PERI ZE-AGREOOS THEOLOGIA 1


Ο Ζαγρεύς ήταν θεός των Ορφικών, γιoς του Δία και της Περσεφόνης, ο "πρώτος Διόνυσος;. Γεννήθηκε από το Δία μεταμορφωμένος σε φίδι και την κερασφόρο Περσεφόνη. Ο Δίας τον προόριζε για τη διαδοχή και την κυριαρχία στον κόσμο και για να τον προφυλάξει από την Ήρα, τον εμπιστεύθηκε στον Απόλλωνα και τους Κουρήτες, οι οποίοι τον έκρυψαν στα δάση του Παρνασσού.

Ήρα ανακάλυψε που ήταν κρυμμένο το κερασφόρο βρέφος κι έστειλε τους Τιτάνες να το εξοντώσουν. Εκείνοι για να το ξεγελάσουν του έδωσαν παιχνίδια και στη συνέχεια του επιτέθηκαν. Τότε ο Ζαγρεύς άρχισε να αλλάζει μορφές στην προσπάθειά του να ξεφύγει. Μεταμορφώθηκε κατά σειρά σε λιοντάρι, τίγρη, άλογο, φίδι, και όταν πήρε τη μορφή ταύρου, οι Τιτάνες τον έπιασαν, τον κομμάτιασαν, έβρασαν το κρέας του σ’ ένα καζάνι κι έφαγαν ένα μέρος του. Ο Απόλλωνας μάζεψε τα κομμάτια του Ζαγρέα και τα έθαψε στους Δελφούς. Την καρδιά του, η οποία είχε μείνει ανέπαφη, την κονιορτοποίησε ο Δίας και τη διέλυσε σε ένα ποτό που το πρόσφερε στη Σεμέλη. Εκείνη τότε έμεινε έγκυος κι έφερε στον κόσμο το Νεώτερο Διόνυσο. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή την κονιορτοποιημένη καρδιά του την κατάπιε ο ίδιος ο Δίας, κι ήταν εκείνος ο οποίος γέννησε το Διόνυσο. Άλλοι μύθοι υποστηρίζουν ότι το θεό τον ανάστησαν η Ρέα ή η Δήμητρα αφού πρώτα συγκόλλησαν τα μέλη του.

Ο Δίας κατακεραύνωσε τους Τιτάνες κι από τις στάχτες τους δημιουργήθηκαν οι άνθρωποι. Οι ορφικοί έλεγαν πως οι άνθρωποι είχαν μέσα τους το θεϊκό στοιχείο, γιατί οι Τιτάνες είχαν φάει το Διόνυσο Ζαγρέα, είχαν όμως και την "τιτανική φύση" που τους ωθούσε στο κακό επειδή είχαν πλαστεί από την στάχτη των Τιτάνων.

Σε μια άλλη εκδοχή η Θεά Αθηνά περισυνέλεξε την παλλόμενη καρδιά του και την πήγε στο Δία (γι’ αυτό η Αθηνά πήρε το επίθετο Παλλάδα). Εκείνος την τοποθέτησε σε ένα γύψινο ομοίωμα του Διονύσου που ζωντάνεψε αμέσως. Οι Νύμφες ανέλαβαν τη φροντίδα του παιδιού και το κουνούσαν σε ένα λιχνιστήρι δημητριακών (λίκνο) απ’ όπου ονομάστηκε Ζαγρεύς (Διόνυσος) Λικνίτης.

Σε ανάμνηση του διαμελισμού και της ανάστασης του Ζαγρέως οργανώνονταν κάθε δυο χρόνια οργιαστικές γιορτές προς τιμή του, από τις αττικές και δελφικές Θυιάδες ή τις ιέρειες του Διονύσου στο ναό του Πύθιου Απόλλωνα.

Ο Ζαγρεύς ταυτίζεται συχνά και με τον Ίακχο. Σε ερυθρόμορφα αγγεία διακρίνεται η Περσεφόνη με το μικρό Ίακχο στην αγκαλιά.

Βιβλιογραφία – πηγές

Φώτιος, Λεξικόν

Ζαγρεύς: ὁ Διόνυσος παρὰ ποιηταῖς· δοκεῖ γὰρ ὁ Ζεὺς μιγῆναι τηῖ Περσεφόνη· ἐξ ἧς χθόνιος Διόνυσος.

Ευριπίδης, αποσπάσματα 

ἁγνὸν δὲ βίον τείνων ἐξ οὗ Διὸς Ἰδαίου μύστης γενόμην,καὶ νυκτιπόλου Ζαγρέως βροντὰς τοὺς ὠμοφάγους δαίτας τελέσας  μητρί τ’ ὀρείῳ δᾷδας ἀνασχὼν καὶ κουρήτων βάκχος ἐκλήθην ὁσιωθείς.

Πλούταρχος,

Περί του Ε του εν Δελφοίς, κρυπτόμενοι δὲ τοὺς πολλοὺς οἱ σοφώτεροι τὴν μὲν εἰς πῦρ μεταβολὴν Ἀπόλλωνά τε τῇ μονώσει Φοῖβόν τε τῷ καθαρῷ καὶ ἀμιάντῳ  καλοῦσι, τῆς δ’ εἰς πνεύματα καὶ ὕδωρ καὶ γῆν καὶ  ἄστρα καὶ φυτῶν ζῴων τε γενέσεις τροπῆς αὐτοῦ καὶ διακοσμήσεως τὸ μὲν πάθημα καὶ τὴν μεταβολὴν διασπασμόν τινα καὶ διαμελισμὸν αἰνίττονται, Διόνυσον δὲ καὶ Ζαγρέα καὶ Νυκτέλιον καὶ Ἰσοδαίτην αὐτὸν ὀνομάζουσι καὶ φθοράς τινας καὶ ἀφανισμοὺς εἶτα δ’ ἀναβιώσεις καὶ παλιγγενεσίας οἰκεῖα ταῖς εἰρημέναις μεταβολαῖς αἰνίγματα καὶ μυθεύματα περαίνουσι· καὶ ᾄδουσι τῷ μὲν διθυραμβικὰ μέλη παθῶν μεστὰ καὶ μεταβολῆς πλάνην  τινὰ καὶ διαφόρησιν ἐχούσης· ‘μιξοβόαν’ γὰρ Αἰσχύλος φησί ‘πρέπει διθύραμβον ὁμαρτεῖν σύγκωμον Διονύσῳ’, τῷ δὲ παιᾶνα, τεταγμένην καὶ σώφρονα μοῦσαν,

Νόννος, Διονυσιακά, 6

αἰθερίων δὲ δρακοντείων ὑμεναίων  Περσεφόνης γονόεντι τόκῳ κυμαίνετο γαστήρ,Ζαγρέα γειναμένη, κερόεν βρέφος, ὃς Διὸς ἕδρης μοῦνος ἐπουρανίης ἐπεβήσατο, χειρὶ δὲ βαιῇ ἀστεροπὴν ἐλέλιζε· νεηγενέος δὲ φορῆος νηπιάχοις παλάμῃσιν ἐλαφρίζοντο κεραυνοί.

Νόννος, Διονυσιακά, 31

Ἄρεα δ’, ὅν περ ἔτικτον, ὃν οὐρανίη τέκε γαστήρ,υἱὸν ἐμὸν χθονίῳ πεπεδημένον ἀκλέι δεσμῷ  κρύψεν ἔσω κεράμοιο περισφίγξας Ἐφιάλτης.οὐδέ οἱ ἐχραίσμησεν ἐμὸς πόσις οὐράνιος Ζεύς,ἀλλὰ τόκον Σεμέλης φλογερῶν ἐρρύσατο πυρσῶν,καὶ βρέφος εἰσέτι Βάκχον ἀνεζώγρησε κεραυνοῦ,ἡμιτελῆ νόθον υἷα· δαϊζομένου δὲ μαχαίραις Ζαγρέος  οὐ προμάχιζεν ἐπουρανίου Διονύσου.

Ψευδο – Νόννος, Μυθολογικά σχόλια 

Περσεφόνη γεννᾷ τὸν Ζαγρέα  Διόνυσον,ἐκ τοῦ Διὸς συλλαβοῦσα αὐτόν.

Σχόλια στο Λυκόφρονα, 355 

Παλλὰς δὲ ἡ Ἀθηνᾶ ἢ παρὰ τὸ πάλλειν τὰ ὅπλα – πολεμικὴ γὰρ ἐν τῷ γεννᾶσθαι ἀπὸ τῆς Διὸς κεφαλῆς ἐξέθορε τὰ ὅπλα κινοῦσα – ἢ παρὰ τὸ παλλομένην τὴν τοῦ Διονύσου καρδίαν ἀνενεγκεῖν τῷ Διί – Διόνυσον γὰρ τὸν καὶ Ζαγρέα καλούμενον υἱὸν Διὸς καὶ Περσεφόνης ὑπάρχοντα μεληδὸν οἱ Τιτᾶνες ἐσπάραξαν οὗ τὴν καρδίαν ἔτι παλλομένην ἀνήνεγκεν – ἢ ὅτι ἐν τῇ συμβολῇ τῆς μάχης τῶν Γιγάντων καὶ τῶν θεῶν Πάλλαντα ἕνα τῶν Γιγάντων  ἀνεῖλεν. 

Διόδωρος Σικελιώτης, 3, 62, 3

Οβίδιος, Μεταμορφώσεις, 6, 114

Υγίνος, Fabulae, 155

Πλούταρχος, Αίτια Ελληνικά, 12

 

 

Οι αρχαίοι Έλληνες αρνούνταν ή μήπως δέχονταν την ανάσταση; (7)

Μια σειρά πολλών και αποκαλυπτικών άρθρων για το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες όχι μόνον πίστευαν στην ανάσταση, αλλά και αν κάποιοι την αρνούνταν αναγκάζονταν να την υιοθετήσουν, μπροστά στα επιχειρήματα που οι ίδιοι οι πρόγονοί μας ανέπτυξαν επί χιλιετίες είτε με την Ελληνική Μυθολογία είτε με την ίδια την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία!..

Οι Τιτάνες κομματιάζουν το Ζαγρέα!..

Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΖΑΓΡΕΑ

Ο Ζαγρέας (Ζαγρεύς, έως) θεωρείται γενικά γιος του Δία και της Περσεφόνης και ο «πρώτος Διόνυσος». Για να τον αποκτήσει, ο Δίας, λένε, ενώθηκε με την Περσεφόνη παίρνοντας τη μορφή φιδιού. Ο Δίας, που είχε για τον Ζαγρέα ιδιαίτερη αγάπη, τον προόριζε για τη διαδοχή και την κυριαρχία στον κόσμο. Αλλά οι Μοίρες αποφάσισαν δια­φορετικά. Για να τον προφυλάξει από τη ζήλεια της Ήρας, ο Δίας εμπιστεύτηκε τον μικρό Ζα­γρέα στον Απόλλωνα και τους Κουρήτες, οι οποίοι τον ανέθρεψαν μέσα στα δάση του Παρ­νασσού. Αλλά η Ήρα μπόρεσε να τον ανακαλύ­ψει και ανέθεσε στους Τιτάνες να τον εξαφανί­σουν. Ο Ζαγρέας μάταια προσπάθησε να τους ξεφύγει αλλάζοντας μορφές. Πήρε κυρίως τη μορφή ταύρου· αλλά οι Τιτάνες τον κομμάτια­σαν και τον έφαγαν μισό ωμό και μισό ψημένο. Η Παλλάδα μπόρεσε να σώσει μόνο την καρδιά του, που έπαλλε ακόμη. Ορισμένα σκόρπια κομ­μάτια μάζεψε ο Απόλλωνας, ο οποίος τα έθαψε κοντά στον τρίποδα των Δελφών. Αλλά η θέλη­ση του Δία ξανάδωσε τη ζωή στο παιδί είτε επει­δή η Δήμητρα είχε συγκεντρώσει ό,τι απόμεινε από αυτό είτε επειδή ο Δίας έβαλε τη Σεμέλη να το καταπιεί και έτσι γονιμοποίησε τη Σεμέλη με τον «δεύτερο Διόνυσο». Διηγούνταν επίσης πως ο ίδιος ο Δίας είχε καταπιεί την καρδιά του παι­διού πριν γεννήσει τον Διόνυσο με τη Σεμέλη.
Ο Ζαγρέας είναι ορφικός θεός και ο προηγού­μενος μύθος ανήκει στη θεολογία των ορφικών μυστηρίων. Στον ορφισμό πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερα η ταύτιση του ήρωα με τον Διόνυσο. Ο Αισχύλος αντίθετα τον αποκαλούσε «έναν Δία χθόνιο» και τον εξομοίωνε με τον Άδη.
Μία άλλη εκδοχή του μύθου
Σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθου, η θεά Αθηνά πέτυχε να διασώσει την καρδιά του Ζαγρέα και να την παραδώσει στο Δία, ο οποίος την τοποθέτησε μέσα σε γύψινο ομοίωμα του θεού.
Μία άλλη παράδοση αναφέρει την ανάσταση του θεού: η Ρέα ή η Δήμητρα συγκολλάει τα κομμάτια του και ο Ζαγρέας «ανίσταται» ή ξαναγεννιέται με νέα προσωπικότητα: Είναι ο θεός Διόνυσος, ο γιος της Σεμέλης, στην οποία ο Δίας είχε δώσει να καταπιεί την καρδιά του Ζαγρέως.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:
Αισχ., Αιγύπτιοι και Σίσυφος, χαμ. τραγ. (TGF, σ. 4 και 74). Σχόλ. στον Πίνδ., Ισθμ. 7, 3. Τζέτζ., Σχόλ. στον Λυκόφρ. 355″ πρβ. 207. Πρόκλ., Υπόμν. στον Πλάτ., Τίμ., 200 d. Μακρόβ., Comm. in Somn. Scip. 1, 12. Νόνν., Διον. 5, 565 κ.ε., 6, 155 κ.ε. Ησύχ. και Σούδα, στη λ. Ζαγρεύς. Διόδ. Σικ. 3, 62. 3, 64. Καλλίμ., αποσπ. 171, 374. Οβίδ., Μετ. 6, 114. Κλήμ. Αλεξ., Προτρ. 2, 18, σ. 15. Υγίν., Fab. 155, 167. Πλούτ., Αιτ. Ελλ. 12. Πρβ. S. Reinach, «Zagreus, le Serpent cornu», στο Cultes, Mythes et Relig., 2, σ. 58-65., P. Grimal Λεξ. Ελλ. & Ρωμ. Μυθ. 1991, σ.235, Βικιπαίδεια.

PAGAN  http://www.sakketosaggelos.gr/ , http://www.theogonia.gr/

Advertisements

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in religious themes and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s