Η Κατάσταση της Ελληνικής Γλώσσας (2)


(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ 30/11/15)

3) Τράπεζες, διαφήµηση και εµπόριο

Οι τράπεζες, χρηµατιστηριακές και οι εταιρείες του ευρύτερου χρηµατοπιστωτικού συστήµατος έχουν µετατρέψει τα επίσηµα ονόµατά τους στην Αγγλική. Οι παλαιότεροι θα θυµούνται τη σταδιακή µεταµόρφωση του ονόµατος µερικών τραπεζών από τα ελληνικά στα αγγλικά. Οι τράπεζες αφιερώνουν πόρους για τη διαφήµηση που είναι εν µέρει στα αγγλικά και δίνουν στις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους αγγλικά ονόµατα. Η ασµατική υπόκρουση στις διαφηµίσεις είναι πάντα στα αγγλικά.

Πρόσφατα, µεγάλη χρηµατιστηριακή εταιρεία διένειµε ερωτηµατολόγια στους πελάτες της µε σκοπό την αναθεώρηση των συµβάσεων. Το απαντητικό δελτάριο περιείχε µια επιλογή όπου ο πελάτης έπρεπε να συµφωνήσει αν ήθελε να του αποστέλλονται στα αγγλικά οι µηνιαίες καταστάσεις λογαριασµού, πράγµα βέβαια περίεργο καθώς η κύρια αγορά της τράπεζας είναι η ελληνική επικράτεια.

Ο ευρύτερος χρηµατοπιστωτικός κλάδος διακρίνεται από συγκέντρωση εταιρειών, µε λίγες µεγάλες εταιρείες να ελέγχουν υπερβολικά µεγάλο ποσοστό της αγοράς καταθέσεων και δανείων. Η υψηλή συγκέντρωση του διεθνούς τραπεζικού κεφαλαίου, µεταξύ άλλων, ενδεχοµένως να ευθύνεται και για την πρόσφατη κατάρρευση των µεγαλύτερων τραπεζικών οργανισµών στις ΗΠΑ και αλλού (2007-2008). Ενώ οι δραστηριότητες του κλάδου του ως ενδιαµέσου αποτελούν τη βασική χρησιµότητά του στην οικονοµία, δυστυχώς το στοιχείο της απληστίας οδηγεί τους µετόχους και τις διοικήσεις των τραπεζών σε ριψοκίνδυνες ενέργειες που βλάπτουν το σύνολο. Πάντως, η πτώχευση των τραπεζών και οι προσπάθειες διάσωσής τους από τις ΗΠΑ και την Ε.Έ. καταδεικνύουν και την πτώχευση θεωριών όπως ο (νεο)φιλευθερισµός που διδάσκονται στα Πανεπιστήµια και εφαρµόζονται από τις κυβερνήσεις του κόσµου ως δήθεν η λύση όλων των προβληµάτων της κοινωνίας.

Στις τηλεοπτικές διαφηµήσεις παρατηρείται µε αυξανόµενη συχνότητα η χρήση των αγγλικών. Εκτός από το όνοµα του προϊόντος και το λογότυπο της εταιρείας, ολόκληρο το µήνυµα ηχητικό και οπτικό µπορεί να είναι στα αγγλικά. Θεωρώ ότι οι διαφηµήσεις στα διαλείµµατα των παιδικών τηλεοπτικών προγραµµάτων αποτελούν επαίσχυντη πρακτική, σε οποιαδήποτε γλώσσα και αν εκπέµπονται. Πάντως, οι συγκεκριµένες διαφηµήσεις είναι φορτωµένες µε αγγλικές λέξεις για κούκλες, ηλεκτρονικά παιχνίδια, ήρωες, κλπ. Πέντε λεπτά τηλεθέασης είναι αρκετά για τους γονείς να διασταυρώσουν την πληροφορία αυτή. Ενδεχοµένως να µην προσέχουµε πολλές διαφηµήσεις αλλά η επανάληψη οδηγεί στην εξοικείωση µε την προφορά και το νόηµα των αγγλικών λέξεων και διευκολύνει στην αποδοχή τους από το κοινό, ιδιαίτερα τα παιδιά.

Όσον αφορά τη ραδιοφωνική διαφήµηση, το καλύτερο παράδειγµα που περιγράφει την κακοµεταχείριση της γλώσσας είναι το εξής διαφηµιστικό µήνυµα: «Ντάουν-λόουντ τα πιο χοτ και τρέντι ρίνγκ-τόουνς για το κινητό σας!» Οι αγγλικές λέξεις είναι τόσες που έχουν κυριολεκτικά καταβροχθίσει τις ελληνικές. (Και το σωστό δεν είναι «κινητό» τηλέφωνο αλλά «φορητό». Αλλά ποιός ενδιαφέρεται; Σε λίγο θα το λένε «σελ-φόουν» και θα τελειώσει η συζήτηση.)

Η διάθεση όµως αστεϊσµού, όταν ο άνθρωπος ρίχνει τις ασπίδες του, είναι τρόπος να παρουσιάζονται διαφηµήσεις στο ραδιόφωνο ή την τηλεόραση. Το αστείο  χρησιµοποιείται για να µεταδοθούν στα αγγλικά διαφηµήσεις για προϊόντα ή υπηρεσίες. Ταυτόχρονα µπορεί να χλευάζονται και ελληνικά στοιχεία, όπως π.χ., το δηµοτικό τραγούδι ή οι παραδοσιακές φορεσιές. Στη χώρα µας όπου οι αρχές της ελευθερίας του λόγου µας έχουν κληρονοµηθεί από αιώνες, τις έχουµε άλλωστε έµφυτες, δεν αντιδρούµε σε τέτοιες επιθέσεις. Αυτό είναι υγιές από µια σκοπιά. Έχουν όµως πυκνώσει οι περιπτώσεις όπου χρησιµοποιείται η µέθοδος του αστεϊσµού στη διαφήµηση που εκφράζεται µε αγγλικά ή τέλος πάντων µε κάποιο λογοπαίγνιο γύρω από τα αγγλικά, δηλαδή µε κοινό παρονοµαστή τα αγγλικά. ∆εν γνωρίζω τι µένει από όλα αυτά, αλλά η θεωρία λέει ότι γίνεται ευκολότερα η εξοικείωση µε την ξένη γλώσσα επειδή συνδέεται µε το συναίθηµα της ευφορίας. Τελικά υιοθετούµε το πώς εκφράζεται το συγκεκριµένο ευχάριστο συναίσθηµα στα αγγλικά. Κάτι άλλο τώρα από την καθηµερινότητα: Οδηγούµε στο δρόµο και παρατηρούµε την πινακίδα στο προπορευόµενο αυτοκίνητο. ∆εν περιέχει ποτέ τα γράµµατα Γ, ∆, Θ, Λ, Ξ, Π, Σ, Φ, Ψ, Ω, ίσως επειδή είναι τα µόνα που δεν έχουν εµφανισιακό αντίστοιχο στα αγγλικά. Τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα όµως που επισκέπτονται την Ελλάδα έχουν στις πινακίδες τους και το «ελ» και το «εφ» και το «τζι» και το «τζέι» και το «ντάµπλιγιου» και πολλά άλλα γράµµατα. Προφανώς, σε εκείνες τις χώρες η εθνική τους κληρονοµιά είναι σηµαντική, ενώ στη δική µας έχουν δροµολογηθεί σχέδια προσέγγισης των ξένων γλωσσών και εγκατάλειψης της Ελληνικής εδώ και πάρα πολλά χρόνια.

Επικοληµµένο στο πίσω µέρος των ελληνικών αυτοκινήτων είναι και το όνοµα της αντιπροσωπείας, πάντα στα αγγλικά (να λέει π.χ., κάτι για «µότορς»). Στις διαφηµήσεις στην άκρη του δρόµου ένας οχετός από µηνύµατα στα αγγλικά µας παροτρύνουν να αγοράσουµε το προϊόν. Ο προβληµατισµός βέβαια είναι ότι τα µηνύµατα είναι γραµµένα µε ιδιωµατισµούς και απαιτούν να γνωρίζει πολύ καλά ο αναγνώστης την Αγγλική. ∆ιότι ποιός θα ξόδευε χρήµατα στη διαφήµηση αν το µήνυµα δεν διαβάζονταν και δεν είχε επίδραση;

Ενδιαφέρον παράδειγµα (προς αποφυγήν) από το εµπόριο αποτελεί το όνοµα του κλάδου των σούπερ µάρκετ. Η ελληνικοποίηση των αγγλικών όρων είναι ό,τι χειρότερο για τη γλώσσα, διότι εκτοπίζει τους ελληνικούς όρους και προλειαίνει το έδαφος για την αποδοχή του αγγλικού όρου µε αγγλικούς χαρακτήρες αργότερα. Θυµηθείτε τη λέξη «πάρκιν» που γράφαµε µε ελληνικούς χαρακτήρες, αντί για την ωραιότατη λέξη «στάθµευση». Τώρα πλέον γράφεται αποκλειστικά στα αγγλικά και οι χρήστες την προφέρουν και πιο σωστά µε το λαρυγκικό «νγκ» ως Άγγλοι. Οι λέξεις λοιπόν «υπεραγορά» ή «παντοπωλείο» ίσως έπεφταν πολύ βαριά κληρονοµιά την εποχή που ιδρύθηκε συγκεκριµένος κλάδος των καταστηµάτων τροφίµων.

Στις υπεραγορές βλέπουµε πινακίδες στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα. Ενδεχοµένως αυτό βοηθά τους ξένους επισκέπτες που γνωρίζουν αγγλικά, αλλά ταυτόχρονα µας µαθαίνει πώς λέγεται στα αγγλικά το συγκεκριµένο προϊόν. ∆ηλαδή, µας εκπαιδεύει στη χρήση της Αγγλικής για τα αγαθά καθηµερινής κατανάλωσης. Σηµειώνεται ότι ο κλάδος των τροφίµων χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση όχι µόνο στη χώρα µας αλλά και διεθνώς, όπου έχει συγγένειες µε τον κλάδο των γενετικώς τροποποιηµένων τροφίµων, που και αυτός µε τη σειρά του είναι στα χέρια λιγοστών εταιρειών.

Στις ελληνικές γειτονιές και την περιφέρεια το παντοπωλείο αντικαταστάθηκε από το «µίνι µάρκετ». Και εδώ η λέξεις «µικρή αγορά» προφανώς δεν πέρασαν από το µυαλό κανενός. Στα βενζινοπωλεία, οι πολυεθνικές έχουν κυριολεκτικά εξαλείψει κάθε ελληνική λέξη. Στα εµπορικά κέντρα-µεγαθήρια τα ξένα ονόµατα και οι αµερικανικές λέξεις για εκπτώσεις («σέιλς») και άλλες πληροφορίες κατακλύζουν τις  πινακίδες και τις προθήκες των καταστηµάτων, λες και απευθύνονται σε Αµερικανούς.

Σε πολλά µικρά και µεγάλα καταστήµατα προτιµούν να έχουν πινακίδες µε αγγλικούς χαρακτήρες. Παρατηρείται και η ενδιάµεση κατάσταση, µε το ελληνικό όνοµα του ιδιοκτήτη µε λατινικούς χαρακτήρες και τα προϊόντα που πωλεί στα ελληνικά (για να καταλαβαίνουν και οι ιθαγενείς τι πωλείται), καθώς και παραλλαγές των ανωτέρω. Τονίζεται και πάλι ότι οι λέξεις µε λατινικούς χαρακτήρες γίνονται αντιληπτές ως αγγλικά, τη στιγµή που το περιβάλλον αναφοράς περιέχει µηνύµατα στα αγγλικά.

4) Κράτος και Κοινωνία

Στην ιστορική πορεία της δια µέσου των χιλιετιών η ελληνική γλώσσα έχει υποστεί επιδράσεις και µεταβολές. Μπορεί όµως να διατυπωθεί ότι µέχρι τον εικοστό αιώνα η γλώσσα έχει επιβιώσει σε πολύ αντίξοες συνθήκες (πολέµους, εθνικές ήττες, µακροχρόνιες κατοχές) και βασικά µας έχει µεταδοθεί αυτούσια. Στα αρχαία µνηµεία οι σηµερινοί Έλληνες αναγνωρίζουµε όλα τα γράµµατα και µε λίγη µελέτη καταλαβαίνουµε και το νόηµα. Ακόµη και ένας τετράχρονος Έλληνας µπορεί να συλλαβίσει το όνοµα του Μεγάλου Αλεξάνδρου επάνω στο χρυσό στατήρα της εποχής που απεικονίζει τη θεά Αθηνά στη µια πλευρά και τη Νίκη στην άλλη. Με τα θρησκευτικά εδάφια δεν έχουµε καµµιά δυσκολία, ίσως λόγω της µορφής και του ύφους τους και λόγω της επανάληψης κατά την τελετουργία. Εν τούτοις, πριν τριάντα περίπου χρόνια έγιναν σηµαντικές παρεµβάσεις στη γλώσσα προς την κατεύθυνση της απλοποίησης και αναφέροµαι στο µονοτονικό σύστηµα. Σε µια περίεργη µεσονύκτια συνεδρίαση της βουλής µε ελάχιστους βουλευτές και εκτός ηµερησίας διατάξεως ψηφίστηκε η σχετική τροπολογία.

Μεταξύ άλλων, το πρώτο θύµα της αλλαγής εκείνης ήταν η συλλογική µνήµη, διότι η αλλαγή εκείνη κατέστησε δυσανάγνωστα για τους νεοέλληνες χιλιάδες βιβλία που ήταν γραµµένα στο πολυτονικό. Χιλιάδες βιβλία επίσης πετώνται στα απορρίµατα, ιδιαίτερα αν οι συγγραφείς τους έχουν αποβιώσει και δεν υπάρχει δυνατότητα για επανέκδοσή τους σύµφωνα µε το µονοτονικό. Άκουσα µάλιστα, ότι κρατική υπηρεσία έστειλε πρόσφατα για καταστροφή υλικού πολλούς τόµους της ιστορίας της Ελλάδος µε το αιτιολογικό ότι ήταν γραµµένη στο πολυτονικό. Φθάνουµε έτσι στο κάψιµο των βιβλίων, εκδήλωση του χαµηλοτέρου δυνατού επιπέδου για τον πολιτισµό µας, όταν µάλιστα συµβαίνει µε τη σιωπηρή έγκρισή µας.

Σχετικά µε τη δηµοτική γλώσσα, αποδεικνύονται σήµερα οι εγγενείς ελλείψεις της και η δυσκολία που επιφέρει στον χρήστη τόσο στο γραπτό όσο και στον προφορικό λόγο. Αναγκάζεται κανείς να καταφεύγει στην καθαρεύουσα (για τον µέλλοντα ή τον αόριστο χρόνο ειδικά της παθητικής φωνής) ή σε τραγικά απλές µορφές έκφρασης (σε χρόνο ενεστώτα, ενεργητική φωνή, πρώτο πρόσωπο και ονοµαστική, όχι γενική πτώση) και απελπιστικά απλές προτασιακές δοµές (υποκείµενο – ρήµα – αντικείµενο). Τί σύµπτωση, αυτά είναι χαρακτηριστικά γνωρίσµατα της Αγγλικής των επιχειρήσεων και του εµπορίου.

Σαν να µην έφταναν οι παραπάνω αλλαγές, τελευταία ακούµε και εισηγήσεις για περαιτέρω απλοποίηση της γλώσσας (εξάλειψη µερικών γραµµάτων και διφθόγγων) µε πρόσχηµα την αντιµετώπιση της δυσλεξίας,µεταξύ άλλων. Φυσικά, η δυσλεξία υπάρχει και σε απλούστερες γλώσσες όπως η Αγγλική και σε πιο σύνθετες, όπως η Κινεζική, και πάντα θα υπάρχει.

Άλλη εισήγηση λίγο πιο παλιά αφορούσε τη θεσµοθέτηση της Αγγλικής ως δεύτερης επίσηµης γλώσσας του κράτους. Ακόµη δεν έχει περάσει η άποψη αυτή, αλλά αν περιµένουµε λίγο, πιθανόν να θεσµοθετηθεί ίσως ως µέρος ενός ευρύτερου Νόµου. Όπως και µε το νέο Νόµο για τα Α.Ε.Ι., παρατηρείται ότι οι πιο ύπουλες διατάξεις περνούν απαρατήρητες καθώς οι βουλευτές αποφεύγουν να διαφωνήσουν, διότι φοβούνται να µην απορριφθεί το εκάστοτε νοµοσχέδιο στο σύνολό του.

Συµπεραίνουµε λοιπόν ότι: Οι παρεµβάσεις που γίνονται στη γλώσσα από το επίσηµο ελληνικό κράτος προς την κατεύθυνση της απλοποίησης είναι και οι πλέον επικίνδυνες. Και ενώ η γλώσσα είναι βαθειά χαραγµένη στην ελληνική συνείδηση ως αναπόσπαστο στοιχείο της, αφήνεται απροστάτευτη από το κράτος.

Ένα από τα επιχειρήµατα τόσο για τη δηµοτική όσο και για το µονοτονικό σύστηµα ήταν να γίνει η παιδεία προσιτή στα φτωχά στρώµατα του λαού. Κάπου τρεις δεκαετίες αργότερα, το ίδιο επιχείρηµα υποβόσκει και για τη χρήση της Αγγλικής. Μακρυά από την παρούσα εργασία η σοφιστεία, αλλά υπενθυµίζω στον αναγνώστη ότι ακόµη και η εσχάτη προδοσία µπορεί να βρει ιερό κίνητρο αν ψάχνει για δικαιολογίες. Προβλέπω λοιπόν ότι θα σχηµατιστούν επιχειρήµατα στο πνεύµα ότι η υιοθέτηση της Αγγλικής θα βοηθήσει να «αγωνιστούµε συλλογικά µε µια φωνή σε µια παγκόσµια κοινωνία για τα δίκαιά µας» και όλη τη σχετική φρασεολογία. Πράγµατι θα βοηθήσει, θα βοηθήσει όµως περισσότερο την άλλη πλευρά που επιθυµεί ακριβώς το ίδιο, την προώθηση της Αγγλικής.

Ας επανέλθουµε στις δυσκολίες έκφρασης. Ποιούς τρόπους επιλέγει ο χρήστης για να εκφραστεί; Μήπως επιλέγει τους πιο εύκολες λύσεις που θα επιτύχουν την επικοινωνία καλύτερα; Στο πρακτικό υπόδειγµα επικοινωνίας υπάρχει ο αποστολέας του µηνύµατος και ο παραλήπτης. Ο αποστολέας κωδικοποιεί το µήνυµά του, χρησιµοποιεί ένα µέσο για να το αποστείλει στον παραλήπτη, ο οποίος µε τη σειρά του αποκωδικοποιεί το µήνυµα. Η διαδικασία αντιστρέφεται µε το µήνυµα ανατροφοδότησης της πληροφορίας προς τον αποστολέα. Όλα αυτά συµβαίνουν σε περιβάλλον θορύβου που επηρεάζει την καθαρότητα του σήµατος και εποµένως όλη την επικοινωνία.

Αν ο αποστολέας ενδιαφέρεται να επηρεάσει τον παραλήπτη, πρέπει να µελετήσει τους τρόπους µε τους οποίους ο τελευταίος αντιλαµβάνεται το µήνυµα και εκφράζεται γλωσσικά. Πρέπει να µελετήσει τους τρόπους µε τους οποίους το υποκείµενο χρησιµοποιεί τα γλωσσικά εργαλεία που έχει στη διάθεσή του. ∆ιότι, επικοινωνία είναι κάτι παραπάνω από το παραπάνω µηχανιστικό υπόδειγµα. Για παράδειγµα, πανανθρώπινο στοιχείο είναι η διάθεση του ανήκειν σε ένα συγκεκριµένο σύνολο. Παρατηρούµε ότι οι Έλληνες µιας γεωγραφικής περιοχής χρησιµοποιούν διαφορετική προφορά από τους υπόλοιπους, οι νέοι χρησιµοποιούν το δικό τους λεξιλόγιο για να διαφέρουν από τους µεγάλους, κλπ. Η µελέτη εποµένως των τρόπων έκφρασης µπορεί να φανεί χρήσιµη σε κάποιον που θέλει και µπορεί να προωθήσει τη διάβρωση της γλώσσας.

Η διάβρωση της γλώσσας επέρχεται ευκολότερα όταν καλλιεργείται κλίµα στο οποίο το «ξένο» είναι καλύτερο από το «εγχώριο», όπως προαναφέραµε. Και εφόσον η ξένη λέξη φέρει συνειρµούς ποιότητας, γνώσεων, κοσµοπολιτισµού και αλλαγής, υιοθετείται. Παράδειγµα, αν πει κανείς «θα στείλω µήνυµα από τον φορητό υπολογιστή», δεν ακούγεται τόσο σύγχρονο, µε την πλύση εγκεφάλου που έχουµε δεχθεί, όσο το «θα στείλω ί-µέιλ από το λάπτοπ». Αν η κοινωνική οµάδα υιοθετεί τον δεύτερο τρόπο, το άτοµο θα δίσταζε να χρησιµοποιήσει τον πρώτο τρόπο από φόβο µήπως και δεν γίνει αποδεκτό από το σύνολο. Κατόπιν, η επανάληψη δυναµώνει τους  νευρώνες εκείνους που επιφέρουν τη µεγαλύτερη ικανοποίηση. Ως προς αυτό, ας θυµηθούµε κάποιο παλιό τραγούδι που δεν µας άρεσε αρχικά αλλά το συνηθίσαµε, µας είναι ανεκτό τώρα και ίσως να το ψιλοτραγουδάµε.

Οι παραπάνω σκέψεις είναι λογικές. Το συµπέρασµα είναι ότι αν η ελληνική λέξη ή έκφραση είναι δύσκολη ή δεν υπάρχει, τότε προσφέρεται η ξένη λύση για να συµπληρώσει το κενό. Ενδιαφέρον παράδειγµα αποτελεί η διείσδυση στην Ελληνική µιας άλλης γλώσσας, της Γαλλικής, σε πολύ πιο παλιά χρόνια. Υπάρχουν σήµερα υπερβολικά πολλές γαλλικές λέξεις που έχουν ενσωµατωθεί στην καθοµιλουµένη και µας θυµίζουν το µέγεθος της επίδρασης. Για παράδειγµα, οτιδήποτε έχει σχέση µε το αυτοκίνητο, τα ηλεκτρικά, τα έπιπλα, την οικιακή διακόσµηση, τη µόδα, την προσωπική περιποίηση και την τέχνη, έχει προέλευση γαλλική. Χρησιµοποιούµε την εννοιολογικά φτωχή λέξη «ασανσέρ» αντί για το ακριβές «ανελκυστήρας», «πλαφόν» (καλή ώρα, ρωτήστε τους Καθηγητές Πανεπιστηµίου να σας εξηγήσουν την έννοια) για το «ανώτατο όριο», «µοτέρ» αντί για «κινητήρας», κ.ό.κ.

Τα αποµεινάρια της γαλλικής αποτελούν ακλόνητη απόδειξη του τρόπου µε τον οποίο γίνεται η αποδοχή της ξένης λέξης. Συγκεκριµένα, σε πρώτο στάδιο η ξένη λέξη υιοθετείται, διότι ίσως δεν υπάρχει αντίστοιχη επίσηµη λέξη στα ελληνικά. Σε δεύτερο στάδιο, προωθείται στην κοινωνία από άτοµα µε επιρροή. Σε τελευταίο στάδιο, έχει ενσωµατωθεί στην καθοµιλουµένη. Είναι σαφές ότι στο πρώτο στάδιο της εµφάνισης της ξένης λέξης πρέπει και οφείλει κάποιος όπως το κράτος να δράσει, να βρει δηλαδή τη σωστή αντίστοιχη ελληνική λέξη και να συµπληρώσει το κενό. Ακόµη και αν δεν είναι επιτυχής η προσπάθεια επειδή υπάρχουν και οι προτιµήσεις από πλευράς των χρηστών, θα εξαλειφθεί η συνήθης δικαιολογία «πώς αλλιώς να το πω;»

Επειδή οι προσλαµβάνουσες παραστάσεις του γράφοντος φτάνουν µέχρι ενός χρονικού ορίου στο παρελθόν και δεν γνωρίζω γιατί και πώς εισήχθησαν και επικράτησαν οι γαλλικές λέξεις, έχω την αίσθηση ότι περί το έτος 1970 πρέπει να συνέβη µια τεράστια συστηµατική αλλαγή στην Ελλάδα. Σε προηγούµενα χρόνια διδάσκονταν η Γαλλική ως επίσηµο ξενόγλωσσο µάθηµα σε Γυµνάσια και Λύκεια ενώ κατόπιν είδαµε την Αγγλική να κερδίζει έδαφος και να αντιστρέφεται η εικόνα. Φαίνεται όµως πως δόθηκαν ισχυρά σήµατα, τα οποία προκάλεσαν τη µανιώδη ανάγκη των γονέων να µάθουν τα παιδιά τους αγγλικά (όχι γαλλικά), πράγµα που εξηγεί και την εκρηκτική ανάπτυξη των φροντιστηρίων αγγλικών την εποχή εκείνη, ακόµη και στην επαρχία.

Το ζήτηµα των παραστάσεών µας σε συνδυασµό µε τον έλεγχο της γλώσσας από τυχόν επιβουλές, µας οδηγεί συνειρµικά σε προβληµατισµούς. Επειδή η διάρκεια της ανθρώπινης ζωής ίσως δεν επαρκεί να δει κανείς ξεκάθαρα τις µακροχρόνιες µεταβολές της γλώσσας, είµαστε χαµένοι µπροστά σε έναν υποθετικό εξωτερικό εχθρό που έχει πολύ πιο µακροπρόθεσµο ορίζοντα. Φυσικά µπορούµε να αντιτάξουµε τη συλλογικότητα που σήµερα εκφράζεται από το κράτος και τις κυβερνήσεις. ∆υστυχώς, τη στιγµή που οι κυβερνήσεις αφοσιώνονται σε βραχυπρόθεσµους στόχους και αναγκάζονται να ασχολούνται µόνο µε την καθηµερινότητα ενώ τα εθνικά θέµατα περιέργως αγνοούνται, καταπνίγεται κάθε ευγενής προσπάθεια διατήρησης της εθνικής ταυτότητας.

Θα πρέπει να αναφερθούµε και στην ευκολία της χρήσης της γλώσσας. Είναι γνωστό ότι όσο πιο σύνθετη δοµή και γραµµατικούς κανόνες έχει µια γλώσσα, τόσο πιο εύκολη και ακριβής γίνεται κατά τη χρήση της. Απλά χρειάζεται να τη µάθει κανείς. Με άλλα λόγια, ίσως η Αγγλική να έχει το χαρακτηριστικό ότι είναι εύκολη ως προς τη µάθησή της. Η λιτότητα της ελληνικής γλώσσας φαίνεται από την αρχαία ρήση «µολών λαβέ» που εκφράζει ακριβώς το νόηµα που έπρεπε να µεταδοθεί.

Μάλιστα, οι ξένοι έχουν την έκφραση «Οι έλληνες έχουν µια λέξη γι αυτό». Όσο για την πλαστικότητα και τη δυνατότητα που δίνει στο χρήστη, ας σκεφτούµε για παράδειγµα την πλούσια εννοιολογικώς λέξη «λόγος». Με τα σύνθετα δηµιουργούνται νέες λέξεις (ανάλογος, διάλογος, υπόλογος, κατάλογος, παράλογος, εύλογος, αξιόλογος, κ.λπ.). Οµοίως και µε τις καταλήξεις. Τον ενθουσιασµό όµως για τη γλώσσα πρέπει να τον µεταδώσουν αυτοί που ξέρουν και έχουν καθήκον να το πράξουν.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

Του Αθανασίου Επισκόπου

Αναπληρωτής Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η εργασία δημοσιεύτηκε στο  περιοδικό Αέροπος, τ. 82, Νοέμβριος-Δεκέμβριος, 2008, σελ. 14-25.

EUCHARISTOOMEN EPEIE PANOPEA

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in GLOSSOLOGY and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s