Πάντ’ ανοιχτά, πάντ’ άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου


Δ. ΣΟΛΩΜΟΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ:Η ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ

τις μέρες μας, όπου η εγωιστική προσκόλληση των ανθρώπων στα υλικά αγαθά προβληματίζει κάθε υπεύθυνη συνείδηση, ο παραπάνω λόγος του εθνικού μας ποιητή αποκτά και επικαιρότητα και βαρύτητα.

Είμαστε, στις μέρες μας, όλοι πολιορκημένοι από τα πανίσχυρα θέλγητρα, αλλά και δεσμά της ύλης.

Το «μέτρο» και στην προκειμένη περίπτωση είναι ασφαλώς «άριστο». Αυτό που ανησυχεί είναι η υπερβολή.

Πέρα από την ικανοποίηση των βιοτικών αναγκών, ο «νόμιμος» και παράνομος πλουτισμός. Πέρα από τη βελτίωση των συνθηκών της ζωής, η πλεονεξία και η προκλητική πολυτέλεια. Και στη θέση της απαραίτητης σωστής ψυχαγωγίας, η πολύ χαμηλού επιπέδου διασκέδαση, οι παράλογες επιθυμίες και τα ψυχοκτόνα πάθη.

Τα μάτια της ψυχής μας, το λοιπόν, αν δεν είναι ολότελα κλειστά, είναι σίγουρα πολύ νυσταγμένα. Όταν απολαμβάνουμε τα υλικά αγαθά και αρνούμαστε ή ξεχνάμε τον Δημιουργό, τα μάτια της ψυχής μας, το δίχως άλλο, είναι κλειστά. Το ίδιο, κι όταν για τον πόνο των συνανθρώπων μας δεν νοιώθουμε και δεν κάνουμε τίποτα, ή όταν επιτρέπουμε να κυριαρχούν στη ζωή η αδικία, η αναξιοκρατία και η αντιπαλότητα, να καταστρατηγούνται η ελευθερία και η δημοκρατία.

Μπροστά σ’ αυτή τη δυσάρεστη πραγματικότητα χρέος κάθε υπεύθυνου ανθρώπου είναι να αντιδρά δημιουργικά. Να δραστηριοποιείται στην προσπάθεια για πνευματική και πολιτιστική εγρήγορση κι αναζήτηση.

Ακριβώς, σ’ αυτό το χρέος, είναι βέβαιο πως ανταποκρίνονται οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, με πρωτοπόρους πάντα τους λογοτέχνες.

* * *

Λογοτεχνία, λοιπόν. Ποιο τάχα να ‘ναι γι’ αυτήν το «κινούν αίτιον»; Και ποια η προσφορά της στη ζωή, αν δε δεχτούμε το η «τέχνη για την τέχνη»;

Σίγουρα δεν υπάρχει άλλη μορφή τέχνης που να διαθέτει τον πλούτο και την ποιότητα των έργων της λογοτεχνίας.

Χιλιάδες τόμοι ποιητικού και πεζού λόγου, με καθαρά μηνύματα για τις πνευματικές και ηθικές αξίες.

Αναρίθμητα λογοτεχνικά κείμενα που έχουν μορφώσει και συνεχίζουν να μορφώνουν συνειδήσεις, να καλλιεργούν χαρακτήρες, να υπηρετούν τις ανθρώπινες αξίες.

Ο λογοτέχνης ενδιαφέρεται και ασχολείται με την ουσία της ζωής. Πολεμά την υποκρισία και το ψέμα. Αποκαθιστά το αληθινό πρόσωπο της ζωής και του ανθρώπου.

Γράφει ο Παλαμάς για το λογοτεχνικό έργο της Πηνελόπης Δέλτα:

«Μου ανοίγετε παράθυρα προς ορίζοντες που πάντα αναζητά η ψυχή μου…».

Και για το δικό του ποιητικό έργο ομολογεί:

«Η γλώσσα που βροντοφωνά στο λόγο μου, είναι η γλώσσα της αργατιάς, της λεβεντιάς και των ακέραιων γιατί στη γλώσσα των απλών, κάθε που την αφήνουν όλο να δώσει τον ανθό της, το πνεύμα το Άγιο πνέει, που χέρια πάει και λογισμούς προς τα μεγάλα έργα».

Σιμά στο λογοτέχνη που ξέρει να δουλεύει τα θέματα του με τέχνη και ομορφιά, αγρυπνά πάντα ο σκεπτόμενος άνθρωπος. Όλοι οι μεγάλοι λογοτέχνες έχουν πλούσια και γόνιμη θητεία στις υψηλές παιδευτικές αξίες. Συμμετέχουν στην κίνηση των ιδεών. Έχουν την ικανότητα να εμπνέουν. Κατέχουν την αρετή της πνευματικής αγρύπνιας. Γι’ αυτό και είναι οδηγητές. Γι’ αυτό και το έργο τους είναι πνευματικό σάλπισμα.

Πολύ χαρακτηριστική είναι η διαβεβαίωση του Νίκου Καζαντζάκη, ότι έγραψε τον «Τελευταίο Πειρασμό»;

«Για να δώσει ένα ανώτατο πρότυπο στον αγωνιζόμενο άνθρωπο, για να του δείξει πως δεν πρέπει να φοβάται τον πόνο, τον πειρασμό και το θάνατο, γιατί όλα αυτά. Μπορούν να νικηθούν, νικήθηκαν κι όλας».

Κι ο Γιάννης Ρίτσος, με την ποίησή του μας καλεί να εργαστούμε και ν’ αγωνιστούμε για δικαιοσύνη και προκοπή:

«Και σε μας φίλοι πέφτει πολλή δουλειά να ζυμώσουμε τούτο το θυμό σ’ ένα μεγάλο καρβέλι δικαιοσύνη που να χορτάσουν τα παιδιά και να χαμογελάσουν οι μανάδες Αν σμίξουμε την πίκρα μας και την οργή μας γίνεται του χεριού μας ο ήλιος».

Διαβάζοντας το πολυσέλιδο έργο του Λέοντα Τολστόι, διαπιστώνουμε ότι βρίσκει πάντα τον τρόπο να τονίζει πειστικά πως:

«Μεγαλείο υπάρχει εκεί όπου υπάρχει απλότητα, καλοσύνη, αλήθεια κι αγάπη».

Και πως:

«Ήρθαμε στη ζωή με το θέλημα κάποιου και για κάποιο προορισμό. Ωστόσο εμείς προτιμήσαμε να ζούμε μονάχα για τη δική μας απόλαυση. Και φυσικά όλα πάνε ανάποδα…».

Είναι κι άλλοι πολλοί. Ένα πλήθος άξιων λογοτεχνών που με το έργο τους πολέμησαν τα κακώς κείμενα της κοινωνίας κι άνοιξαν δρόμους για μια πιο ανθρώπινη ζωή.

* * *

Η παραπάνω αναφορά σε ορισμένους λογοτέχνες ήταν ενδεικτική. Ενδεικτικά, επίσης, κλείνοντας τις σκέψεις μου αυτές, θα θυμήσω τί σχετικά έχουν πει οι δύο μεγάλοι νομπελίστες ποιητές μας Γιώργος Σεφέρης και Οδυσσέας Ελύτης:

«Πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα – και τί θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε;».

«Η ποίηση δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Αυτός αλλάζει με τις πράξεις. Η λογοτεχνία, ωστόσο, μπορεί ν’ αλλάξει τις συνειδήσεις κι αυτές είναι που κατευθύνουν τις πράξεις».

 

Του Πρόδρομου Ματζαρίδη

Μέλους της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in PHILOLOGIE and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s