Cουπερνόβα – ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ (Z)


(CYNECHEIA APO  19/07/15)

Τέτοιοι pulsars είναι γνωστοί ως millisecond – pulsars με τυπική τιμή της περιόδου 0.001 sec. Τα εν λόγω συστήματα πιστεύεται ότι έχουν μικρό χρόνο ζωής, διότι η αυξημένη πρόσπτωση ύλης στον pulsar αυξάνει πολύ την ταχύτητα περιστροφής του, με αποτέλεσμα οι φυγόκεντρες δυνάμεις να αρχίζουν να διαλύουν τον αστέρα. Τέτοια συστήματα είναι εντοπισμένα στο γαλαξιακό επίπεδο και αποτελούν πανάκεια για τους σύγχρονους αστροφυσικούς, διότι οι δίσκοι προσαύξησης και οι εκπομπές στις ακτίνες Χ «προδίδουν» τη παρουσία μελανών οπών. Συστήματα που πιστεύεται ότι περιέχουν μια μικρής μάζας μελανή οπή ονομάζονται Galactic Black Holes Candidates, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πηγή Cyg X-1.

1.4.3.4 Συμβιoτικοί αστέρες Αστέρες

τέτοιου τύπου χαρακτηρίζονται τα διπλά εκείνα συστήματα όπου φασματοσκοπικά έχει αποδειχθεί ότι περιέχουν έναν θερμό κι έναν ψυχρό αστέρα. Ο ψυχρός αστέρας είναι συνήθως γίγαντας αστέρας φασματικού τύπου Μ και ενίοτε ανήκει στην κατηγορία αστέρων τύπου Mira. Ο θερμός αστέρας μπορεί να είναι ένας λευκός νάνος, ή θερμός αστέρας της κύριας ακολουθίας ή ακόμα και αστέρας νετρονίων. Όλο το σύστημα περιβάλλεται από ένα αέριο κέλυφος, το οποίο σχηματίστηκε πιθανόν από απώλεια μάζας του γίγαντα αστέρα λόγω αναπάλσεων. Ο θερμός αστέρας περιβάλλεται από δίσκο προσαύξησης λόγω της ροής υλικού από τον συνοδό αστέρα. Η τροχιακή περίοδος του συστήματος κυμαίνεται μεταξύ 200 και 1000 days.

image

Σχ.1.38 Φωτομετρική καμπύλη ενός συμβιοτικού αστέρα (Θεοδοσίου & Δανέζης 1999).

Περίπου οι μισοί από τους συμβιοτικούς αστέρες που γνωρίζουμε είναι εκλειπτικοί μεταβλητοί, κάτι που δείχνει ότι ο γίγαντας αστέρας δεν γεμίζει πάντα τον λοβό Roche. Η μεταβολή της λαμπρότητάς τους είναι αρκετά πολύπλοκη και είναι της τάξης των 1-3 mag. Τέτοια διπλά συστήματα μπορούν να παρουσιάσουν μεταβολές αντίστοιχες με τους εκλειπτικούς αστέρες, όμως έχουν παρατηρηθεί και ανώμαλες μεταβολές που αποδόθηκαν στην ύπαρξη σκόνης στο κέλυφος που περιβάλλει το σύστημα. Ο δίσκος συσσώρευσης μπορεί να αυξομειώνει την λαμπρότητά του με περιοδικό τρόπο ή να προκαλεί εκρήξεις στην επιφάνεια του κύριου αστέρα, όπως ακριβώς οι νάνοι καινοφανείς.

1.4.3.5 Αστέρες εκλάμψεων ή αστέρες τύπου UV Ceti

Ο γαλαξίας μας είναι γεμάτος από κόκκινους νάνους αστέρες οι οποίοι είναι πολύ αμυδροί για να φανούν με γυμνό μάτι. Βρίσκονται κάτω δεξιά κι επάνω στην κύρια ακολουθία στο H-R διάγραμμα και οι μάζες τους είναι μερικά δέκατα της  ηλιακής. Λόγω όμως της πολύ μικρής τους θερμοκρασίας είναι πολύ αμυδρότεροι από τον ήλιο. Τέτοιοι αστέρες έχουν ανακαλυφθεί σε αποστάσεις μερικών parsecs από εμάς. Μερικοί από αυτούς τους αστέρες είναι μεταβλητοί και ανήκουν στον τύπο αστέρων εκλάμψεων ή είναι γνωστοί ως αστέρες τύπου UV Ceti. Κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η ξαφνική αύξηση της λαμπρότητάς τους από μερικά λεπτά έως μερικές ώρες, σε μεγάλο εύρος συχνοτήτων που εκτείνεται από τις ακτίνες Χ έως τα ραδιοκύματα.

Η κατηγορία αυτών των αστέρων, είχε αρχίσει να μελετάται από τους αστρονόμους από την δεκαετία του ’20, όμως εδραιώθηκε το 1948 από τους Joy και Humason. Από το όρος Wilson παρατηρούσαν ένα διπλό σύστημα με πολύ ιδιαίτερη κίνηση, στο οποίο ανακάλυψαν μια ξαφνική και τεράστια αύξηση της λαμπρότητας μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Περαιτέρω φασματοσκοπικές αναλύσεις κατά την διάρκεια της παρατήρησης έδειξαν αύξηση της λαμπρότητας κατά 4 mag που μεταφράζεται σε αύξηση της επιφανειακής θερμοκρασίας πάνω από 10000 Κ. Σε χρονικό διάστημα μικρότερο μιας μέρας ο αστέρας επέστρεψε στην κανονική ψυχρή του κατάσταση. Ο αστέρας αυτός είναι ο γνωστός UV Ceti, ο πρότυπος αστέρας της κατηγορίας των αστέρων εκλάμψεων. Τέτοιου τύπου αστέρες ανήκουν σε φασματικούς τύπους Μ έως Κ, με αντίστοιχες θερμοκρασίες από 4000 Κ έως 2500 Κ. Παρουσιάζουν γραμμές εκπομπής υδρογόνου και ασβεστίου πράγμα που αποδεικνύει την χρωμοσφαιρική τους δραστηριότητα, και οι μάζες τους κυμαίνονται από 0.1 M: έως 0.6 M: . Αρκετοί από αυτούς που γνωρίζουμε βρίσκονται σε περιοχές γέννησης νέων αστέρων όπως σε νεφελώματα του Ταύρου και του Ωρίωνα, άλλοι είναι μέλη διπλών συστημάτων, ενώ μερικοί από αυτούς ανήκουν στην κατηγορία των «κηλιδωτών» αστέρων BY Draconis, επειδή κατά πάσα πιθανότητα η χρωμοσφαιρική τους δραστηριότητα συνδέεται με κηλίδες, πράγμα που είναι αντικείμενο έρευνας ακόμα και για τον Ήλιο.

Το πλάσμα ακολουθεί τις δυναμικές γραμμές του τοπικού μαγνητικού πεδίου, και στο σημείο (στο ύψος της χρωμόσφαιρας) όπου επανενώνονται αποθηκεύεται μεγάλο ποσό μαγνητικής ενέργειας, με αποτέλεσμα την εκτόνωση του υλικού προς τον μεσοαστρικό χώρο. Το παραπάνω φαινόμενο είναι γνωστό ως έκλαμψη, και στους αστέρες UV Ceti λόγω αυτών των φαινομένων παρατηρούμε την ραγδαία και μεγάλου πλάτους αύξηση της λαμπρότητάς τους. Στο V φίλτρο έχει παρατηρηθεί αύξηση της τάξης του 1 mag ενώ σε αντίθεση στο U φίλτρο παρουσιάζουν αύξηση της τάξης των 4 mag, ενώ στις ακτίνες Χ και στα ραδιοκύματα η αύξηση της λαμπρότητας είναι πολύ μικρότερη. Στο φάσμα εκπομπής τους παρουσιάζουν τις γραμμές Balmer του υδρογόνου, ενώ έντονη είναι και η παρουσία των γραμμών ιονισμένου ηλίου (He). Όπως προαναφέραμε, μετά από λίγο χρονικό διάστημα ο αστέρας επανέρχεται στα κανονικά του επίπεδα.

image

Σχ.1.39 Η καμπύλη φωτός του αστέρα εκλάμψεων YZ Canis Minoris (www.aavso.org).

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

Alexios Liakos (M.Sc.)

National and Kapodistrian University of Athens, Faculty of Physics,
Dept. of Astrophysics, Astronomy and Mechanics

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in NEWS FROM SYNPAN and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s