«Περιγραφή ψηφιακών αντικειμένων» – E


(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ  20/08/15)

Αρκετές ερωτήσεις, είναι ώρα για κάποιες απαντήσεις!

Στην κορυφή των γνώσεων που αποκτήθηκαν στο προηγούμενο μάθημα και τις απαντήσεις των ερωτήσεων που περιγράφτηκαν,θα πρέπει να ορίσετε μια ομάδα πιθανών εργαλείων μεταδεδομένων κατάλληλων για τη συλλογή σας.Μερικές φορές είναι δύσκολο να αποφασίσετε και αυτό μπορεί να οφείλεται στην έλλειψη του κατάλληλου προτύπου ή στην έλλειψη πείρας ή γνώσης.Σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να εξετάσετε τη χρήση του Dublin Core Metadata Element Set ή Dublin Core Terms.Και αν όλα αυτά αποτύχουν,τα υπάρχοντα πρότυπα μεταδεδομένων δεν είναι χρήσιμα για την περιγραφή της συλλογής σας και μπορείτε πάντα να δημιουργήσετε το δικό σας προφίλ εφαρμογής.

5. Τι είναι το προφίλ εφαρμογής;

Αν δεν υπάρχει σχήμα μεταδεδομένων για σας, έχετε επανεξετάσει πολλά υφιστάμενα πρότυπα και ορισμένα από αυτά είναι πολύ γενικά ενώ κάποια πολύ συγκεκριμένα.Υπάρχει κάποιος τρόπος να προσαρμοστούν τα υπάρχοντα πρότυπα μεταδεδομένων σύμφωνα με τις ανάγκες σας;

Διάφορα πρότυπα μεταδεδομένων ορίζουν τους μηχανισμούς που επιτρέπουν στο σχήμα να επεκταθεί.Τις περισσότερες φορές τα σχήματα επεκτείνονται μέσω των λεγόμενων προφίλ εφαρμογών(ΑΡ, application profiles).Oρίζονται ως «σχήματα που αποτελούνται από στοιχεία δεδομένων που προέρχονται από έναν ή περισσότερους φακέλους συνδυασμένα μαζί και βελτιωμένα για μια συγκεκριμένη τοπική εφαρμογή.» [πηγή]

Η δημιουργία ενός προφίλ εφαρμογής είναι συνήθως συνδεδεμένη με την ανάμιξη διαφόρων προτύπων μεταδεδομένων,ώστε να παρέχουν καλύτερη ανακάλυψη πηγών στα πλαίσια ενός συγκεκριμένου τομέα. «Το να εφαρμόσετε προφίλ εφαρμογής απαιτεί να έχετε κατά νου ότι θα πρέπει να πρέπει να διατηρείτε κατάλληλα τη χαρτογράφιση προκειμένου να επιτευχθεί ένα επαρκές επίπεδο διαλειτουργικότητας.»[πηγή]

Κατά την αλλαγή του σχήματος μεταδεδομένων είναι πάντα καλύτερο να τροποποιηθεί ένα υπάρχον σημείο, αντί να δημιουργήσετε ένα νέο πρόσθετο στοιχείο. Χάρη σ’αυτό, είναι πάντοτε δυνατό να σπάσετε μια πλουσιότερη παρουσίαση για να γίνει απλή όταν θα κληθεί να συμμορφωθεί με το αρχικό σχήμα.

Κατά την προσθήκη νέων στοιχείων στο δεδομένο σχήμα,είναι προτιμότερο να αντλήσετε από άλλα πρότυπα μεταδεδομένων αν είναι δυνατό.Σε περίπτωση τυχόν προσθηκών,βελτιώσεων ή άλλων επεκτάσεων(π.χ. αλλαγή προαιρετικών σε υποχρεωτικά στοιχεία)είναι αναγκαίο να τεκμηριωθούν αυτές οι αλλαγές δημόσια.Αυτό θα επιτρέψει στα ενδιαφερόμενα μέρη (συμπεριλαμβανομένων των χρηστών της συλλογής σας) να καταλάβουν την προσέγγιση και να χρησιμοποιήσουν τις συλλογές πιο αποτελεσματικά.

Περισσότερες ενδιαφέρουσες προτάσεις σχετικά με την επέκταση σχημάτων μεταδεδομένων μπορούν να βρεθούν στην πηγή.

6.Είναι τα ελεγχόμενα λεξιλόγια πραγματικά τόσο σημαντικά;

Η επιλογή και η χρήση ελεγχόμενων λεξιλογίων μπορέι να είναι προβληματική και να προκαλέσει σύγχυση στους άπειρους χρήστες που χρειάζονται εκπαιδευμένο προσωπικό.Γιατί το ελεγχόμενο λεξιλόγιο είναι τόσο σημαντικό;

«Υπάρχει συνήθως μια άμεση σχέση μεταξύ του κόστους της δηιουργίας μεταδεδομένων και το όφελος για το χρήστη: η περιγραφή κάθε στοιχείου είναι πιο ακριβή από την περιγραφή συλλογών ή ομάδων αντικειμένων.Το να χρησιμοποιηθεί ένα πλούσιο πολύπλοκο σχήμα μεταδεδομένων είναι πιο ακριβό από τη χρήση ενός απλού συστήματος μεταδεδομένων,το να εφαρμοστούν ελεγχόμενα λεξιλόγια και συστήματα ταξινόμησης είναι πιο ακριβό από τον ορισμό λίγων ανεξέλεγκτων λέξεων-κλειδιά και ούτω καθεξής.Θα πρέπει να σημειωθεί ωστόσο, ότι οι δαπάνες στον τομέα της ανάπτυξης έχον συχνά ως αποτέλεσμα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα για τον τελικό χρήστη.Η χρήση ενός τυποποιημένου θησαυρού ή άλλου ελεγχόμενου λεξιλογίου για παράδειγμα,μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ακρίβεια και ανάκληση του προίόντος στην έρευνα και μπορεί να επιτρέψει μελλοντικές λειτουργίες όπως η πολύπλευρη θεματική περιήγηση και η δυναμική αναζήτηση του αντικειμένου της.» [πηγή]

Ο κατάλογος των προηγμένων χαρακτηριστικών θα πρέπει να επεκταθεί με τη σημασιολογική (έξυπνη) αναζήτηση και την αυτόματη μετάφραση των μεταδεδομένων σε άλλες γλώσσες.Αυτές είναι αρκετά αξιοσημείωτες λειτουργίες που οι χρήστες σίγουρα θα εκτιμήσουν.

Χάρη στη χρησιμοποίηση ελεγχόμενων λεξιλογίων είναι δυνατό να επιτευχθεί μια κοινή αντίληψη των όρων που χρησιμοποιούνται στα μεταδεδομένα.Μερικά ελεγχόμενα λεξιλόγια υπάρχουν σε διάφορες γλώσσες.Χρησιμοποιώντας αυτά τα λεξιλόγια μπορείτα να δημιουργήσετε αυτόματα μια μετάφραση περιγραφών σε γλώσσες που υποστηρίζονται από το ελεγχόμενο λεξιλόγιο που σας δίνεται.

Ας διερευνήσουμε το ακόλουθο παράδειγμα (που μπορεί να βρεθεί στο «Μεταδεδομένα και ψηφιακές εικόνες» για να το συμβουλευτείτε είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα της JISC Mediablog.) Φανταστείτε μια ψηφιακή εικόνα με μια πεταλούδα που κάθεται σε ένα μοβ λουλούδι.Για τους άπειρους αυτό είναι μια ωραία πεταλούδα,άλλοι μπορεί να αναγνωρίσουν ότι πρόκειται για μια πεταλούδα μονάρχη η οποία έχει επίσης μια επιστημονική ονομασία στα λατινικά( η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από επαγγελματίες) Danausplexippus.Εκτός από τα προφανή ονόματα οιχρήστε μπορεί επίσης να ψάχνουν για ένα έντομο με τεράστια πορτοκαλί φτερά.Διαφορετικοί χρήστες μπορεί να έχουν διαφορετική άποψη για τα πράγματα.

Το παράδειγμα αυτό δείχνει ότι το κατάλληλο λεξιλόγιοι μπορεί να είναι πράγματι πολύ σημαντικό,ανάλογα με το ποιος χρησιμοποιεί τη συλλογή. Η αλήθεια είναι ότι η πλειονότητα των χρηστών του Διδικτύου δε γνωρίζει τη λατινική ονομασία του είδους,αλλά τα κοινά ονόματα θα μπορούσαν πολύ εύκολα να συμπεριληφθούν σε ένα ελεγχόμενο λεξιλόγιο ως εναλλακτικοί όροι και να προστίθενται αυτόματα σε μια εγγραφή μεταδεδομένων.

Σημείωση: Όταν ένα ελεγχόμενο λεξιλόγιο χρησιμοποιείται για ένα συγκεκριμένο στοιχείο είναι πολύ εύκολο να χρησιμοποιούνται πληροφορίες από τα μεταδεδομένα για στατιστικούς σκοπούς π.χ. για να μετρήσετε τον αριθμό το συνόλου των εφημερίδων στη ψηφιακή βιβλιοθήκη.

Χρειάζονται όλα τα στοιχεία ελεγχόμενο λεξιλόγιο; Δεν είναι απαραίτητο στις περισσότερες περιπτώσεις τα ελεγχόμενα λεξιλόγια χρησιμοποιούνται συνήθως για να συμπληρώσετε πληροφορίες σχετικά με:

  • Το θέμα των ψηφιακών πηγών π.χ. δεύετερος παγκόσμιος πόλεμος

  • Τον τύπο της πηγής π.χ. εφημερίδα

  • Τα ονόματα των πόλεων,δημιουργών,γεγονότων

  • Τα δικαιώματα των χρηστών στο περιεχόμενο π.χ. CreativeCommons att-nc-sa

Πώς να επιλέξω το ελεγχόμενο λεξιλόγιο;

Πρώτα θα πρέπει να αποφασίσετε ποιο σχήμα μεταδεδομένων θα χρησιμοποιηθεί.Κάποια πρότυπα μεταδεδομένων διευκρινίζουν άμεσα ποια λεξιλόγια θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με συγκεκριμένα πεδία.Αν όχι θα πρέπει να εξετάσετε παρόμοιες συλλογές σε μεγάλες βιβλιοθήκες π.χ. τη βιβλιοθήκη του Κογκρέσου αν βρείτε το δικό τους λεξιλόγιο ανακριβές μπορείτε να σκεφτείτε πώς μπορείτε να το προσαρμόσετε στις ανάγκες σας.Και ακριβώς το ίδιο με τα μεταδεδομένα μπορείτε πάντα να αναπτύξετε το δικό σας λεξιλόγιο.Σε μια τέτοια περίπτωση είναι επίσης σημαντικό να τεκμηριώσετε την προσπάθεια σας ακόμα και αν εργάζεστε σε ένα μικρό ίδρυμα,είναι καλό να έχετε ένα έγγραφο το οποίο θα εξηγεί για ποιο λόγο κάνετε αυτό με έναν ιδιαίτερο τρόπο.Αυτό μπορεί να αποτελέσει πολύ χρήσιμη πληροφορία μάσα σε λίγα χρόνια.

Κατά την αξιολόγηση λεξιλογίων έχετε να θυμάστε μερικά πράγματα:

  • Προσπαθήστε να προσδιορίσετε τους επισκέπτες σας-πάρτε μερικούς όρους από το συγκεκριμένο λεξιλόγιο και σκεφτείτε αν θα είναι χρήσιμο για τους χρήστες σας.

  • Προσδιορίστε λεξιλόγια που χρησιμοποιούνται από συλλογές παρόμοιες με τις δική σας.

  • Υπάρχουν κατάλογοι που περιέχουν πληροφορίες σχετικά με το λεξιλόγιο των προτύπων,μπορείτε να ανατρέξετε σε έναν από αυτούς.

  • Δίνεται λεξιλόγιο δωρεάν για να το χρησιμοποιήσει κανείς;Μερικά ελεγχόμενα λεξιλόγια μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο όταν πληρωθούν τα κατάλληλα τέλη αδειών.

Όπως ειπώθηκε,το ελεγχόμενο λεξιλόγιο, δεν είναι ανάγκη να χρησιμοποιείται για το σύνολο μεταδεδομένων,ενώ είναι σημαντικό να καθοριστούν ορισμένα σημεία εισόδου τα οποία θα πρέπει να εξασφαλίζουν το βασικό επίπεδο διαλειτουργικότητας με άλλες συλλογές. Για παράδειγμα:
• μπορείτε να επιλέξετε μία ή δύο θεματικές επικεφαλίδες από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου (ή από συμβατές εθνικές SHS, θησαυρούς) και να τους καταχωρίσετε στο πεδίο του αντικειμένου δίπλα σε άλλους όρους που καθορίζονται στο εσωτερικό/εθνικό ελεγχόμενο λεξιλόγιο των θεμάτων.
• Ανατρέξτε σε παρόμοιες συλλογές και εξετάστε ποιες λέξεις / φράσεις που χρησιμοποιούνται εκεί για τον καθορισμό του περιεχομένου του πεδίου DCMES.
• Επιλέξτε τρεις κατάλληλους κωδικούς γράμματα, όπως ορίζονται από το πρότυπο ISO 639-3 pol ,δηλαδή, για το περιεχόμενο στην πολωνική γλώσσα.
• Κατά την προετοιμασία του περιεχομένου του πεδίου όπου περιγράφονται οι δημιουργοί μιας πηγής, ρίξτε μια ματιά σε διάσημα αρχεία όπως τον Κατάλογο Ένωσης Ονομάτων Καλλιτεχνών (ULAN-Union List of Artists Names) εάν το όνομα του συγγραφέα υπάρχει στη λίστα τότε είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσετε το όνομά του/της, όπως ορίζεται εκεί. Εάν το όνομα δεν εμφανίζεται σε μια τέτοια λίστα, προσπαθήστε να συμβιβαστείτε με μια διάταξη, η οποία χρησιμοποιείται από τους συντάκτες ενός αρχείου με κύρος ,δηλαδή: Επώνυμο κόμμα το όνομα του πρώτου, δεύτερο όνομα.
• Για να εκφράσετε τις πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα τα οποία ο χρήστης έχει στο περιεχόμενο μπορείτε απλά να βάλετε μια ιστοσελίδα που να περιγράφει τους όρους των χορηγούμενων αδειών λεπτομερειακά. Υπάρχουν αρκετά χρήσιμα παραδείγματα μιας τέτοιας προσέγγισης για την άδεια Creative Commons.
Για περισσότερες συνδέσεις σε ελεγχόμενα λεξιλόγια αναφερθείτε στο ευρετήριο “Έλεγχοντας τη Γλώσσα σας: ευρετηρίο Λεξιλογίων για μεταδεδομένα” στα JISC blog Media.
7. Τι είναι folksonomy;
Η επιλογή των μεταδεδομένων εξαρτάται κατά κύριο λόγο για ποιον προορίζεται η συλλογή που αναπτύσσεται: όταν απευθύνεται σε επιστήμονες, αυτός που αναπτύσσει τη συλλογή θα πρέπει να αξιοποιεί τα επιστημονικά λεξιλόγια. Αλλά δεδομένου ότι οι περισσότερες από τις συλλογές θα είναι αργά ή γρήγορα διαθέσιμες στο Διαδίκτυο είναι σχεδόν αδύνατο να καταστήσετε τα μεταδεδομένα προσιτά για όλες τις υπάρχουσες ομάδες που μπορεί να ενδιαφέρονται. Πώς να αντιμετωπίσει κανείς αυτό το πρόβλημα;
Σε αυτό το μέρος θα μάθετε για την ιδέα της folksonomy, ο όρος αυτός επινοήθηκε από τον Thomas Vander Wal και δημιουργήθηκε ως ένας συνδυασμός των δύο λέξεων: folk (λαϊκό) και taxonomy (ταξινόμηση).Η Folksonomy είναι επίσης γνωστή ως συλλογική τοποθέτηση πινακίδων ή κοινωνικής ευρετηρίασης.Η Κοινωνική ευρετηρίαση επιτρέπει στους χρήστες να πουν πώς αντιλαμβάνονται ένα συγκεκριμένο πόρο. Επιστρέφοντας στο παράδειγμα με την Monarch Butterfly, ένας χρήστης που θα συναντήσει τον πόρο αυτό μπορεί να βρει τα μεταδεδομένα ελλιπή, διότι η περιγραφή δεν λέει τίποτα για το λουλούδι που είναι ορατό στην φωτογραφία. Μπορεί να προσθέσει την ετικέτα”βιολετί λουλούδι”σε αυτήν την εικόνα,και χάρη σε αυτήν την ετικέτα, άλλος χρήστης που μπορεί να ενδιαφέρεται για την εικόνα ενός λουλουδιού θα είναι σε θέση να ανακτήσει αυτή την εικόνα.
Ορισμένα συστήματα ψηφιακών βιβλιοθηκών υποστηρίζουν τις ομαδικές ετικέτες, μια ετικέτα που προστέθηκε από τους χρήστες παρουσιάζεται στη συνέχεια με τα μεταδεδομένα,ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στην περιγραφή του αντικειμένου.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΙΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ

Ομαδική εργασία για το μάθημα Ψηφιακές Βιβλιοθήκες

Υπεύθυνος καθηγητής : κ. Σαράντος Καπιδάκης

Για την εργασία εργάστηκαν οι φοιτητές:

Νικολούζος Αλέξης

Λάμπρου Ιωάννα

Χρίστου Μαρία

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in Computers and Internet and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s