ΑΝΤΙΓΝΩΣΗ Η ΚΑΚΙΑ ΤΟΥ ΩΧΑΔΕΛΦΙΣΜΟΥ Κ ΤΗΣ ΕΛΛΕΙΨΗΣ ΣΕΒΑΣΜΟΥ,ΥΠΕΡΕΓΩ ΥΠΕΡ-ΕΧΟΝΤΟΣ (XVIII)


(BEING CONTINUED FROM  05/05/15)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ
ΑΝΙΣΗ ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΗ
Η ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΗ ανάμεσα σε ειδωλολάτρες και απολογητές του 
χριστιανισμού θά ‘ναι ολότελα άνιση. Η πνευματική ποιότητα παύει
να είναι αποτελεσματικό όπλο. Η Διανόηση της εποχής πληρώνει τον
αριστοκρατισμό της, μια και δεν έχει την ίδια γλώσσα με τη μάζα.
Αντίθετα με τους Απολογητές και λογής λογής απόστολους, που θα
κλιμακώσουν την πολεμική τους και την προπαγάνδα τους, από τη
διανοουμενίστικη επιχειρηματολογία ως τη χυδαιότητα και τον
τραμπουκισμό. Και οι ειδωλολάτρες, όμως, δε θ’ αρκεστούν σε
πικρόχολα σχόλια, σαν του Μάρκου Αυρήλιου, η γεμάτα οίκτο, όπως
του Λουκιανού του Σαμοσατέως, που ισχυρίζεται πως «ο
χριστιανισμός είναι μια ακόμη μαρτυρία, ύστερα από πολλές άλλες,
και αρκετά ακίνδυνη εξάλλου, για την αγιάτρευτη ανθρώπινη
βλακεία».
Το χριστιανισμό θα τον ξετινάξουν ανήλεα τρεις σημαντικοί
διανοούμενοι των πρώτων χριστιανικών αιώνων. ο πλατωνιστής
Κέλσος,122 σύγχρονος του Μάρκου Αυρήλιου, ο νεοπλατωνιστής
Για πολλούς σύγχρονούς του επικούρειος,Πορφύριος, το δεύτερο μισό του 3ου αι, και ο Ιουλιανός ο  Παραβάτης, Στον 4ο αι. κατά το πολύ σύντομο διάστημα της βασιλείας του. Και μόνο αυτός, ο τελευταίος, θα επισημάνει τους  κινδύνους που απειλούν την ανθρωπότητα με την προέλαση του
χριστιανισμού.
Όλα, του Κέλσου, οι Αληθινοί Λόγοι στα 177, του Πορφύριου Κατά
των Χριστιανών (15 βιβλία) στα 270, και τρία βιβλία τέλος του
Ιουλιανού, Κατά των Χριστιανών, κάηκαν και ξανακάηκαν.
Ό,τι έχει περισωθεί, περιλαμβάνεται μέσα σε απαντήσεις – επιθέσεις
των απολογητών του χριστιανισμού. Όλα τα στοιχεία που θα
αναφέρω για τα βιβλία των τριών, τα αντλώ από το βιβλίο του
Marcel Simon που ανέφερα παραπάνω (Κεφ. V).
Ο Πορφύριος, εξελληνισμένος σημίτης, συναγωνίζεται σε χιούμορ
τον Σαμοσατέα που λέει: «Αυτοί οι δυστυχισμένοι είναι κατ’ αρχήν
σίγουροι πως είναι αθάνατοι και πως θα ζουν αιώνια. Περιφρονούν
λοιπόν το θάνατο, που πολλοί τον επιδιώκουν εθελοντικά (…).
Λατρεύουν τον σταυρωμένο τους σοφιστή και διαμορφώνουν τη ζωή
τους σύμφωνα με τη διδασκαλία του. Περιφρονούν επίσης όλα τα
αγαθά και τα μοιράζουν από κοινού, γιατί δε ζητούν αποδείξεις για
να δικαιώσουν την προσήλωση τους σ’ αυτό το δόγμα. Έτσι και πέσει
ανάμεσα τους κανένας επιδέξιος απατεώνας, που θα ξέρει να
εκμεταλλευτεί την κατάσταση, μπορεί να πλουτίσει πολύ γρήγορα,
εκμεταλλευόμενος αυτούς τους ανθρώπους που είναι τελείως
ηλίθιοι».
Ο Κέλσος κοροϊδεύει τους Εβραίους, το μικρό, σκοτεινό έθνος, το
τελείως ακαλλιέργητο, που ισχυρίζεται πως είναι ο πιο αρχαίος λαός
της γης, και ότι τα βιβλία του υπήρξαν η πηγή της ελληνικής
φιλοσοφίας και κάθε σοφίας. Πράγματι, λέει, ορισμένοι από τους
πλέον ιερούς θεσμούς τους, όπως η περιτομή π.χ., δεν είναι τίποτα
άλλο παρά δανεισμός από τον πολύ αρχαιότερο αιγυπτιακό
πολιτισμό. Κριτικάρει ακόμη τον βιβλικό ανθρωπομορφισμό και τη
χρονολογία, την πολύ περιορισμένη, που προτείνει η Π. Διαθήκη για
την ιστορία της ανθρωπότητας και του κόσμου. Ο Πορφύριος,
κρίνοντας κι αυτός τα ιερά βιβλία, εμφανίζεται σε ορισμένα σημεία
σαν ο πρόδρομος της σύγχρονης επιστημονικής ερμηνείας. Ο
Ιουλιανός με τη σειρά του, ξαναπαίρνει και αναπτύσσει ορισμένα από
τα επιχειρήματα των προηγούμενων. Βρίσκει τις υποτιθέμενες
ιστορικές αφηγήσεις της Γένεσης γελοίες μαζί και ανήθικες και σε
ορισμένα σημεία βλάσφημες, όπως, π.χ., όταν αποδίδουν στο θεό
την άγνοια και τη ζήλια. Η προσφορά των Εβραίων στον πολιτισμό
είναι μηδέν, ισχυρίζεται ακόμη ο Ιουλιανός, και η ιστορία τους  ελάχιστα εποικοδομητική. ο ισχυρισμός τους ότι αποτελούν τον
περιούσιο λαό είναι γελοίος και στερημένος από κάθε βάση.
Και οι τρεις είναι αμείλικτοι στην κριτική τους για τα Ευαγγέλια και
τους Αποστόλους. Ο Πορφύριος καταγγέλλει τις αντιφάσεις που
παρουσιάζουν τα Ευαγγέλια μεταξύ τους, και ιδιαίτερα στις
αφηγήσεις των Παθών. Κατηγορεί μάλιστα τους συγγραφείς τους ότι
επινόησαν ορισμένα επεισόδια και λεπτομέρειες, με βάση τα
υποτιθέμενα προφητικά κείμενα της Π. Διαθήκης, θέλοντας έτσι ν’
αποδείξουν πως πραγματοποιήθηκαν. «Οι ευαγγελιστές», καταλήγει
ο Πορφύριος, «είναι οι κατασκευαστές και όχι οι ιστορικοί των
γεγονότων που αφηγούνται για τον Ιησού».
Ο Κέλσος και ο Πορφύριος βρίσκουν τον Ιησού έναν θαυμάσιο
άνθρωπο που οι οπαδοί του παραμόρφωσαν την προσωπικότητα του.
«Αλλά γιατί», αναρωτιέται ο Πορφύριος, «θα δεχτούμε σαν μάρτυρα
της ανάστασης του μια υστερική, σαν τη Μαρία Μαγδαληνή, ή και
τους μαθητές του, πού ‘ναι γεμάτοι φαντασιώσεις; Και γιατί ο
Χριστός να εμφανιστεί σ’ έναν μικρό, ασήμαντο κύκλο πιστών του
όταν ανασταίνεται και όχι στους αντίπαλους του, στους υπεύθυνους
της καταδίκης του, τον Πιλάτο και τον μεγάλο ιερέα; Τότε μόνο δε
θα μπορούσε να υπάρξει αντίρρηση. Όσο για τον Παύλο, που θέλει
νά ‘ναι Εβραίος για τους Εβραίους και Έλληνας για τους Έλληνες,
δεν είναι στην πραγματικότητα παρά ένα αδύνατο κι ασυνάρτητο
μυαλό. Ο Παύλος με την επιμονή του για τη σύντομη επιστροφή του
Χριστού ξεγέλασε τους άλλους, ξεγέλασε και τον εαυτό του κι
αποκαλύφτηκε ένας σκέτος τσαρλατάνος, γεμάτος αντιφάσεις και
καμποτινισμούς».
Στην πολεμική τους αποδεικνύουν πως οι χριστιανοί δανείστηκαν τον
ανθρωπομορφισμό της Εβραϊκής Βίβλου, που, κατά την αντίληψη
του ειδωλολατρισμού, χαρακτηρίζει κατώτερες θεότητες, ενώ ο
υπέρτατος θεός δεν μπορεί παρά να είναι πνεύμα, χωρίς σώμα, χωρίς
μορφή, χωρίς πάθη.
«Αλήθεια», ειρωνεύεται ο Κέλσος, «είχε λοιπόν ο Θεός ανάγκη νά
‘ρθει να κατατοπιστεί για τις ανθρώπινες υποθέσεις; Και του
χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει έναν άνθρωπο για να ξαναβάλει τάξη;
Κατόπιν αυτού, η παντογνωσία του και η παντοδυναμία του
αμφισβητούνται…».
Η ειδωλολατρική φιλοσοφία δέχεται επίσης την αθανασία της ψυχής.
Θεωρεί αδύνατη όμως μιαν ανάσταση των σωμάτων, γιατί αυτό
αντιβαίνει στους νόμους της Φύσης. «Το σώμα είναι καταδικασμένο
να καταστραφεί γιατί ‘ναι ύλη, κι ο Θεός δε θα μπορέσει να
μεταβάλει ούτε γι’ αυτό ούτε για τίποτα άλλο την τάξη των  πραγμάτων». Έτσι η τόσο κραυγαλέα αναγγελλόμενη ανάσταση των  νεκρών δίδει ευκαιρία για καυστικά σχόλια.
«Τί θα γίνει», αναρωτιέται ο Πορφύριος, «στην περίπτωση ενός
πνιγμένου που τον τρώνε τα ψάρια; Τα ψάρια τα τρώνε ψαράδες
που πεθαίνουν με τη σειρά τους και κατασπαράζονται από σκύλους.
Τα σκυλιά ψοφούν και γίνονται βορά των όρνιων. Ύστερα από τέτοιο
αλλεπάλληλο μακελειό, πως θα ξανασυναρμολογηθεί το κορμί του
πνιγμένου για ν’ αναστηθεί;».
Το έθιμο της ευχαριστίας προκαλεί την αηδία και την αγανάκτηση
του Πορφύριου.
«Είναι χειρότερο», λέει, «κι από το γεύμα του Θυέστη κι από τα
γεύματα των καννίβαλων. Η ευαγγελική ρήση, να τρως το σώμα του
υιού του ανθρώπου και να πίνεις το αίμα του είναι κτηνώδης ακόμα
και στην αλληγορική της σημασία. Γιατί και στους χειρότερους
λιμούς τα (όμοια) ζώα που στερούνται λογικής δεν τρέφονται το ένα
από του άλλου τη σάρκα».
Εξάλλου, το να περιμένεις για τον άνθρωπο, και αποκλειστικά γι’
αυτόν, το όφελος μιας χιμαιρικής ανάστασης, σημαίνει πως ξεχνάς
πως ο άνθρωπος δεν είναι παρά μέρος του όλου και πως η μοίρα του
είναι αδιάρρηκτα ενωμένη μ’ αυτήν του κόσμου. Το να διεκδικείς για
τον άνθρωπο μια κατ’ εξαίρεση μεταχείριση, πρόκειται για μια τόσο
παράλογη φιλοδοξία, όσο και το να θέλεις να επωφεληθείς από μια
κατ’ ιδίαν Αποκάλυψη.
«Χριστιανοί και Εβραίοι», γράφει ο Κέλσος, «μοιάζουν μ’ ένα κοπάδι
νυχτερίδες, με μυρμήγκια που βγαίνουν απ’ την τρύπα τους, με
βατράχους που κοάζουν γύρω σ’ ένα τέλμα, με σκουλήκια
συγκεντρωμένα στη γωνιά ενός βόρβορου. Είμαστε αυτοί
(ισχυρίζονται) στους οποίους ο Θεός τα αποκαλύπτει όλα εκ των
προτέρων και μας προλέγει τα πάντα. Μόνο για μας κυβερνά και
μόνο με μας επικοινωνεί διά των απεσταλμένων του (…). Υπάρχει
ένας Θεός, δηλώνουν τα σκουλήκια, και μεις ρχόμαστε απ’ ευθείας
απ’ αυτόν. Μας έπλασε ο Θεός ολόιδιους με κείνον. Τα πάντα είναι
υποταγμένα σε μας, για μας γίναν όλα κι όλα οργανώθηκαν για να
μας εξυπηρετούν, η γη και το νερό, ο αέρας και τ’ άστρα”. Πιο
υποφερτές θά ‘ταν τέτοιες βλακείες από τα μυρμήγκια και τα
βατράχια, παρά από τους χριστιανούς και τους Εβραίους στις
συζητήσεις τους».
Τις ίδιες σφοδρές επιθέσεις δέχεται και το δόγμα της Λύτρωσης από
τους κριτικούς του χριστιανισμού. Το ελληνικό πνεύμα είναι ανίκανο
να παραδεχτεί ότι ο Θεός ενσαρκώνεται γι’ αυτή την πράξη της
εξαγοράς, κι ότι δηλαδή υφίσταται μια ταπείνωση απαράδεκτη. Και  πως, αν πράγματι έπρεπε να πραγματοποιηθεί αυτή η λύτρωση,
συνέβη τόσο αργά; Και γιατί το μήνυμα της λύτρωσης εκδηλώθηκε
σε μια σκοτεινή γωνιά του κόσμου, Στον μικρό λαό των Εβραίων;
Εξάλλου, αν ο θεός δεν μπόρεσε να εμποδίσει το «πάθος» του υιού,
σημαίνει πως δεν είναι παντοδύναμος, αν, αντίθετα, δεν θέλησε να
το εμποδίσει, τότε η τιμωρία περιλαμβάνεται στην τάξη των
πραγμάτων. Αλλά ο Θεός δεν έχει υιό…
Στη χριστιανική άποψη περί παντοδυναμίας του θεού, ο Κέλσος
άπαντα πως ο Θεός δεν μπορεί ούτε κακό να κάνει, αλλά ούτε και να
θελήσει κάτι ενάντια στη φύση. Συνδέεται με την αναλλοίωτη τάξη
του Σύμπαντος. Δεν μπορεί ούτε να παραβιάσει ούτε ν’ αναστείλει
τους νόμους με αυθαίρετες παρεμβάσεις, που οι χριστιανοί
ονομάζουν θαύματα. Τα θαύματα, σαν αυτά που πραγματοποίησαν
μερικοί θαυματοποιοί ειδωλολάτρες, προέρχονται από μια εξαίρετη
διεισδυτική γνώση των νόμων της φύσης. Αντίθετα, για τους
χριστιανούς, το θαύμα επιβεβαιώνει τη θεία δύναμη, την
υπερφυσική, την ικανή ακόμη και να θριαμβεύσει σε βάρος της
Φύσης και των νόμων της.
Και ο Marcel Simon διαπιστώνει έκθαμβος πως οι φιλόσοφοι της
εποχής, με συντριπτική κριτική διαύγεια, έχουν φτάσει σε
συμπεράσματα και θέσεις που θα προκύψουν από την επιστημονική
έρευνα δυο χιλιάδες χρόνια μετά.
Με το δίκιο του, λοιπόν, ανησυχούσε ο ιουδαϊσμός. Τα μέτρα που
πήρε και οι λύσεις που πρόσφερε στάθηκαν τόσο αποτελεσματικά
που πρέπει να παραδεχτούμε πως, και μετά δυο χιλιάδες χρόνια, ο
άνθρωπος δεν κατάφερε ακόμη να λευτερωθεί και ν’ αποτινάξει το
ζυγό της ιουδαϊκής θεϊκής ιδεολογίας που του αλλοτρίωσε τη λογική
του διαύγεια. Γιατί ο ελληνορωμαϊκός πολιτισμός άργησε πολύ ν’
ανησυχήσει για την επερχόμενη καταστροφή. «Ενώ τα παραδοσιακά
φιλοσοφικά συστήματα αναζητούν και διδάσκουν μια γνώση
θεμελιωμένη στη λογική, ο χριστιανισμός, όπως και ο ιουδαϊσμός που
τον γέννησε, απαιτούν την πίστη, μια πίστη τυφλή, χωρίς αποδείξεις
ούτε λογικές βάσεις και ρίχνουν το ανάθεμα σ’ αυτήν ακριβώς την
αμφισβήτηση που αποτελεί για τους Έλληνες την ιδιάζουσα
φιλοσοφική τους μέθοδο», εξηγεί ο Marcel Simon. Και εξαγριώνονται
σαν διαπιστώνουν πως ο χριστιανισμός καταδικάζει τη γνώση και τη
σοφία του κόσμου, την παιδεία και την αγωγή.

 

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΑΝΟΥΚΛΑ
Μια επιστολή που απευθύνει ο αυτοκράτορας Κλαύδιος, το 41, στους  Αλεξανδρινούς, είναι και η πρώτη νύξη που βρίσκουν οι ιστορικοί για  το χριστιανισμό. Ο Κλαύδιος καταγγέλλει τους Εβραίους της πόλης  «σαν υποδαυλίζοντες μια πανούκλα κοινή για όλο τον κόσμο».123 Η  καταγγελία αφορά αυτόν τον ίδιο τον ιουδαϊσμό και ειδικά τις
τεταμένες σχέσεις μεταξύ Εβραίων και ειδωλολατρών, ιδιαίτερα στην  Αλεξάνδρεια, που προκάλεσε η πολιτική του Καλιγούλα και  κληρονόμησε ο Κλαύδιος, προσπαθώντας κι αυτός να επιβάλει την  αυτοκρατορική θρησκεία ακόμη και στους Εβραίους. Το 49 ο  Κλαύδιος, με διάταγμα, θα διώξει από τη Ρώμη αδιακρίτως Εβραίους  και χριστιανούς, όπως αναφέρει ο Σουίτων, που νομίζει μάλιστα ότι ο  Κρέστο, όπως ονομάζει τον Χριστό, είναι ζωντανός αρχηγός κάποιας  ομάδας Εβραίων.
Μια σαρανταριά χρόνια αργότερα, επί Δομιτιανού, γίνεται ένας ακόμη  επίσημος διωγμός, και τούτη τη φορά καταδικάζονται σε θάνατο  μέλη της ανώτερης κοινωνίας της Ρώμης, με την κατηγορία της  αθεΐας. Η κατηγορία της αθεΐας ακολουθούσε τους Εβραίους από  πολύ παλιά – πριν την εμφάνιση του χριστιανισμού. Σύμφωνα με τις
πληροφορίες όμως, ούτε σ’ αυτόν το διωγμό γίνεται σαφής διάκριση  ανάμεσα σε χριστιανούς και Εβραίους, Αλλά μάλλον γίνεται λόγος για εβραιοφιλία. Και πάντοτε, όπως και στην περίπτωση του Νέρωνα,ανακαλύπτεται μια επωαζόμενη συνωμοσία κατά του αυτοκράτορα,από το ντόπιο και εβραιόφιλο περιβάλλον, γι’ αυτό και τα μέτρα είναι  τόσο αυστηρά.
Είναι πολύ γνωστή η μοίρα του Ιουλιανού του Αποστάτη, που  ονειρεύτηκε να σώσει τον κόσμο και τον πολιτισμό του από την  πανούκλα του χριστιανισμού. Σκοτώθηκε μόλις είκοσι μήνες μετά  την άνοδο του στο θρόνο (361-363), στα τριάντα δυο του χρόνια και
ο θάνατος του χαιρετίστηκε σαν επέμβαση της θείας πρόνοιας από  τους χριστιανούς που είχαν πανικοβληθεί, κυριολεκτικά, με το πάθος  του για τον ελληνικό πολιτισμό. Γιατί αυτόν ήθελε να δει να  αναβιώνει με το χιμαιρικό του όνειρο ν’ αναστυλώσει τον
ειδωλολατρισμό. Ο Ιουλιανός πρέπει νά ‘ταν πολύ φωτισμένος, αν  σκεφτεί κανείς το πρώτο μέτρο περί Παιδείας, που εφαρμόζει αμέσως  μόλις γίνεται αυτοκράτορας. Το διάταγμα έλεγε: Για νά ‘χεις  δικαίωμα να διδάξεις, σ’ οποιοδήποτε επίπεδο, έπρεπε να πάρεις  άδεια από τις Αρχές, επικυρωμένη από τον ίδιο τον αυτοκράτορα.
Μια προηγούμενη έρευνα έπρεπε να επαληθεύσει την ικανότητα του  υποψήφιου, αλλά και το ήθος του. Ένα έγγραφο εφαρμογής του  διατάγματος, που διασώθηκε, διευκρινίζει τί εννοούσε με τον  τελευταίο όρο: Το ήθος ενός εκπαιδευτικού συνίσταται κυρίως στο
να συμβαδίζουν οι ατομικές του πεποιθήσεις με τη διδασκαλία του*το να διδάσκεις κάτι που αρνείσαι να πιστέψεις αποτελεί μιαν  απαράδεκτη αντίφαση και διπροσωπία. Το μέτρο αφορά απευθείας  τους χριστιανούς: δεν μπορούσαν να ισχυριστούν ότι ήταν σε θέση  να εξηγήσουν σωστά τους κλασικούς συγγραφείς, περιφρονώντας  τους θεούς που αυτοί τιμούσαν. Χωρίς να χτυπά τους χριστιανούς,τους έβαζε μπροστά σ’ ένα ηθικό δίλημμα, υποχρεώνοντας τους να  διαλέξουν ανάμεσα στο επάγγελμα τους και την πίστη τους. Απαγορεύοντας αυστηρά κάθε μέτρο βίας κατά των χριστιανών τους
απομάκρυνε ταυτόχρονα από τη δημόσια ζωή, ετοιμάζοντας έτσι μια   μελετημένη άμυνα.
Ο εκπαιδευτικός νόμος έκανε τεράστια εντύπωση και κρίθηκε  μάλιστα από φωτισμένους ειδωλολάτρες σαν άδικος, γιατί φυσικά  ήταν ένα κρατικό φακέλωμα, που καταργήθηκε αμέσως μετά το  θάνατο του. Παρ’ όλα αυτά, ο Ιουλιανός θα γίνει το σύμβολο όλων  όσων θ’ αγωνιστούν από κει κι έπειτα για την ειδωλολατρία, που
εκφράζει τον πολιτισμό τους.
Δυστυχώς, η αντίσταση κατά του χριστιανισμού θα εκδηλωθεί σε  περιορισμένα κυκλώματα, αν εξαιρεθούν οι αγροτικοί πληθυσμοί της  Δύσης, οι Pagani που ήδη αναφέραμε, που δείξανε μια αντιπάθεια  στη νέα διδασκαλία και δεν την αποδέχτηκαν παρά αφού επιβλήθηκε  με τη βία και με νόμους από το τέλος του 6ου αιώνα κι έπειτα. Εκτός  απ’ αυτούς, μόνο η αριστοκρατία, που έχει, σαν προνομιούχα,
παιδεία, και οι εκπαιδευτικοί χώροι θα αντισταθούν, φανερά η  κρυφά, στις δυτικές πόλεις, καθώς και σ’ αυτές της Ασίας, που ήταν  ελληνικές. Ο ρήτορας Λιβάνιος, από την Αντιόχεια, προσωπικός  φίλος του Ιουλιανού, και απαρηγόρητος για το θάνατο του, έγραφε:
«Πριν απ’ αυτόν ήταν η νύχτα κι είναι ξανά νύχτα μετά απ’ αυτόν».
Είναι το πρώτο όνομα μέσα στους Αντιστασιακούς», που μάζεψε  δίπλα του μια πλειάδα οπαδών το ίδιο παθιασμένων με τον ελληνικό  πολιτισμό που τον θεωρούσε αλληλένδετο με την ειδωλολατρία. Είχε  μια φυσική απώθηση για το χριστιανισμό παρά το ότι σύχναζαν κοντά του μερικά από τα πιο ηχηρά ονόματα μελλοντικών «πατέρων»
της χριστιανοσύνης: Ο Βασίλειος, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο  Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός.124
Ο Ιουλιανός αποκαλούσε περιφρονητικά τους χριστιανούς  Γαλιλαίους. Για τον Λιβάνιο ήταν απλά η αποκρουστικότερη έκφραση  του βαρβαρισμού και της αθεΐας. Οδύρεται για το κλείσιμο των ιερών και διαμαρτύρεται θαρραλέα στον ίδιο τον Θεοδόσιο για τις
καταστροφές που προκαλούν οι χριστιανικές μάζες, παρακινούμενες  κυρίως από τους παπάδες, «αυτούς τους μαυροντυμένους  ανθρώπους που τρώνε περισσότερο κι από ελέφαντες και που πίνουν  τόσο πολύ, ώστε κουράζεται το χέρι των σκλάβων που τους
σερβίρουν ανάμεσα σε τραγούδια».
Στη Ρώμη τα ειδωλολατρικά ήθη και οι λατρείες ζωντανεύουν, από  μίσος και αντίδραση, κατά το τέλος του 2ου αιώνα, όσο ο κίνδυνος  του χριστιανισμού συγκεκριμενοποιείται με την εξάπλωση του στις  λαϊκές μάζες. Η αριστοκρατία και η Σύγκλητος είναι τα οχυρά της  ειδωλολατρίας ως τα μέσα του 4ου αι, κατά τον Αυγουστίνο. Οι  μυστικιστικές λατρείες, ιδιαίτερα της Κυβέλης, του Άττι, της ‘Ίσιδας
και του Μίθρα, γνωρίζουν μεγάλες δόξες. Αρχηγός της ρωμαϊκής  αντίστασης είναι ο περίφημος Νικόμαχος Φλαβιάνους, μεγάλος  νοσταλγός του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού, με λαμπρή καριέρα  δίπλα στον Θεοδόσιο που, παρ’ όλες τις θρησκευτικές τους  αντιθέσεις, τον εκτιμά βαθύτατα. Όταν ο Ευγένιος κυριαρχεί και  ανεβαίνει στο θρόνο για ένα πολύ σύντομο διάστημα, στα 392, οπότε  καταπιάνεται με την αναστύλωση της παλιάς θρησκείας σε όλη της  τη λαμπρότητα, ο Νικόμαχος παραληρεί από ευτυχία. Αλλά ο  Θεοδόσιος επιτίθεται με τις δυνάμεις του, και πριν ο Ευγένιος χάσει  οριστικά, ο Νικόμαχος αυτοκτονεί.
Μεγάλα ονόματα της εποχής αγωνίζονται, αλλά πάντα στον  περιορισμένο κύκλο των αρχόντων και διανοουμένων, με αξιόλογα  βιβλία και λίβελλους που η χριστιανοσύνη εξαφάνισε. Το μόνο που  διασώθηκε είναι το περίφημο κείμενο Έρμης ο Τρισμέγιστος,
άγνωστου συγγραφέα, γραμμένο ελληνικά και μεταφρασμένο μετά  το θάνατο του Ιουλιανού στα λατινικά. Είναι ένας θρήνος σε στυλ  προφητείας για την αρχαία θρησκεία της ειδωλολατρίας, που «αποκαλύφτηκε» παλιά στην Αίγυπτο:

Ο συγγραφέας ζει με την  αναμονή του τέλους του κόσμου σε μιαν ατμόσφαιρα αποκάλυψης.
Γιατί με το τέλος της ειδωλολατρίας κλονίζονται τα θεμέλια του  σύμπαντος. Εγκαταλειμμένος από τους θεούς, παραδομένος στο  κακό, ο κόσμος θα βυθιστεί σε κατακλυσμούς, και μόνο στο τέρμα  τους ο Θεός θα τον ξαναφέρει κάτω από τη σκέπη του και στην  αρχική του καθαρότητα. Ο Άγιος Αυγουστίνος σχολιάζοντας αυτό το
κείμενο αναγνώριζε «τη φωνή της φρίκης των δαιμόνων που  προβλέπουν τις τιμωρίες που τους περιμένουν».
Ομολογουμένως, οι ειδωλολάτρες δεν ήταν πλέον βάρβαροι. Η  άμυνα τους το προδίδει. Ποτέ πριν – και μετά – η ανθρώπινη  συνείδηση δεν ένιωθε τόσο αδιάρρηκτα ενωμένους τον πολιτισμό και  τους θεούς που αυτός δημιούργησε. Ακούστε κείμενο, από τον Έρμη
τον Τρισμέγιστο:
«Το θείον θα ξανανέβει από τη γη Στον ουρανό και θα εγκαταλείψει  την Αίγυπτο… Ένας αθέμιτος νόμος θα απαγορεύσει με την απειλή  ποινών την ευσέβεια, τη θρησκεία, τη θεία λατρεία… ο θεοσεβής  άνθρωπος θα θεωρείται σαν παρανοϊκός, ο άθεος θα περνά για σοφός… κίνδυνος θανάτου θ’ απειλεί όποιον αφιερώνεται στην καλ-
λιέργεια της λατρείας της ψυχής… δε θα υπάρχει πια τίποτα το ιερό,
τίποτα το ένθεο, αντάξιο των ουρανών και των επουράνιων κατοίκων  του… κανείς πια δε θα πιστεύει σ’ αυτά».

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

123 Μ. Simon, ο.π., σελ. 210-11.

124 Όλα τα στοιχεία αυτού του κεφαλαίου αντλώ από το XI κεφ. Του Μ. Simon, ό.π.

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in Books and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s