PHALLOS – PHELLOS / ΜΙΑ ΑΠΕΡΑΝΤΗ ΠΑΡΑΓΚΑ,Η ΠΑΡΑΓΚΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ (E)


(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ 11/12/13)

Ηθοποιοί και κομπάρσοι. Οι τραγικοί ποιητές είχαν στη διάθεσή τους  τρεις κανονικούς ηθοποιούς για να ενσαρκώσουν τα ομιλούντα  πρόσωπα των έργων τους, και έναν αριθμό κομπάρσων για βωβά  πρόσωπα (υπηρέτες, φρουρούς κ.ά.). Τους ηθοποιούς τους μίσθωνε η  πολιτεία, τους κομπάρσους τους παρείχε και τους πλήρωνε ο χορηγός.
Όμως πολλές κωμωδίες του Αριστοφάνη είναι φανερό ότι απαιτούν όχι  τρεις αλλά τέσσερις ηθοποιούς με ομιλούντα ρόλο για να  παρασταθούν. Υπάρχουν σκηνές (π.χ. στη Λυσιστράτη 77-253, 430-61,στους Βατράχους 549-78, 1414-81, στις Νεφέλες 889-1112, στους  Όρνιθες 1579-693) όπου μετέχουν στη συζήτηση τέσσερα πρόσωπα,
οπότε απαιτούνται τέσσερις ομιλούντες ηθοποιοί. Σε άλλες περιπτώσεις  υπάρχουν τρία ομιλούντα πρόσωπα επί σκηνής, ένας φεύγει, και  αμέσως μετά (ή μετά από πολύ λίγο) μπαίνει κάποιος άλλος: το  χρονικό διάστημα ανάμεσα στην αποχώρηση του ενός χαρακτήρα και  στην εμφάνιση του άλλου είναι πολύ μικρό, και ο ηθοποιός δεν θα  προλάβαινε να αλλάξει κοστούμι και μάσκα, εκτός εάν είχε  υπεράνθρωπες ικανότητες. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις χρειάζονται  τέσσερις ομιλούντες ηθοποιοί. Δύο ενδεχόμενα. (1) Η πολιτεία παρείχε τέσσερις ηθοποιούς σε κάθε κωμικό ποιητή (δεν έχει σημασία το ότι  παρείχε μόνον τρεις στους τραγικούς: για την κωμωδία θα μπορούσαν  να υπάρχουν διαφορετικοί κανόνες. Π.χ. στην τραγωδία ο χορός είχε
15 μέλη, ενώ στην κωμωδία 24). Ή (2) η πολιτεία παρείχε τρεις  κανονικούς ηθοποιούς (όπως και στην τραγωδία)· υπήρχε όμως η  δυνατότητα να παράσχει έναν επιπλέον ομιλούντα ηθοποιό ο χορηγός,
για μικρούς ρόλους. Πράγματι, στα έργα που χρειάζονται τέσσερις  ηθοποιούς, η διανομή των ρόλων μπορεί να γίνει με τέτοιον τρόπο ώστε  ο τέταρτος ηθοποιός να έχει μικρό ρόλο (από 3 έως 30 στίχους). Αν  είναι έτσι, ο τέταρτος, επιπλέον ηθοποιός, τον οποίο παρείχε ο   χορηγός, ήταν απλώς ένας από τους κομπάρσους, που είχε τη  δυνατότητα να μιλήσει και να πει λίγους στίχους σε κάποιες σκηνές.
Οι τέσσερις ηθοποιοί ερμήνευαν βέβαια έναν πολύ μεγαλύτερο  αριθμό προσώπων, ο καθένας περισσότερα πρόσωπα. Σε αυτό
βοηθούσε το γεγονός ότι έπαιζαν με μάσκες, που τους κάλυπταν το  πρόσωπο: έτσι ο κάθε ηθοποιός μπορούσε να μεταμορφωθεί πλήρως,με κοστούμι και μάσκα, και να παίξει περισσότερους ρόλους. Οι  ηθοποιοί ήσαν άνδρες και έπαιζαν και τους γυναικείους ρόλους (όπως  και στην τραγωδία). Στην κωμωδία, όπου σε κάποια έργα υπάρχει  παιγνίδι μεταμφιέσεων, αυτό δημιουργεί διασκεδαστικές καταστάσεις:
π.χ. Εκκλησιάζουσες, Πραξαγόρα και οι άλλες γυναίκες ντύνονται  ανδρικά και υποκρίνονται τους άνδρες στη συνέλευση. Έχουμε έναν   άνδρα ηθοποιό που παριστάνει μια γυναίκα που υποκρίνεται ότι είναι  άνδρας (πβ. παρόμοια στο Ελισαβετιανό θέατρο, όπου τους  γυναικείους ρόλους τους έπαιζαν αγόρια).
Για τους κομπάρσους, τα βωβά πρόσωπα, δεν υπήρχε  αριθμητικός περιορισμός. Τους παρείχε ο χορηγός, οπότε όλα
εξαρτιόνταν από τη γενναιοδωρία του. Κάποια έργα πρέπει να είχαν  μεγάλο αριθμό κομπάρσων. Π.χ. Αχαρνής, πρώτη σκηνή, συνέλευση  στην Εκκλησία του Δήμου. Χρειάζονται πολλοί κομπάρσοι για να  ερμηνεύσουν: τους πρυτάνεις (που προεδρεύουν στη συνέλευση)

· μια  ομάδα πρεσβευτών που έρχονται από την Περσία· τον απεσταλμένο  του Πέρση βασιλιά και τους ακόλουθούς του

· τους Οδόμαντες  (στρατιώτες που στέλνει στην Αθήνα ο βασιλιάς της Θράκης)· και τους  τοξότες-αστυνομικούς, που τηρούν την τάξη στη συνέλευση.

Σε άλλα  έργα οι κομπάρσοι παίζουν ρόλους δούλων, ακολούθων κ.ά. Μια  ειδική ομάδα ρόλων για κομπάρσους είναι οι ρόλοι νεαρών γυναικών  που εμφανίζονται σε ορισμένα έργα και που φαίνεται ότι είχαν  τολμηρή ερωτική εμφάνιση. Π.χ. Ειρήνη: η Θεωρία και η Οπώρα,ακόλουθοι της Ειρήνης, νεαρές αξιέραστες κοπέλες.

Λυσιστράτη: η  Διαλλαγή, δηλ. η προσωποποιημένη Συμφιλίωση, μια νεαρή κοπέλα  που εμφανίζεται γυμνή και την λιμπίζονται οι άνδρες εκπρόσωποι των  Αθηναίων και των Σπαρτιατών.

Ιππής: οι Σπονδές, δηλ. η συνθήκη   ειρήνης με τη Σπάρτη, εμφανίζονται προσωποποιημένες ως ωραίες
κοπέλες, που τις ποθεί ο Δήμος.

Σφήκες: η νεαρή πόρνη που φέρνει  μαζί του από το συμπόσιο ο Φιλοκλέων, η οποία πάλι πρέπει να ήταν
γυμνή ή μισόγυμνη (σε κάποια σημεία του κειμένου ο Φιλοκλέων  δείχνει το αιδοίο της).

Αχαρνής: ο Δικαιόπολις εμφανίζεται στο τέλος να διασκεδάζει με δύο κοπέλες.

Αυτούς τους ρόλους μπορεί να τους  έπαιζαν άνδρες κομπάρσοι, ντυμένοι γυναικεία (στην περίπτωση που  οι κοπέλες εμφανίζονται γυμνές, οι κομπάρσοι θα φορούσαν μιαν  ολόσωμη φόρμα ζωγραφισμένη σαν γυμνό γυναικείο σώμα, με ψεύτικα  στήθη και ζωγραφισμένα γεννητικά όργανα). Έχει προταθεί όμως και  η θεωρία ότι τους ρόλους τους έπαιζαν πραγματικές γυναίκες,προφανώς πόρνες τις οποίες μίσθωνε ο χορηγός για να εμφανιστούν  γυμνές στην παράσταση και να ψυχαγωγήσουν τους θεατές. Ξέρουμε  ότι σε άλλα θεάματα στην κλασική Αθήνα, π.χ. σε μιμοδράματα που  παρουσιάζονταν στα συμπόσια, έπαιρναν μέρος πόρνες, που  εμφανίζονταν με τολμηρή ερωτική αμφίεση. Αυτά όμως ήσαν ιδιωτικές  εκδηλώσεις σε σπίτια πλουσίων. Το ερώτημα είναι κατά πόσον θα  γινόταν αποδεκτό κάτι τέτοιο στη σκηνή του θεάτρου της πόλης.
Σε κάποιες κωμωδίες βρίσκουμε και ρόλους παιδιών, τα οποία  δεν μιλούν αλλά τραγουδούν:

Ειρήνη κόρες Τρυγαίου και δύο παιδιά προσκεκλημένων στο συμπόσιο του τέλους· Σφήκες παιδί ενός μέλους
του χορού. Πιθανώς οι ρόλοι αυτοί παίζονταν από παιδιά που μπορούσαν να τραγουδούν (παρόμοιοι ρόλοι παιδιών που τραγουδούν  σε τραγωδία, π.χ. Άλκηστις, Ανδρομάχη). Στην αρχαιότητα η  εκπαίδευση στο τραγούδι ήταν βασικό μέρος της μόρφωσης των  αγοριών των καλών οικογενειών. Στα Διονύσια γινόταν αγώνας  διθυράμβων που τους τραγουδούσαν χοροί από αγόρια. Ο χορηγός θα  μπορούσε εύκολα να βρει ένα ή δύο φωνητικά προικισμένα αγόρια,
από το περιβάλλον των γνωστών του ή από τη φυλή του, και να τα  βάλει να τραγουδήσουν στην παράστασή του.
Κοστούμια και μάσκες. Οι κωμικοί ηθοποιοί φορούσαν ένα είδος  εφαρμοστής φόρμας (tights, κάτι σαν εφαρμοστό καλσόν ή κολλάν,αλλά κάλυπτε ολόκληρο το σώμα), το οποίο είχε παραγεμίσματα στην  κοιλιά και στον πισινό, ώστε να τους κάνει να φαίνονται κωμικά  χοντροί. Επίσης είχαν ραμμένο στο ανάλογο μέρος, κάτω από τη μέση,
ένα μακρύ δερμάτινο φαλλό (κατάλοιπο της καταγωγής της κωμωδίας  από τους φαλλικούς κώμους). Πάνω από αυτήν την παραγεμισμένη και  φαλλοφόρο φόρμα φορούσαν το κοστούμι του ρόλου τους. Όταν  έπαιζαν άνδρες χαρακτήρες φορούσαν κοντούς χιτώνες, ώστε να  φαίνεται ο φαλλός στο κάτω μέρος του σώματός τους. Τον φαλλό είτε  τον άφηναν να κρέμεται, είτε τον μάζευαν, τον αναδίπλωναν προς τα  πάνω και τον έδεναν εκεί, ώστε να μην κρέμεται ελεύθερος. Αν  έπαιζαν γυναίκες, φορούσαν βέβαια μακριά φορέματα (όπως κανονικά  οι γυναίκες στην αρχαιότητα, που φορούσαν πάντοτε ποδήρη
φορέματα), και αυτά κάλυπταν τον φαλλό, που δεν έπρεπε φυσικά να  φαίνεται στους γυναικείους ρόλους.
Αυτά τα βλέπουμε σε μια σειρά Αττικών μνημείων από τα τέλη  του 5ου και τις αρχές του 4ου αι. (25) Ο χους της Αναβύσσου: ο κωμικός  ηθοποιός που παίζει πάνω στην εξέδρα φορά την ολόσωμη εφαρμοστή  φόρμα και ιμάτιο από πάνω· διακρίνεται κάπως το παραγέμισμα στην  κοιλιά και ο φαλλός, αναδιπλωμένος προς τα πάνω και δεμένος. (29)
Αττικός χους από την Κυρήνη, περ. 410. Κωμικός Ηρακλής πάνω σε  άρμα που το σέρνουν Κένταυροι. Μπροστά τους χορεύει ένας κωμικός υποκριτής. Διακρίνουμε το εφαρμοστό κολλάν (προσέξτε ιδίως τα  πόδια του) με το παραγέμισμα στην κοιλιά, και τον μεγάλο φαλλό, που  εδώ κρέμεται ελεύθερος προς τα κάτω. (30) Χους, περ. 400. Κωμικοί  ηθοποιοί με εφαρμοστό, παραγεμίσματα στην κοιλιά και πίσω, κοντό  χιτώνιο και φαλλούς τυλιγμένους προς τα πάνω. Κρατούν κωμικές
μάσκες, χωρίς άλλο για να τις φορέσουν. (31) Χους, περ. 420-10.
Κωμικός υποκριτής με παραγεμίσματα και κοντό χιτώνα (τον  ακολουθεί δούλος με πίτα και σκύλος). (32) Χους, περ. 400. Κωμικός  υποκριτής με παραγεμίσματα και μεγάλο φαλλό.
Εκτός από τα αγγεία, υπάρχει και ένα πλήθος αγαλματίδια από  τερρακόττα, από τις αρχές του 4ου αι., που παριστάνουν κωμικούς  χαρακτήρες. Τέτοιες τερρακόττες έχουν βρεθεί σε πολλά μέρη του  Ελληνικού κόσμου, αλλά προέρχονται από την Αττική ή τουλάχιστον  ανάγονται σε Αττικά πρότυπα (δηλ. έχουν κατασκευαστεί στον τόπο  που βρέθηκαν, αλλά με βάση ένα μοντέλο από την Αττική).
Κατασκευάζονταν με καλούπι, σε μεγάλες ποσότητες (για κάποιες  μορφές έχουν βρεθεί πολλά αντίγραφα, σε διάφορα μέρη, προφανώς   κατασκευασμένα από το ίδιο καλούπι). Πιθανώς χρησίμευαν ως  αναμνηστικά από παραστάσεις κωμωδίας: οι θεατές της παράστασης  τα αγόραζαν ως σουβενίρ. Αυτό εξηγεί και τη διάδοσή τους στον  Ελληνικό χώρο: ξένοι επισκέπτες στην Αθήνα παρακολουθούσαν μια  παράσταση, αγόραζαν τέτοια αγαλματίδια ως αναμνηστικά, τα  μετέφεραν στην πόλη τους, και εκεί ντόπιοι τεχνίτες έκαναν άλλα  αντίγραφα. Παράλληλα, η διάδοσή τους στον Ελληνικό χώρο δείχνει  την πανελλήνια διάδοση του Αθηναϊκού θεάτρου από τα τέλη του 5ου  αι. και τις αρχές του 4ου και μετά. Και σε αυτά τα αγαλματίδια  βλέπουμε το χαρακτηριστικό κοστούμι του κωμικού ηθοποιού. Π.χ.σειρά από τερρακόττες από τάφο σε Αττική, περ. 370. (33) Κωμικός  Ηρακλής, με το χέρι στο στόμα (σημάδι λαιμαργίας): εμφανές το  παραγέμισμα στην κοιλιά, εφαρμοστό κολλάν, κοντός χιτώνας από  πάνω, φαλλός τυλιγμένος προς τα πάνω. (34) Κωμικός χαρακτήρας με  κωνικό καπέλο, ταξιδιώτης που κλαίει (πάλι εμφανές το εφαρμοστό,παραγέμισμα στην κοιλιά, τυλιγμένος φαλλός κάτω από τον κοντό
χιτώνα). (35) Άνδρας με καλάθι και (36) άνδρας που έφερε στον ώμο  αμφορέα με νερό ή κρασί (πιθανώς δύο κωμικοί δούλοι που φέρνουν  προμήθειες για συμπόσιο). Εμφανή τα παραγεμίσματα. (37) Δούλος   καθισμένος. Υπάρχουν και αγαλματίδια με γυναικείους χαρακτήρες,π.χ. (38) νεαρή γυναίκα που γελά, (39) κοπέλα που κλαίει, (40) γριά,
(41) γριά, (42) παραμάνα με παιδί στην αγκαλιά. Βλέπουμε εδώ το  κοστούμι των γυναικείων ρόλων: φορούσαν μακριά φορέματα, μέχρι  τους αστραγάλους, που κάλυπταν τον κωμικό φαλλό (τον οποίο δεν  έπρεπε να έχουν βέβαια οι γυναικείες μορφές). Κάτω από τα φορέματά  τους όμως διακρίνεται καθαρά το παραγέμισμα στην κοιλιά. Στη  διάρκεια ενός έργου ο ηθοποιός χρειαζόταν να ενσαρκώσει  περισσότερους ρόλους, ανδρικούς και γυναικείους. Φορούσε λοιπόν  από κάτω την σταθερή κωμική στολή, το κολλάν με τα παραγεμίσματα  και τον φαλλό, και από πάνω έβαζε το κοστούμι του κάθε ρόλου: για
τους ανδρικούς ρόλους κοντό χιτώνα, ώστε να φαίνεται ο φαλλός, για  τους γυναικείους μακριά φορέματα, ώστε να καλύπτεται.
Παρόμοιο κοστούμι φορούν οι κωμικοί ηθοποιοί και στα  Κατωιταλιώτικα αγγεία: προφανώς το κοστούμι των κωμικών
παραστάσεων στη Μεγάλη Ελλάδα δεν διέφερε πολύ από εκείνο της  Αττικής Κωμωδίας. Πβ. όσα είδαμε παραπάνω.
Ο κωμικός φαλλός του ηθοποιού δίνει κάποτε την ευκαιρία για  άσεμνα αστεία στον κωμικό ποιητή. Π.χ. Σφήκες, σκηνή με
Φιλοκλέωνα και αυλητρίδα (η κοπέλα πιάνει τον φαλλό του  Φιλοκλέωνα σαν σχοινί για να ανέβει στην εξέδρα).

Λυσιστράτη: ο  Κινησίας και άλλοι άνδρες εμφανίζονται με τον κωμικό φαλλό σε  στύση, λόγω της παρατεταμένης αποχής των γυναικών από τα ερωτικά  καθήκοντά τους.

Σφήκες: ο χορός των δικαστών-σφηκών χρησιμοποιεί  τους κωμικούς φαλλούς σαν κεντριά.

αρχαίοι ηθοποιοί φορούσαν και προσωπεία, μάσκες. Αυτές  καθιστούσαν εύκολη την ενσάρκωση διαφορετικών ρόλων από τον ίδιο  ηθοποιό. Παράλληλα, επέβαλλαν μιαν ορισμένη τεχνική υποκριτικής.
Ο ηθοποιός δεν μπορούσε να δείξει καμία αλλαγή έκφρασης του   προσώπου του, όπως ο σύγχρονος ηθοποιός. Τα συναισθήματα όφειλε  να τα εκφράσει με τον τόνο της φωνής του και με τις κινήσεις του  σώματός του. Το προσωπείο λειτουργούσε επίσης ως ηχείο, που  δυνάμωνε τη φωνή του ηθοποιού, ώστε να ακούγεται καλύτερα στο  μεγάλο ανοιχτό θέατρο. Είχε πολύ μεγάλο άνοιγμα για το στόμα και  μεγάλα ανοίγματα και για τα μάτια. (43) Επιτύμβιο ανάγλυφο, περ.380: ποιητής, κρατά μια κωμική μάσκα, ενώ μια άλλη κρέμεται στο  φόντο (μεγάλα ανοίγματα σε στόμα και μάτια). (44) Ανάγλυφα από  Ελληνιστική εποχή, δείχνουν ποιητή Νέας Κωμωδίας στο εργαστήριό  του, να περιεργάζεται προσωπεία κωμικών χαρακτήρων (ίσως ενώ  στοχάζεται την πλοκή του έργου του). (45) Επιγραφή του 312 π.Χ. από  δήμο Αιξωνή, τιμά χορηγούς για παράσταση κωμωδίας σε κατ᾽ αγρούς  Διονύσια σε αυτόν τον δήμο. Πάνω από την επιγραφή χαμηλό  ανάγλυφο με πέντε κωμικές μάσκες: μεσήλικος άνδρας με γενειάδα,ηλικιωμένη γυναίκα, δούλος, νέος αγένειος άνδρας, νεαρή κοπέλα  (πιθανώς τα πρόσωπα μιας κωμωδίας με ερωτική πλοκή). (46)Ρωμαϊκό μωσαϊκό, μάσκες νεαρής εταίρας και δούλου.
Η Παλαιά Κωμωδία συχνά περιλάμβανε ανάμεσα στους  χαρακτήρες της γνωστούς Αθηναίους, που τους παρουσίαζε και τους
διακωμωδούσε από σκηνής (π.χ. Αχαρνής: Λάμαχος, Ευριπίδης, Ιππής: Νικίας, Δημοσθένης, Νεφέλαι: Σωκράτης, Όρνιθες: ο ποιητής  Κινησίας, ο γεωμέτρης Μέτων, Θεσμοφοριάζουσαι: Ευριπίδης,Αγάθων κ.ο.κ., Κρατίνου Πυτίνη: ο ίδιος ο Κρατίνος). Φαίνεται πιθανό  ότι σε τέτοιες περιπτώσεις κατασκευάζονταν ειδικές μάσκες για αυτούς  τους χαρακτήρες, που προσπαθούσαν να μιμηθούν τη φυσιογνωμία  των πραγματικών προσώπων, φυσικά με κωμικό ή γελοιογραφικό
τρόπο (όπως στις σύγχρονες γελοιογραφίες πολιτικών ή άλλων  γνωστών προσώπων).

Μια ένδειξη γι᾽ αυτό παρέχουν οι Ιππής 230-233:
ο Παφλαγών, που πρόκειται να βγει στη σκηνή, είναι καρικατούρα του  δημαγωγού Κλέωνα. Το κείμενο όμως προειδοποιεί ότι το προσωπείο  του δεν θα μοιάζει με τον πραγματικό Κλέωνα, διότι κανένας από τους  σκευοποιούς δεν τόλμησε να κατασκευάσει μια μάσκα τόσο φοβερή  στην όψη (δηλ. η όψη του Κλέωνα είναι τόσο φοβερή ώστε να  καθίσταται αδύνατη οποιαδήποτε αναπαράστασή της). Αυτό ίσως  υποδηλώνει ότι κανονικά οι κωμικοί χαρακτήρες που ήσαν γνωστοί  Αθηναίοι φορούσαν μάσκα που εμιμείτο την πραγματική φυσιογνωμία  του προσώπου: οι θεατές θα περίμεναν από τον κωμικό Κλέωνα,
Σωκράτη κ.λπ. να φορά μάσκα που να μοιάζει στο πρόσωπο του  πραγματικού Κλέωνα, Σωκράτη κ.ο.κ. Γι᾽ αυτό και ο Αριστοφάνης  χρειάζεται να εξηγήσει για ποιο λόγο στους Ιππής ειδικά το προσωπείο  του Παφλαγόνα δεν μοιάζει στον πραγματικό Κλέωνα.
Εκτός όμως από τα πραγματικά πρόσωπα, στην Παλαιά  Κωμωδία υπήρχαν και πλήθος άλλοι φανταστικοί χαρακτήρες, πολίτες  της Αθήνας και άλλων πόλεων, γυναίκες, δούλοι, σε διάφορες ηλικίες.
Για αυτούς φαίνεται ότι είχε αναπτυχθεί μια τυπολογία προσωπείων,ένα σύνολο από τυπικές, παγιοποιημένες μάσκες, που η καθεμιά  εχρησιμοποιείτο για μια ορισμένη κατηγορία κωμικών χαρακτήρων.
Υπήρχαν μάσκες για ηλικιωμένους άνδρες, για νέους, για γριές, για  νέες κοπέλες, για νέους δούλους, γέρους δούλους κ.ο.κ. Η τυποποίηση  αυτή των προσωπείων συνεχίζεται στον 4ο αι. και κορυφώνεται την  εποχή της Νέας Κωμωδίας: τότε υπάρχει πια ένα σταθερό σύνολο από  μάσκες, η καθεμιά για έναν ορισμένο τύπο, και κάθε κωμικός  χαρακτήρας σε κάθε έργο αντιστοιχεί σε μια από αυτές. Ο Πολυδεύκης  απαριθμεί τις μάσκες της Νέας Κωμωδίας, συνολικά 44 (9 για  ηλικιωμένους άνδρες, 11 για νέους, 7 για δούλους, 3 για γριές, 14 για  νέες γυναίκες).
Όσο για τους θεούς και τους μυθολογικούς ήρωες στην Παλαιά  Κωμωδία, μπορεί και αυτοί να είχαν δικές τους, χαρακτηριστικές  μάσκες (π.χ. ο Ηρακλής ή ο Οδυσσέας, αγαπημένοι κωμικοί ήρωες,
μπορεί να είχαν ιδιαίτερα προσωπεία). Μπορεί όμως και να  χρησιμοποιούσαν γι᾽ αυτούς τις μάσκες των κανονικών ανθρώπινων  χαρακτήρων (π.χ. τη μάσκα ενός γέρου για τον Δία, μιας νεαρής  εταίρας για την Αφροδίτη, ενός δούλου για τον Ερμή κ.ο.κ.). Το  κωμικό στοιχείο στη μυθολογική παρωδία έγκειται ακριβώς στο ότι οι  θεοί και οι ήρωες εμφανίζονται να δρουν σαν κοινοί άνθρωποι: έτσι, θα  ήταν φυσικό να παρουσιάζονται κιόλας με ενδυμασία και μάσκες  όμοιες με τους λοιπούς, θνητούς χαρακτήρες της κωμωδίας. Θα  διακρίνονταν βέβαια από τα ιδιαίτερα σύμβολα που θα κουβαλούσε ο  καθένας (π.χ. ο Ηρακλής το ρόπαλο και την λεοντή, ο Ερμής το  πλατύγυρο καπέλο του και το κηρύκειο ραβδί κ.ο.κ.). Π.χ. (19) Δίας
και Ερμής επισκέπτονται κρυφά τη νύκτα μια γυναίκα (Δίας  διακρίνεται από στέμμα στο κεφάλι, Ερμής από πέτασο και κηρύκειο,αλλά κατά τα άλλα φορούν μάσκες κανονικών κωμικών χαρακτήρων,ο Δίας ενός γέρου, ο Ερμής ενός νεαρού δούλου)· πβ. (47) η ίδια  κωμική σκηνή (νυχτερινή επίσκεψη ενός άνδρα στην ερωμένη του),
αλλά αυτή τη φορά με θνητούς κωμικούς χαρακτήρες. Ειδικά   κοστούμια και μάσκες κατασκευάζονταν βέβαια για τους ξένους
χαρακτήρες (Πέρσες, Λυδούς κ.ά.), που θα εμφανίζονταν με  χαρακτηριστική τοπική ενδυμασία, και για τους ζωόμορφους χορούς  (βλ. παραπάνω). Πβ. (48) Αττικός κρατήρας, περ. 410. Αυλητής με δύο  κωμικούς χορευτές ντυμένους πουλιά. Ίσως κωμωδία με χορό ορνίθων.

Έχουν κοστούμια και μάσκες πουλιών (μάλλον κόκορες), και φορούν  μεγάλο κωμικό φαλλό.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

by Ioannis Konstantakos

National & Kapodistrian University of Athens/ Faculty of Philology, Department of Classics

ΠΑΓΑΝ  ACADEMIA.EDU

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in θεα-τ-ρο=THEA-TER and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s