ασκούμεθα στην ησυχία γιατί διψάμε από ζωή, να ζούμε αιώνια με τον Θεό.

Όγδοον: Δεν υπάρχει σε μας αδιαφορία για τον κόσμο. Τα διάφορα συστήματα αποφεύγουν να σηκώσουν τα προβλήματα των ανθρώπων, ώστε να διατηρήσουν την ειρήνη και την απάθεια. Εμείς το αντίθετο επιδιώκουμε να προσευχόμαστε διαρκώς για όλους. Είμαστε ικέτες για όλο τον κόσμο. Άλλωστε σωτηρία είναι η ένωση με τον Χριστό, ενώ είμαστε σε κοινωνία με τα άλλα πρόσωπα (ανθρώπους). Δεν μπορούμε να θεωθούμε μόνον εμείς. Μια χαρά, πού είναι μόνο δική μας και δεν είναι και του κόσμου, δεν είναι πραγματική χαρά.

Ένατον: Δεν δίδουμε μεγάλη σημασία στις μεθόδους ούτε στις διάφορες στάσεις του σώματος. Μερικά από αυτά τα θεωρούμε υποβοηθητικά με σκοπό να συγκεντρωθεί ο νους στην καρδιά, δηλαδή στην ουσία του, οπότε αμέσως καταργούνται. Επαναλαμβάνω, δεν επιδιώκουμε την απάθεια (αρνητική κατάσταση), αλλά την απόκτηση της θείας Χάριτος. Με τη νοερά προσευχή ανακαλύπτει κανείς την Χάρη του αγίου Βαπτίσματος και κατακλύζεται από πραγματική χαρά, ουράνια αγαλλίαση και έτσι ζει τον παράδεισο από την ζωή αυτή.

4. ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ (Α. Γιαννουλάτου)

O Ιουδαϊσμός αποτέλεσε τη μήτρα από την οποία γεννήθηκε ο Χριστιανισμός. Πρέπει να επισημανθεί μία μυστηριώδης αν­ταλλαγή πεπρωμένων μεταξύ Ιουδαϊσμού και Ορθοδοξίας. Σκέπτομαι τη χρονική σύμπτωση, και ίσως τη σχέση, της αναγέννησης του ησυχασμού και της ανα­γέννησης του χασιδισμού, στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα και στο πρώτο του 19ου. Εκείνη την εποχή πράγ­ματι, αυτή η διπλή αναγέννηση πραγματοποιήθηκε στην ίδια προνομιακή υποκαρπάθια ζώνη, πού περιλαμβάνει τη νότια Πολωνία, τις βόρειες ρουμανικές χώρες και τη δυτική Ρωσία. Αυτή η αναγέννηση έγινε και στη μια και στην άλλη πλευρά γύρω από χαρισματικούς μάρτυρες, τον στάρετς από την ορθόδοξη πλευρά, τον tsaddik από την ιουδαϊκή.

Οι πιο μεγάλοι, οι σκαπανείς θα μπορούσε να πει κανείς, υπήρξαν ο Baal Shem Tov, ο «διδάσκαλος του θείου Ονόματος», και ο Παΐσιος Βελιτσκόφσκι, ο διδάσκαλος της προσευχής του θεανθρώπινου Ονόματος, του ονόματος του Ιησού. Ο Παΐσιος ήταν άλλωστε ε­βραϊκής καταγωγής, η μητέρα της μητέρας του ήταν ε­βραία από την Poltava. Ίσως υπήρξαν μυστικοί σύνδε­σμοι ανάμεσα στους διδασκάλους των δύο παραδόσεων. Ο ρουμανικός και ο ουκρανικός λαός, πού ήταν συχνά εχθρικοί, για οικονομικούς λόγους προς εκείνους που θα μπορούσαν να ονομασθούν εβραίοι compradosενδιάμε­σοι μεταξύ των μεγάλων γαιοκτημόνων, συχνά Πολωνών και των ορθόδοξων χωρικών—, τιμούσαν ειλικρινά τους tsaddikim.

Νεο-ησυχασμός και νεο-χασιδισμός αποτέλεσαν, αρκετά παρόμοια, ένα είδος πνευματικής μετάλλα­ξης, για να προσαρμόσουν την παράδοση στους νέους καιρούς του ορθού λόγου και της τεχνολογίας. Κι από τη μία κι από την άλλη πλευρά, πνευματικές γνώσεις και μέθοδοι ως τότε λιγότερο ή περισσότερο κρυφές, φυλαγ­μένες, κοινοποιήθηκαν στους απλούς σε γλώσσα απλή. Και στις δύο πλευρές κυριαρχούσε το θέμα του φωτός και το θέμα της καρδίας, αυτής της καρδίας πού «φλέ­γεται», λένε οι ησυχαστές και που οι tsaddikim την πα­ρομοιάζουν με το άρμα του Ηλία, με τον πύρινο θρόνο του Κυρίου.

Και στις δύο πλευρές, ο στατικός διαχωρι­σμός του ιερού και του βέβηλου είχε ξεπεραστεί, γιατί ο σκοπός ήταν ο εξαγιασμός των πιο καθημερινών πράξε­ων, των πιο απλών πραγμάτων, όχι χωρίς μια κάποια «τρέλα». Στη Γερμανία του μεσοπολέμου, παραμονές της τραγωδίας, ο Gustav Landauer έλεγε ότι όλα πρέπει να γίνονται με θρησκεία και όχι μέσω θρησκείας. Και o Martin Buber, κι αυτός επίσης μέσα στη σφαίρα του χασιδισμού από τον όποιον συνέλεγε αποφθέγματα και παραβολές, καλλιεργούσε την τόσο οικεία σ’ εμάς φιλο­σοφία του εγώ και του εσύ.

Ο Franz Rosenzweig που όριζε τους Εβραίους ως τους πρεσβύτερους υιούς του Πατέρα και τους χριστιανούς ως τους νεότερους αδελφούς των, επιφορτι­σμένους να διαδώσουν σε όλους τους λαούς του κόσμου τίς βιβλικές αξίες, εκτιμούσε -πέθανε το 1932!- ότι οι Εβραίοι αποτελούν ένα λαό ανιστορικό. Άλλα, με τη, ή ιστορία λίγο έλειψε να τους καταπιεί, έπειτα, με τη δημιουργία του Κράτους του Ισραήλ, έγιναν ενεργό μέλος της Ιστορίας. Στον πολιτισμό μας, που είναι o πολιτισμός του νεωτερικού πνεύματος και που, από τόσες πλευρές, μοιάζει να μην έχει σημεία αναφοράς, το Κρά­τος του Ισραήλ είναι το μόνο του οποίου οι θεσμοί και ή λειτουργία θεμελιώνονται σε μία ηθική και θρησκευτική παράδοση, ενώ παράλληλα αφομοιώνει γόνιμα τίς σπου­δαιότερες κατακτήσεις αυτού του νεωτερικοϋ πνεύμα­τος. Η ιστορία, εντούτοις, με το παλαιστινιακό πρόβλη­μα, θέτει σήμερα το Ισραήλ σε δοκιμασία. Η συμμαχία του Θεού, του λαού και της γης δεν μπορεί παρά να είναι συμμαχία ειρήνης και δικαιοσύνης. Ο σεβασμός προς τους ηθικούς όρους αυτής της συμμαχίας είναι πηγή ευ­λογιών. Η διακινδύνευση ή η απόρριψή τους θα είχε ως επακόλουθο τους πραγματικούς κινδύνους, εκείνους οι οποίοι καθιστούν ύποπτη μια πνευματική κλήση. Πώς να μην ευχαριστήσει κανείς τον Θεό, που ανέδειξε μεταξύ των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων σοφούς και γεν­ναίους άνδρες, οι όποιοι, παρά την αιμοσταγή παραφρο­σύνη των εξτρεμιστών και τίς σύγχρονες εντάσεις, επέλε­ξαν τη ζωή και την ειρήνη, και θα προσπαθήσουν τελικά να θέσουν τίς βάσεις μιας συνύπαρξης με συμφιλίωση και δικαιοσύνη. Χριστιανοί και Εβραίοι, συναντιόμαστε στην προσδο­κία, στην κοινή υποχρέωση μιας ενεργούς και δημιουργι­κής εσχατολογίας. Εκείνοι περιμένουν μια έλευση, εμείς την επάνοδο του «σταυρωμένου Μεσσία» μας: αλλά αυ­τός ανασταίνεται και έτσι, επικυρώνει το Λόγο του Ισ­ραήλ δίνοντας του τη δύναμη να νικήσει το θάνατο! Έτσι κάθε στιγμή γίνεται αποφασιστική. «Κάθε δευτερόλεπτο, είναι η στενή πύλη από την οποία θα μπορούσε να περάσει ο Μεσσίας», Ερχόμενος, ή επα­νερχόμενος, ως κλέπτης εν νυκτί, λέει το Ευαγγέλιο.

Στο σημείο αυτό πρέπει να τονισθεί ότι στη Δύση αρκετοί “αστέρες” (πρβλ. Μαντόνα) έχουν μυηθεί στον Καβαλισμό, έναν εσωτερικό μυστικιστικό Ιουδαϊσμό, που αναπτύχθηκε το Μεσαίωνα στη Β. Ισπανία. Αντίστοιχο κίνημα υπάρχει και στο Ισλάμ. Είναι οι Σούφι της Φρυγίας-Γαλατίας της Μ.Ασίας,1 οι οποίοι από πολλούς έχουν συσχετισθεί με τους Έλληνες ησυχαστές της Καπαδοκίας.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

ΣΩΤΗΡΙΟΣ Σ.ΔΕΣΠΟΤΗΣ Δρ . ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

(ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ)

1 Οι κυριότερες πόλεις της Γαλατίας ήταν η Άγκυρα, η Πεσινούς με το ναό της Κυβέλης, της μητέρας των θεών και το Τάβιο. Στις οργιαστικές τους τελετές ύστερα από ιερούς χορούς έπεφταν σε ιδιαίτερο μεθύσι, ακρωτηριάζοντας μάλιστα τον εαυτό τους (πρβλ. ὄφελον καὶ ἀποκόψονται οἱ ἀναστατοῦντες ὑμᾶς Γαλ.5,12). Δεν είναι παράξενο ότι από αυτόν τον χώρο προήλθαν η εκστατική αίρεση του Μοντανισμού και οι δερβίσηδες με τους χορούς τους. Πρέπει να καταλάβει κανείς ότι για τον πρωτόγονο γεωργό το άνοιγμα της γης με το άροτρο και η εξημέρωση ζώων ιερών δεν ήταν απλά μια απασχόληση του νοικοκυριού, αλλά μια ιερατική υπηρεσία/ λειτουργία στο μεγάλο Μυστήριο της αναπαραγωγής και αυξήσεως της Μητέρας Φύσης, το οποίο αποτελεί πρόδρομο της ανάστασης του Υιού του Θεού, ο οποίος ο ίδιος είπε στους Έλληνες το ‘εάν μη ο σίτος πεσών εις την γην αποθάνει’. Στο βάθος των μητρικών αυτών θρησκειών βρίσκεται η νοσταλγική κραυγή του ανθρώπινου πόνου για τη μάνα. η Εύα η αμαρτωλή, που απατημένη από τις μαγείες του φιδιού για τη γονιμότητα, τριγυρνά με θρήνους την ανθρωπότητα και ζητά το Σωτήρα και το πρότυπό της της Παρθένο. Ο χριστιανισμός, που δεν απορρίπτει τίποτε φυσικό και γνήσιο, έσωσε την πιο ανθρώπινη από όλες τις νοσταλγίες από τον εκφυλισμό και την βεβήλωση, τιμώντας την Παρθένο ως Θεοτόκο ιδιαίτερα στην τρίτη Οικουμενική Σύνοδο, που έγινε, όχι τυχαία, στην πόλη/Μητρόπολη της θεάς Αφροδίτης, την Έφεσο

Advertisements

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in News and politics and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s