EUGENOOS POIOOMEN EN TOIS ASTROIS OPOU DIABIOOMEN (A)


1)Ποιο θα είναι το νέο μεγάλο διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA;

Η NASA ξεκίνησε την δύσκολη προσπάθεια της επιλογής του νέου διαστημικού τηλεσκοπίου που αναμένεται να χρησιμοποιήσουν οι αστρονόμοι από τα μέσα της δεκαετίας του 2030. Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την επιλογή του τηλεσκοπίου και τον αρχικό σχεδιασμό του μέχρι την κατασκευή του ίσως φαίνεται μεγάλο. Είναι γεγονός πάντως ότι η έρευνα και η ανάπτυξη των Μεγάλων Τροχιακών Αστεροσκοπείων της NASA κατά το παρελθόν απαίτησε αντίστοιχα μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτού του είδους ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός είναι απαραίτητος για κάθε ερευνητικό πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας. Δεδομένου ότι οι επιστήμονες της NASA θα πρέπει να προβλέψουν ποιες θα είναι οι ανάγκες της αστρονομικής έρευνας σε δύο δεκαετίες και με βάση αυτές να προτείνουν την κατασκευή ενός τηλεσκοπίου για αυτό το αβέβαιο μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη και την τεχνολογική πρόοδο που θα έχει ως τότε συντελεστεί, το έργο τους προμηνύεται δύσκολο.

Τα Μεγάλα Τροχιακά Αστεροσκοπεία της NASA είναι τέσσερα διαστημικά τηλεσκόπια (από τα οποία εξακολουθούν να λειτουργούν τρία), σχεδιασμένα να πραγματοποιούν μελέτες σε διαφορετικά μήκη κύματος και συγκεκριμένα στο ορατό, στο υπέρυθρο, στις ακτίνες Χ και στις ακτίνες γ. Το πρώτο και αναμφίβολα το γνωστότερο απ’ αυτά είναι το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, το οποίο συνέβαλλε εντυπωσιακά στην διεύρυνση των αστρονομικών μας γνώσεων για την γένεση και τον θάνατο των άστρων, την δομή των νεφελωμάτων και την εξέλιξη των γαλαξιών. Το αστεροσκοπείο ακτίνων γ Compton, που εκτοξεύθηκε τον Απρίλιο του 1991 και λειτούργησε μέχρι το 2000, συνέλεξε δεδομένα για ορισμένα από τα πλέον ενεργητικά φαινόμενα που μπορούμε να παρατηρήσουμε στο Σύμπαν, ενώ το αστεροσκοπείο ακτίνων Χ Chandra χρησιμοποιήθηκε από τους αστρονόμους για την διερεύνηση φαινομένων που σχετίζονται με τις μαύρες τρύπες, τα κβάζαρ, τις εκρήξεις σουπερνόβα, καθώς και την σκοτεινή ύλη και ενέργεια. Το τηλεσκόπιο Spitzer, τέλος, που εκτοξεύθηκε το 2003, ανιχνεύει την υπέρυθρη ακτινοβολία και χρησιμοποιείται για την μελέτη των ψυχρών αντικειμένων του σύμπαντος, καθώς και για ορισμένους από τους πιο απομακρυσμένους γαλαξίες.

Οι διεργασίες για την επιλογή του Μεγάλου Τροχιακού Αστεροσκοπείου του μέλλοντος έχει ήδη ξεκινήσει. Για τον σκοπό αυτό η NASA έχει συγκροτήσει 4 διεθνείς ομάδες έρευνας, ανάπτυξης και αξιολόγησης, κάθε μία απ’ τις οποίες έχει αναλάβει το δύσκολο έργο της σύνταξης ενός πορίσματος που θα στηρίζει την υλοποίηση ενός διαφορετικού τηλεσκοπίου. Το 2019, οι ομάδες αυτές θα παραδώσουν τις μελέτες τους σε μια ειδική και ανεξάρτητη επιτροπή της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, η οποία συμβουλεύει την NASA για το ποιες μελλοντικές διαστημικές αποστολές θα πρέπει να υλοποιηθούν κατά προτεραιότητα.

Το πρώτο από τα 4 διαστημικά τηλεσκόπια που θα αξιολογηθούν κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι το LUVOIR (Large Ultraviolet-Optical-Infrared Surveyor) που θα έχει την δυνατότητα να ανιχνεύει τα οπτικά, υπεριώδη και υπέρυθρα μήκη κύματος, δηλαδή τα ίδια μήκη κύματος που ανιχνεύει και το Hubble. Εξοπλισμένο με κάτοπτρο διαμέτρου 8-16m, δηλαδή τουλάχιστον τριπλάσιο απ’ αυτό του γερασμένου Hubble, το LUVOIR θα έχει την δυνατότητα να αποτυπώνει τις ίδιες εντυπωσιακές εικόνες, αλλά με ασύγκριτα υψηλότερη ανάλυση. Δεδομένου ότι είναι σχεδόν αδύνατο να κατασκευαστεί ένα μονοκόμματο κάτοπτρο τέτοιου μεγέθους με την ακρίβεια που απαιτείται, το πιθανότερο είναι ότι το κάτοπτρο του LUVOIR θα συναρμολογηθεί από μικρότερα τμήματα. Εκτός, όμως από τις παρατηρήσεις άστρων, αστρικών λειψάνων, νεφελωμάτων και γαλαξιών, το LUVOIR θα μπορεί να μελετά και εξωπλανήτες, δηλαδή πλανήτες εκτός του Ηλιακού μας συστήματος, καθώς και να εντοπίσει τους πλησιέστερους απ’ αυτούς που μοιάζουν με την Γη μας. 

Το δεύτερο υπό μελέτη τηλεσκόπιο είναι ο κυνηγός εξωπλανητών HabEx (Habitable-Exoplanet Imaging Mission). Όπως και το LUVOIR, το HabEx θα έχει την δυνατότητα να συμβάλλει στην μελέτη πολλαπλών αστρονομικών φαινομένων. Η κύρια αποστολή του, όμως, θα είναι η ανακάλυψη και μελέτη εξωπλανητών, κυρίως όμως εκείνων που έχουν μέγεθος παραπλήσιο μ’ αυτό του πλανήτη μας και βρίσκονται σε τέτοιες αποστάσεις από το άστρο τους, ώστε το νερό στην επιφάνειά τους να διατηρείται σε υγρή κατάσταση.
Σε αντίθεση με τα δύο διαστημικά τηλεσκόπια που μόλις αναφέραμε, το Far-Infrared Surveyor, το τρίτο υπό μελέτη τηλεσκόπιο θα έχει την δυνατότητα να καταγράφει τα μήκη κύματος που αντιστοιχούν στο άπω υπέρυθρο τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Το τηλεσκόπιο αυτό θα βοηθήσει τους αστρονόμους να μελετήσουν αντικείμενα που περιβάλλονται από σκόνη, όπως άστρα και πλανήτες στα πρώτα στάδια του σχηματισμού τους, καθώς και πολύ ψυχρά αντικείμενα, όπως οι καφέ νάνοι, αντικείμενα δηλαδή που γι’ αυτούς τους λόγους είναι αδύνατον να μελετηθούν με οπτικά τηλεσκόπια. Κυρίως, όμως, με το νέο αυτό τηλεσκόπιο οι επιστήμονες θα μπορούν να μελετήσουν ορισμένους από τους πλέον αρχέγονους και απομακρυσμένους γαλαξίες, το φως των οποίων  έχει «ξεχειλώσει» εξαιτίας της διαστολής του Σύμπαντος προς τα υπέρυθρα μήκη κύματος.

Το X-Ray Surveyor, το τελευταίο υπό μελέτη τηλεσκόπιο, θα μπορεί να «βλέπει» στα μήκη κύματος που αντιστοιχούν στις ακτίνες Χ, δηλαδή στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με την υψηλότερη ενέργεια, εξαιρουμένων των ακτίνων γ φυσικά. Ένα τέτοιο διαστημικό τηλεσκόπιο ακτίνων Χ θα συμβάλλει στην έρευνα ορισμένων από τα πλέον θεμελιώδη ερωτήματα που απασχολούν την σύγχρονη αστροφυσική και κοσμολογία, όπως εκείνα που σχετίζονται με τις μαύρες τρύπες και τον σχηματισμό των δομών μεγάλης κλίμακας.  Οι επιστήμονες που απαρτίζουν την ομάδα μελέτης αυτού του τηλεσκοπίου ευελπιστούν ότι θα καταφέρουν να σχεδιάσουν ένα τηλεσκόπιο που θα είναι 50 φορές πιο ευαίσθητο από το διαστημικό τηλεσκόπιο Chandra, το σπουδαιότερο τηλεσκόπιο ακτίνων Χ της εποχής μας.

Ποιο εντέλει από τα τηλεσκόπια αυτά θα περάσει από τον διεξοδικό έλεγχο της επιτροπής αξιολόγησης; Σε περίπου 3 χρόνια θα το γνωρίζουμε. 

Αλέξης Δεληβοριάς

[Η εικόνα που παραθέτουμε ελήφθη από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble και απεικονίζει τους Πυλώνες της Δημιουργίας, μια περιοχή αστρογένεσης στο Νεφέλωμα Αετός, περίπου 6.500 έτη φωτός μακριά, ενώ δόθηκε στην δημοσιότητα τον Ιανουάριο του 2015, με αφορμή την 25η επέτειο της εκτόξευσης του  θρυλικού τηλεσκοπίου  (φωτογρ. NASA, ESA/Hubble and the Hubble Heritage Team).]

2)Δισεκατομμύρια οι βραχώδεις πλανήτες του Γαλαξία μας

Με τη βοήθεια των δεδομένων που συνέλεξε ο φασματογράφος HARPS του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου ESO, ο οποίος βρίσκεται εγκατεστημένος σε ένα από τα τηλεσκόπια του Αστεροσκοπείου La Silla στη Χιλή, οι αστρονόμοι υπολόγισαν ότι οι βραχώδεις πλανήτες που βρίσκονται στις «κατοικήσιμες ζώνες» των κόκκινων νάνων του Γαλαξία μας θα πρέπει να ανέρχονται σε δεκάδες δισεκατομμύρια.

Ως κατοικήσιμη ζώνη ενός άστρου θεωρείται η περιοχή γύρω από αυτό, στην οποία η θερμοκρασία είναι τέτοια, που επιτρέπει την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή.

Οι κόκκινοι νάνοι, από την άλλη, είναι άστρα μικρότερα, λιγότερα φωτεινά και ψυχρότερα από τον Ήλιο, γεγονός που σημαίνει ότι οι κατοικήσιμες ζώνες τους βρίσκονται πολύ πλησιέστερα στο άστρο απ’ ό,τι η Γη στον Ήλιο. Με τη βοήθεια του HARPS οι αστρονόμοι μελέτησαν ένα προσεκτικά επιλεγμένο δείγμα 102 κόκκινων νάνων και ανακάλυψαν 9 υπεργαίες, δηλαδή βραχώδεις πλανήτες με μάζες έως και 10 φορές μεγαλύτερες απ’ αυτές της Γης.

Αναλύοντας μια σειρά άλλων δεδομένων, οι αστρονόμοι κατάφεραν να υπολογίσουν ότι οι υπεργαίες εντοπίζονται στις κατοικήσιμες ζώνες των κόκκινων νάνων με συχνότητα 40%, σε αντίθεση με μεγαλύτερους πλανήτες, παρόμοιους με τον Δία και τον Κρόνο του Ηλιακού μας συστήματος, οι οποίοι είναι πολύ πιο σπάνιοι. Δεδομένου ότι το 80% των άστρων του Γαλαξία μας είναι κόκκινοι νάνοι και δεδομένου ότι το 40% αυτών έχει μια υπεργαία στην κατοικήσιμη ζώνη του, θα πρέπει να υπάρχουν δεκάδες δισεκατομμύρια τέτοιοι πλανήτες μόνο στον Γαλαξία μας.

Η φωτογραφία που παραθέτουμε σήμερα είναι μία καλλιτεχνική αναπαράσταση ενός δειλινού, όπως θα φαινόταν από την υπεργαία Gliese 667 Cc. Το φωτεινότερο άστρο στον ουρανό είναι ο κόκκινος νάνος Gliese 667 C, ο οποίος είναι μέρος ενός τριπλού αστρικού συστήματος. Τα δύο άλλα πιο απομακρυσμένα άστρα Gliese 667 A και B διακρίνονται στα δεξιά της εικόνας (ESO/L. Calçada).\

3)Ο Βασιλιάς των Πλανητών

Ένα από τα πιο εξελιγμένα διαστημόπλοιά μας, ο “Γαλιλαίος”, ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1989 ένα μακρινό εξερευνητικό ταξίδι προς το Δία, στην περιοχή του οποίου έφτασε το Δεκέμβριο του 1995. Στα σπλάχνα του μετέφερε ένα ειδικό διερευνητικό εργαστήριο, το οποίο εισχώρησε στο εσωτερικό της βίαιης ατμόσφαιρας του Δία, στέλνοντας πίσω στη Γη όσες παρατηρήσεις πρόφτασε. Αν μέχρι τώρα θεωρούσαμε την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης σωστή κόλαση, τότε καμιά περιγραφή δεν είναι δυνατόν να αποδώσει σωστά την κατάσταση που επικρατεί στο εσωτερικό της ατμόσφαιρας του Δία. Οι αστραπές εδώ είναι τεράστιες, με ισχύ ακόμη πιο μεγάλη, ενώ η ατμοσφαιρική πίεση ξεπερνάει τη γήινη κατά 5.000 φορές.

Πραγματικά ο Δίας είναι ένας κόσμος με απίστευτα χαρακτηριστικά. Με όγκο 1.300 φορές μεγαλύτερο από τη Γη μας, ο πέμπτος αυτός πλανήτης από τον Ήλιο θα μπορούσε να περιλάβει στο εσωτερικό του όλους τους άλλους πλανήτες και δορυφόρους του Ηλιακού μας Συστήματος. Η διάμετρός του είναι 11 φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο της Γης, ενώ η μάζα του περιλαμβάνει το 71% των υλικών όλων των πλανητών του Ηλιακού Συστήματος.

Ο μανδύας του Δία με τις πανέμορφες πολύχρωμες ζώνες των νεφών του μαγεύει πραγματικά τα μάτια του παρατηρητή. Οι ζώνες αυτές κινούνται με διαφορετική ταχύτητα η μία από την άλλη και σχηματίζονται από αργά κινούμενα αέρια, ενώ οι άνεμοι που περνούν μέσα από τις ζώνες δημιουργούν μια σειρά μικρών καταιγίδων με λευκό χρωματισμό ανάμεσα στη θάλασσα των πολύχρωμων νεφών. Τα χρώματα αυτά οφείλονται στις χημικές αντιδράσεις διαφόρων απειροελάχιστων ποσοτήτων χημικών στοιχείων στην ατμόσφαιρα του Δία και ιδιαίτερα χημικές ενώσεις του θείου. Στην ατμόσφαιρά του τα διάφορα χαρακτηριστικά έχουν διαφορετικά σχήματα και εμφανίζονται να κινούνται με σταθερή ταχύτητα. Τα εξωτερικά αυτά στρώματα της ατμόσφαιρας αποτελούνται από μοριακό υδρογόνο και ήλιο, το οποίο είναι αέριο στα ανώτερα και υγρό στα κατώτερα επίπεδα.

Έχουν επίσης παρατηρηθεί άνεμοι που κινούνται με ταχύτητες, οι οποίες φτάνουν τα 700 χιλιόμετρα την ώρα, ανεξάρτητα από το βάθος, και σε ζώνες με αντίθετες μεταξύ τους κατευθύνσεις. Παρόμοιοι άνεμοι παρατηρήθηκαν και στις κορυφές των νεφών του και είναι προφανές ότι δεν δημιουργούνται από τη θερμότητα του Ήλιου ή από τη συγκέντρωση υδρατμών, όπως συμβαίνει στη Γη, αλλά μάλλον από τη θερμότητα που δραπετεύει από το εσωτερικό του Δία.

Αν και οι μεγάλοι δορυφόροι του Δία φωτογραφήθηκαν ήδη από τα διαστημόπλοια “Βόγιατζερ” που προσπέρασαν το Δία στα τέλη της δεκαετίας του 1970, ο “Γαλιλαίος” που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη, μπορεί να μελετήσει άνετα και από κοντά τους δορυφόρους που παρατήρησε για πρώτη φορά πριν από 400 περίπου χρόνια ο Ιταλός αστρονόμος Γαλιλαίος Γαλιλέι, προς τιμήν του οποίου ονομάστηκε έτσι το νέο διαστημόπλοιο. Εκτός από τα πολύ πιο σύγχρονα και προηγμένα όργανα που διαθέτει, ο “Γαλιλαίος” δεν προσπέρασε απλώς το δορυφορικό σύστημα του Δία, όπως έκανε ο “Βόγιατζερ”, αλλά αντίθετα έχει τεθεί σε τροχιά γύρω από αυτόν και θα παραμείνει εκεί επί χρόνια.

Το Φεβρουάριο του 1992 το διαστημικό τηλεσκόπιο Χάμπολ απαθανάτισε και την πρώτη υπεριώδη εικόνα του Σέλαος στο Δία. Τα φορτισμένα όμως σωματίδια που σχηματίζουν το Σέλας του Δία δεν φαίνεται να προέρχονται από τον Ήλιο, όπως συμβαίνει με τη Γη, αλλά από έναν δορυφόρο του, έναν καταπληκτικό ηφαιστειογενή κόσμο που ονομάζεται Ιώ. Η Ιώ έχει το μέγεθος της Σελήνης, αλλά καλύπτεται με τεράστια βίαια ηφαίστεια. Τα ηφαίστεια αυτά απελευθερώνουν αέρια και σωματίδια θείου, μερικά από τα οποία είναι φορτισμένα. Τα υλικά που κατορθώνουν να δραπετεύσουν από την αδύναμη βαρύτητα της Ιούς αιχμαλωτίζονται από το μαγνητικό πεδίο του Δία και μεταφέρονται στους πόλους του. Στις περιοχές αυτές τα φορτισμένα σωματίδια συγκρούονται με την ατμόσφαιρα του Δία, σχηματίζοντας το Σέλας του που εκτείνεται σε αποστάσεις δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων.

(CYNECHIZETAI)

SOURCE  http://www.eugenfound.edu.gr/

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in NEWS FROM SYNPAN and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s