«Περιγραφή ψηφιακών αντικειμένων» – D


(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ  16/11/14)

Πώς να προετοιμάσετε περιγραφικά μεταδεδομένα

Πίνακας Περιεχομένων

1. Εισαγωγή

2. Με τι μοιάζει μια δημιουργία μεταδεδομένων;

3. Ποιος δημιουργεί τα μεταδεδομένα ;

4. Ποιο σχήμα μεταδεδομένων θα είναι καλό για μένα;

5. Τι είναι το προφίλ εφαρμογής;

6. Είναι τα ελεγχόμενα λεξιλόγια πραγματικά τόσο σημαντικά;

7. Τι είναι το folksonomy;

8. Πού και πώς μπορώ να αποθηκεύσω τα μεταδεδομένα;

9. Πώς μπορώ να περιγράψω τις συλλογές;

10. Πώς να αξιολογήσω την ποιότητα των μεταδεδομένων;

11. Χρειάζεται πραγματικά να προετοιμάσω εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές για τα μεταδεδομένα;

12. Περίληψη μαθήματος

1. Εισαγωγή

Στο προηγούμενο μάθημα έχετε μάθει κάποια θεμελιώδη πράγματα για τα μεταδεδομένα, ενώ σ’αυτό το μάθημα θα σας παρουσιάσουμε τη διαδικασία της δημιουργίας μεταδεδομένων. Στο πρώτο μέρος θα δείτε μια γενική επισκόπιση της διαδικασίας δημιουργίας μεταδεδομένων ξεκινώντας από τα άτομα που ενδέχεται να συμμετέχουν στη δημιουργία μεταδεδομένων,αργότερα θα μάθετε επίσης για πράγματα πρέπει να γίνουν για να προετοιμαστούν τα μεταδεδομένα, όταν μια νέα ψηφιακή συλλογή δημιουργείται.Στα επόμενα μέρη αυτού του μαθήματος θα βρείτε μια πιο εμπεριστωμένη περιγραφή των σταδίων που αναφέρονται.

2. Με τι μοιάζει μια δημιουργία μεταδεδομένων;

Πρώτα ας ρίξουμε μια ματιά στο τι πρέπει να γίνει. Παρακαλώ ρίξτε μια ματιά στη λίστα ελέγχου των πραγμάτων που πρέπει να γίνουν για να δημιουργηθούν τα μεταδεδομένα για μια νεοσύστατη ψηφιακή συλλογή.

Λίστα δημιουργίας μεταδεδομένων/ ροή εργασίας

1. Προσδιορίστε τις απαιτήσεις:

Ποιος είναι ο σκοπός της συλλογής σας; Ποιος θα τη χρησιμοποιήσει;Πόσο μεγάλη θα είναι;Πόσο χρόνο θα έχετε για να προετοιμάσετε τα μεταδεδομένα;

2. Διερεύνηση των καλύτερων πρακτικών του τομέα

Ερευνήστε παρόμοιες ψηφιακές συλλογές που δημιουργήθηκαν από άλλα θεσμικά όργανα.Κάντε ερωτήσεις: γιατί έγινε με αυτό τον τρόπο;Γιατί χρησιμοποιήθηκε αυτό το πρότυπο και όχι εκείνο;

3. Επιλέξτε/δημιουργήστε ένα σχήμα μεταδεδομένων με συμπληρωματικές πηγές αναφοράς (π.χ. ελεγχόμενα λεξιλόγια)

Ρίξτε μια ματιά στις απαιτήσεις, εξετάστε λύσεις που έχουν δώσει άλλοι, διερευνήστε πιθανά πρότυπα μεταδεδομένων και πρόσθετες πηγές,όπως ελεγχόμενα λεξιλόγια και θεματικές επικεφαλίδες.

Μπορείτε επίσης να εξετάσετε τη δημιουργία ενός προφίλ εφαρμογής ή την επέκταση για ενα πρότυπο μεταδεδομένων που ήδη υπάρχει,αυτό θα καλυφθεί με περισσότερες λεπτομέρειες προσεχώς.

4. Μάθετε πώς να χρησιμοποιείτε επιλεγμένα εργαλεία μεταδεδομένων.Πιθανόν να μάθετε χρησιμοποιώντας τα παράλληλα, αλλά αν υπάρχει μια τέτοια δυνατότητα είναι πολύ σημαντικό να συγκρίνετε τις γνώσεις σας με άλλους επαγγελματίες οι οποίοι έχουν πρακτική εμπειρία με το συγκεκριμένο σχήμα.Αν κάποιος άλλος πρόκειται να συνεργαστεί με το συγκεκριμένο σχήμα, θα πρέπει να του πείτε πως πρέπει να χρησιμοποιείται και μαζί μπορείτε να ετοιμάσετε εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές για τη δημιουργία μεταδεδομένων.

5. Δημιουργήστε ή εισάγετε μεταδεδομένα

Δημιουργία μεταδεδομένων

Αποφασίστε πόσο χρόνο μπορείτε να διαθέσετε στην περιγραφή μιας πηγής. Διερευνήστε το αντικείμενο το οποίο θα είναι το αντικείμενο της εργασίας σας, εντοπίστε πηγές πληροφόρησης,αναζητήστε απαραίτητες γνώσεις. Ετοιμάστε μια περιγραφή για το αντικείμενο που σας δίνεται. Αποθηκεύστε την περιγραφή στο μητρώο/αρχείο/βιβλιοθήκη μεταδεδομένων.

Εισαγωγή μεταδεδομένων

Αν η περιγραφή ενός συγκεκριμένου αντικειμένου εκπονήθηκε από κάποιον άλλο, προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε το έργο του. Μπορείτε να εισάγετε μεταδεδομένα από τον υπάρχοντα κατάλογο της βιβλιοθήκης ή κάποια άλλη πηγή. Θυμηθείτε να διερευνήσετε αν η εισαγόμενη περιγραφή είναι πλήρης συμβατή με την υπόθεση σας και το σχήμα μεταδεδομένων είναι αυτό που επιλέξατε.

6. Αξιολογήστε την ποιότητα των μεταδεδομένων.

Σε περίπτωση που η εισαγόμενη περιγραφή συνδέθηκε με κάποιο φυσικό αντικείμενο, επανεξετάστε το θέμα ώστε να αποφευχθούν παρανοήσεις. Ορίστε τα κριτήρια της ορθότητας, επικυρώστε τα μεταδεδομένα με εξωτερικούς επικυρωτές ορθότητας αν υπάρχουν.

7. Ρυθμίστε τα μεταδεδομένα με την πάροδο του χρόνου

Όταν θα φανεί ποιοι είναι οι χρήστες της συλλογής σας ίσως να είναι σκόπιμο να προσαρμόσετε τα μεταδεδομένα σας, προκειμένου να αυξηθεί η χρήση των πόρων. Θα μπορεί επίσης να είναι αναγκαίο να προσαρμοστούν τα μεταδεδομένα, προκειμένου να συμμετάσχουν σε κάποιες γενικότερες πρωτοβουλίες όπως η Europeana.*

Σε άλλα μέρη αυτού του μαθήματος θα βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τα αναφερόμενα στάδια. Τα πρώτα (μέρη) είναι σημαντικά, μόνο όταν δημιουργείτε μια νέα ψηφιακή συλλογή. Μετά τη θέσπιση αυτών των αρχικών παραδοχών θα επικεντρωθείτε κυρίως στη δημιουργία μεταδεδομένων, που είναι ο πυρήνας των 5,6 και 7.

3.Ποιος δημιουργεί τα μεταδεδομένα;

Όπως αναφέρθηκε στο προηγούμενο μάθημα υπάρχουν πολλές κατηγορίες μεταδεδομένων που συμπεριλαμβάνουν τα περιγραφικά, τα διοικητικά και τα δαρθρωτικά μεταδεδομένα.Όλοι αυτοί οι τύποι είναι σημαντικοί για την πρόσβαση στις πληροφορίες που τηρούνται στο περιγραφόμενο αντικείμενο. Η ροή εργασίας για τη δημιουργία μεταδεδομένων που περιγράφεται από πάνω καλύπτει τη δημιουργία που πετιγράφεται πιο πάνω καλύπτει τη δημιουργία όλου του φάσματος των μεταδεδομένων, το ερώτημα είναι ποιος μπορεί να συμμετέχει στη διαδικασία της δημιουργίας των μεταδεδομένων; Εξαρτάται από το επίπεδο πολυπλοκότητας της δεδομένης διάταξης,εάν το σχήμα είναι γενικό και απλό (όπως το Dublin Core )όπου μετά από κάποια κατάρτιση ο καθένας μπορεί να συμμετέχει.

Ποιες δεξιότητες μπορεί να είναι χρήσιμες όταν δημιουργούνται μεταδεδομένα; Εκτός από γνώσεις καταλογογράφησης, είναι καλό να έχετε κάποιες γνώσεις για τον τομέα. Στις επιστημονικές βιβλιοθήκες είναι μια κοινή πρακτική η συμμετοχή ενός συγγραφέα ή ειδικού στον τομέα για να παρέχει κάποιες γνώσεις σχετικά με μια συγκεκριμένη πηγή ή δημοσίευμα. Αυτή η εξωτερική βοήθεια είναι μόνο η πηγή γνώσης για τον τομέα, ενώ εξακολουθεί ο καταλογογράφος να είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία των μεταδεδομένων περιγραφής.Αν ένας εμπειρογνώμονας δεν είναι διαθέσιμος, ο καταλογογράφος μπορεί να προσπαθήσει να ψάξει πληροφορίες σχετικά με τους πόρους μονος/η του/ης, αλλά αυτό απαιτεί πολύ χρόνο. Έτσι, αν δεν έχετε χρόνο, θα πρέπει να επικεντρωθείτε σε πράγματα που μπορούν να γίνουν, μια γενική περιγραφή είναι πιο χρήσιμη από την έλλειψη περιγραφής.

Αν το σύστημα της ψηφιακής βιβλιοθήκης επιτρέπει πράγματα όπως παρατηρήσεις ή ετικέτες, μπορείτε να ορίσετε όσο το δυνατόν περισσότερα δεδομένα και να επιτρέπετε στους χρήστες να επεκτείνουν αυτή την περιγραφή.Ένα πολυ καλό παράδειγμα μιας τέτοιας προσέγγισης είναι το “Flickr.com:The commons” ,το οποίο επιτρέπει στους χρήστες να σχολιάσουν το περιεχόμενο των φωτογραφικών αρχείων, ώστε να πάρουν πρόσθετα μεταδεδομένα σχετικά με το αντικείμενο.

4.Ποιο σχήμα μεταδεδομένων θα είναι καλό για μένα;

Ας ξεκινήσει η πραγματική δουλειά! Σύμφωνα με τη λίστα, θα πρέπει να γίνει στην αρχή έλεγχος των απιτήσεων και των καλύτερων πρακτικών που χρησιμοποιούνται σε παρόμοιες υφιστάμενες συλλογές.

Ενώ περιγράφουμε αυτό το στάδιο, θα αναφερθούμε στις 9 ερωτήσεις που διατυπώθηκαν από τη Marie R. Kennedy. Αυτές οι 9 ερωτήσεις σας βοηθούν να εντοπίσετε τις ανάγκες.Χάρη σε αυτή τη συλλογή οι προγραμματιστές έχουν τη δυνατότητα να αποφασίσουν συνειδητά ποια εργαλεία μεταδεδομένων και προτύπων θα μπορούσε να είναι τα πιο χρήσιμα για τη νεοσύστατη συλλογή. Δεν είναι όλα τα ζητήματα σημαντικά σε αυτό το στάδιο και έτσι θα παραλείπονται, για τον πλήρες κατάλογο όλων των 9 ερωτήσεων μελετήστε ολόκληρη την εργασία. [πηγή]

1. Ποιος θα χρησιμοποιεί τη συλλογή;

Είτε θα είναι ένας απλός χρήστης του διαδικτύου είτε ένας εμπειρογνώμονας ιστορικός,αυτό που καθορίζει πολλά πράγματα είναι η γλώσσα που χρησιμοποιείται στην περιγραφή,αν είναι χρήσιμο να χρησιμοποιούνται τα ελεγχόμενα λεξιλόγια και πόσο λεπτομερή πρέπει να είναι τα περιγραφικά μεταδεδομένα.Μερικές φοορές είναι δύσκολο να καθοριστεί ποιος θα είναι ο χρήστης της συλλογής και σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να εξασφαλίσετε όσο το δυνατόν περισσότερα σημεία εισόδου: για παράδειγμα χρησιμοποιείστε τα ονόματα των δρόμων και του παρόντος, αλλά και τα παλιά.

2. Ποιος θα είναι ο καταλογογράφος;

Ο καταλογογράφος θα έχει γνώση του τομέα ή όχι; Είναι αυτός/ή σε θέση να συμπληρώσει το σύνθετο σχήμα μεταδεδομένων; Θα πρέπει να θυμόσαστε ότι μια εγγραφή μεταδεδομένων μπορεί να διαιρεθεί και να αναπτυχθεί από μερικούς ανθρώπους ταυτόχρονα. Ορισμένοι από αυτούς έχουν ειδικές γνώσεις, άλλοι γνωρίζουν λεπτομέρειες των σχημάτων μεταδεδομένων και μπορούν να βοηθήσουν να δίνονται σωστά τα μεταδεδομένα.

3. Πόσο χρόνο/ χρήματα έχετε;

Είναι προφανές ότι όσο πιο πλούσια είναι η περιγραφή του αντικειμένου, τόσο πιο πιθανό είναι οι χρήστες να χρησιμοποιήσουν τη συλλογή. Από αυτά που έχουν ήδη ειπωθεί, φαίνεται ότι για να προετοιμάσει κανείς πλούσια μεταδεδομένα είναι απαραίτητο να έχει:

· Ένα ακριβές σχήμα μεταδεδομένων

· Καταλογογράφους ικανούς να χρησιμοποιήσουν το σχήμα

· Και το πιθανότερο είναι ότι κάποιοι εμπειρογνώμονες θα μπορούσαν να είναι χρήσιμοι.

Έχοντας όλα αυτά υπόψη, ακούγεται σαν μια πολύ ακριβή επιχείριση. Το ερώτημα είναι : Εσείς έχετε το χρόνο για να τα κάνετε όλα αυτά;

4. Με ποιο τρόπο θα γίνει προσβάσιμη η συλλογή;

Το πιο σημαντικό θέμα εδώ είναι οι δυνατότητες του συστήματος ψηφιακής βιβλιοθήκης που θα χρησιμοποιηθούν για να εξασφαλίσουν πρόσβαση στο στις ψηφιακές πηγές σας.Υποστηρίζει πολύπλοκα σχήματα μεταδεδομένων;Τι δυνατότητες αναζήτησης έχει;Εαν οι χρήστες δεν θα είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν το συνολικό πλούτο της περιγραφής σας,το ερώτημα είναι αν αξίζει τον κόπο να δημιουργηθούν τέτοια πλούσια μεταδεδομένα.

5. Πώς συνδέεται η συλλογή σας με άλλες συλλογές;

Αυτό είναι σημαντικό, κυρίως λόγω της διαλειτουργικότητας.Αν έχετε εντοπίσει μια παρόμοια συλλλογή είναι πολύ πιθανό να ενδιαφερθείτε για τη δημιουργία μιας αναφοράς ως πηγής από την εν λόγω συλλογή.Χάρη στην επίδειξη πηγών που συνδέονται με την περιγραφή του αντικειμένου οι χρήστες θα έχουν την ευκαιρία των πρόσθετων πληροφοριών.

Είναι επίσης πολύ πιθανό ότι κάποια στιγμή και οι δύο συλλογές θα αναζητηθούν από την ίδια διεπαφή αναζήτησης ( searching interface) χάρη στη συγκομιδή πληροφοριών (harvesting) –δείτε την επόμενη παράγραφο.Σε μια τέτοια περίπτωση αξίζει να εξασφαλιστεί κοινή ερμηνεία ορισμένων όρων και των κοινών κανόνων κωδικοποίησης π.χ. για τις ημερομηνίες. Εαν η βιβλιοθήκη σας χρησιμοποιεί το OPAC είναι επίσης μια κοινή πρακτική να συνδέσετε το αρχείο ΟPAC του φυσικού αντικειμένου με την ψηφιακή αναπαραγωγή της ψηφιακής βιβλιοθήκης.

6. Ποιο είναι το πεδίο της συλλογής σας;

Με τον καθορισμό του πεδίου θα είστε σε θέση να αποκόψετε ορισμένα μη συναφή πρότυπα μεταδεδομένων.Υπάρχει κάποιο ειδικό πρότυπο μεταδεδομένων για τον τύπο των πόρων σε αυτά;Υπάρχουν ελεγχόμενα λεξιλόγια αφιερωμένα στα αντικείμενα σας σε αυτά;Αν υπάρχει συλλογή με παρόμοιο αντικείμενο αξίζει να ρίξουμε μια ματιά σε λύσεις που χρησιμοποιούνται από τους προγραμματιστές του.Αυτό παρέχει τη δυνατότητα να εξοικονομήσετε χρόνο και χρήματα επιλέγοντας παρόμοια εργαλεία μεταδεδομένων( σχήμα,ελεγχόμενο λεξιλόγια).Αλλά δεδομένου ότι κάθε έργο ψηφιοποίησης είναι διαφορετικό, θα πρέπει να αξιολογήσετε τα ευρήματά σας με την κρίση σας για να αποφύγετε τα λάθη τους.

7. Τα μεταδεδομένα σας θα συλλέγονται;

Η συγκομιδή είναι μια πράξη συλλογής δικτυακών πόρων από ένα ειδικό πρόγραμμα ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή.Ένα τέτοιο πρόγραμμα υπολογιστή (μερικές φορές ονομάζεται web-spider)συνήθως χρησιμοποιείται από ερευνητές του διαδίκτυου για να πάρουν τις απαραίτητες πληροφορίες για τη δημιουργία του ευρετηρίου τους.Στον τομέα των ψηφιακών βιβλιοθηκών αναπτύχθηκαν ειδικά πρωτόκολλα για τη συγκομιδή. Το Open Archive Protocol for Metadata Harvesting(OAI-PMH) είναι το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο. Αν στη συλλογή σας θα γίνεται συγκομιδή-που αυτό ισχύει για το μεγαλύτερο μέρος των συλλογών που έχουν αναπτυχθεί προς το παρόν-θα πρέπει να είστε ενήμεροι για τις απιτήσεις του εν λόγω πρωτοκόλλου.Το ΟΑΙ-ΡΜΗ είναι συμβατό με όλα τα βασισμένα σε ΧΜL πρότυπα μεταδεδομένων, αλλά υπάρχει μια βασική προϋπόθεση: τα μεταδεδομένα της συλλογής πρέπει να είναι διαθέσιμα τουλάχιστον σε DCMES. Η συλλογή σας μπορεί να περιγραφεί με σχεδόν οποιοδήποτε αριθμό που βασίζεται πρότυπο μεταδεδομένων XML, αλλά για να είναι συμβατό με το ΟΑΙ-ΡΜΗ πρέπει να εκθέτει μεταδεδομένα σε Dublin Core.

Αν το DCMES σας φαίνεται πολύ απλό για τη συλλογή σας και θα επιλέξετε ένα πιο κατάλληλο πρότυπο,θα πρέπει να θυμάστε να παρέχετε τις κατάλληλες χαρτογραφήσεις και μηχανισμούς μετατροπής ώστε να μπορείτε να εκτελείτε συγκομιδή πληροφοριών ΟΑΙ-ΡΜΗ μέσω του DCMES.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΙΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ

Ομαδική εργασία για το μάθημα Ψηφιακές Βιβλιοθήκες

Υπεύθυνος καθηγητής : κ. Σαράντος Καπιδάκης

Για την εργασία εργάστηκαν οι φοιτητές:

Νικολούζος Αλέξης

Λάμπρου Ιωάννα

Χρίστου Μαρία

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in Computers and Internet and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s