CHARSONEESOS – HERMOON ANASSA – SARKOFAGOS


A)Οικισμοί στη χερσόνησο του Ταμάν

1. Γεωγραφική θέση – έρευνες

Η χερσόνησος του Ταμάν βρίσκεται στην ασιατική πλευρά του Κιμμερικού Βοσπόρου, στο σημερινό Krasnodar Krai της Ρωσίας. Βόρεια ορίζεται από την Αζοφική θάλασσα, νότια από τη Μαύρη θάλασσα, ενώ δυτικά από τα στενά του Κέρτς. Ανάμεσα στους οικισμούς που ιδρύθηκαν συμπεριλαμβάνονται η Φαναγορεία, η Ερμώνασσα, οι Κήποι, και η Γοργιππία. Πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου προσπαθούν να αναδείξουν τους αγροτικούς οικισμούς που εντάσσονταν στη “χώρα” των μεγάλων πόλεων, φέροντας στο φως ερείπια άλλων δύο οικισμών, του Batareyka II και του Golubitskaia 2.

2. Ιστορία
Πριν από την ίδρυση των αποικιών, η χερσόνησος του Ταμάν κατοικήθηκε από τους Μαιώτες1 και τους Σινδούς,2 νομαδικά φύλα τα οποία αργότερα εγκαταστάθηκαν στους τοπικούς οικισμούς και αφομοιώθηκαν. Κατά την Κλασική περίοδο η χερσόνησος ενσωματώθηκε στο βασίλειο του Βοσπόρου, ενώ κατά τον 4ο αι. μ.Χ. η περιοχή κατακτήθηκε από τους Ούνους.

Η αποικιακή δραστηριότητα στη χερσόνησο του Ταμάν ξεκίνησε στο α΄ μισό του 6ου π.Χ. αι., όταν κάτοικοι της Μιλήτου ίδρυσαν τους Κήπους μαζί με το Παντικάπαιο στη χερσόνησο του Κέρτς, στην ανατολική πλευρά της Κριμαίας. Η ταυτόχρονη ίδρυση των δύο αυτών αποικιών έδωσε στους Μιλήσιους τον έλεγχο των στενών του Κιμμερικού Βοσπόρου, απ’ όπου διακινούνταν τα εμπορεύματα για να καταλήξουν στην Αζοφική θάλασσα και στο δέλτα του Δούναβη.
Η εύφορη γη της χερσονήσου του Ταμάν στο δέλτα του ποταμού Kubar, μετέτρεψε το οικιστικό δίκτυο της Φαναγορείας, τηςΕρμώνασσας και των Κήπων σε μεγάλο αγροτικό και οικονομικό κέντρο. Σε αυτή την ευημερία συνετέλεσε και η ειρηνική σχέση των Ελλήνων αποίκων με τους Μαιώτες και τους Σινδούς.

3. Πρόσφατες έρευνες
Πρόσφατες γεωαρχαιολογικές έρευνες του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου επιχειρούν να αναδείξουν τη σχέση και την ιεραρχία μεταξύ των πόλεων και της ενδοχώρας αλλά και των αποίκων μεταξύ τους. Η έρευνα έχει ως στόχο την ένταξη των γεωαρχαιολογικών αποτελεσμάτων στα ανασκαφικά ευρήματα των Κήπων, τα οποία φυλάσσονται στο Ιστορικό Μουσείο Μόσχας. Η ως τώρα έρευνα έφερε στο φως ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα: τον άγνωστο έως σήμερα οικισμό Golubitskaia 2. Τόσο οι επιφανειακές έρευνες, όσο και οι δοκιμαστικές τομές αποκάλυψαν το μεγαλύτερο τμήμα των τειχών της πόλης καθώς και κεραμική, σύμφωνα με την οποία ο χώρος κατοικούνταν από τον 6ο αι. π.Χ. ως την Ελληνιστική περίοδο (2ος-1ος αι. π.Χ. ).
Οι ειδικοί σήμερα γνωρίζουν το σύστημα καταμερισμού της γης στη χερσόνησο του Ταμάν, ειδικά στην περιοχή Phantalovskij (σύγχρονο ΒΔ Ταμάν), και υποστηρίζουν ότι εκτός από τους βασικούς οικισμούς στη χερσόνησο υπήρχαν άλλοι 185 περίπου δορυφόροι οικισμοί.

4. Οι αγροτικοί οικισμοί
4.1. Φαναγορεία
Σύμφωνα με τα κεραμικά ευρήματα, η Φαναγορεία ιδρύθηκε στα μέσα του 6ου αι. π.Χ. , από κατοίκους των Αβδήρων με καταγωγή από την Τέω.
Η Φαναγορεία είναι η μεγαλύτερη σε έκταση ελληνική αποικία στη περιοχή (με έκταση περίπου 65 εκταρίων). Παρ΄ ό,τι οι αναφορές στις γραπτές πηγές δεν είναι πολλές, και συνεπώς οι πληροφορίες μας για την πόλη στηρίζονται κυρίως στα αρχαιολογικά ευρήματα, τόσο ο Εκαταίος ο Μιλήσιος όσο και οΣτράβων αναφέρονται στην τοποθεσία και την εμπορική δραστηριότητά της.3
Τόσο η ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής της πόλης, η οποία παρήγαγε και εξήγαγε σιτηρά, όσο και η γεωγραφική της θέση στα στενά του Κέρτς, χάρη στην οποία η Φαναγορεία έλεγχε τις εμπορικές διαδρομές μέχρι και τα Ουράλια Όρη, ευνόησαν την οικονομική άνθηση της πόλης κατά τον 5ο αι. π.Χ. Η γόνιμη γη της χερσονήσου του Ταμάν, και ειδικότερα η χώρα της Φαναγορείας ευνόησαν ιδιαίτερα τη γεωργική ανάπτυξη στην περιοχή. Μάλιστα, οι ανασκαφικές έρευνες έχουν φέρει στο φως τη λεγόμενη «Οικία του Σιτέμπορα», η οποία χρονολογείται στον 5ο αι. π.Χ. Στο κτήριο αυτό βρέθηκε πλήθος αποθηκευτικών πίθων με υπολείμματα σιτηρών. Εκτός από την παραγωγή σιτηρών, σύμφωνα με την αρχαιολογία οι κάτοικοι της Φαναγορείας επιδίδονταν στην αμπελοκαλλιέργεια. Επιπλέον, οι κάτοικοι επιδίδονταν στην αλιεία, όπως μαρτυρούν τα χάλκινα αγκίστρια και τα αλιευτικά βάρη που ανασκάφτηκαν στην πόλη.
Κατά τον 5ο αι. π.Χ. η Φαναγορεία ενώθηκε με το Παντικάπαιο και άλλες πόλεις των χερσονήσων Κερτς και Ταμάν και σχημάτισαν το βασίλειο του Βοσπόρου, το οποίο κυβέρνησαν πρώτα οι Αρχαιανακτίδες και στη συνέχεια οι Σπαρτοκίδες. Κατά τον 3ο και 4ο μ.Χ. αι. η Φαναγορεία παρήκμασε οικονομικά, και τελικά έπεσε στα χέρια των Ούνων.
4.2. Ερμώνασσα
Η Ερμώνασσα βρίσκεται στη σημερινή ρωσική πόλη Tmutarakan, στα νότια του κόλπου του Ταμάν. Ιδρύθηκε τον 6ο αι. π.Χ. και υπήρξε η μοναδική αιολική αποικία της βόρειας Μαύρης θάλασσας. Η πόλη άλλαξε πολλές ονομασίες: το ελληνικό της όνομα, Ερμώνασσα, διαδέχτηκε τα ονόματα Matluka και Tamatarkha των Χαζάρων, ενώ οι Γενοβέζοι την αποκαλούσαν Matrega και οι Τούρκοι Ταμάν. Οι αρχαίες πηγές που αναφέρονται στην Ερμώνασσα είναι αρκετές: τόσο ο Στράβων όσο και ο Διονύσιος ο Περιηγητής αναφέρονται στην πόλη.4 Μάλιστα, ο Διονύσιος επαινε την αρχιτεκτονική της.
Η πόλη είχε μακρότατη ιστορία, από τον 6ο αι. π.Χ. έως και το 17ο αι. μ.Χ., ενώ κατοικούνταν μέχρι προ πεντηκονταετίας. Η γεωστρατηγική της θέση τής επέτρεπε να ελέγχει το πέρασμα από τη Μαύρη στην Αζοφική θάλασσα. Παρά τις συστηματικές ανασκαφές, δε στάθηκε εφικτό να αποκαλυφθούν όλα τα στρώματα της πόλης, ενώ το βόρειο τμήμα της έχει δυστυχώς βυθιστεί λόγω γεωλογικών αλλαγών. Η ακριβής τοποθεσία της Ερμώνασσας είναι δύσκολο να καθοριστεί, όχι μόνο λόγω των γεωμορφολογικών αλλαγών της περιοχής αλλά και εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν έχει βρεθεί καμία επιγραφή με το όνομα της πόλης στην ευρύτερη χερσόνησο.
Η αγροτική ανάπτυξη της πόλης ακολούθησε αυτή της γειτονικής Φαναγορείας και ήδη από τον 6ο αι. π.Χ. αλλά και μέσα στον 5ο αι. π.Χ. η Ερμώνασσα επεκτάθηκε στην καλλιέργεια της γύρω χώρας. Η εμπορική δραστηριότητα της Ερμώνασσας διαφαίνεται από τα ευρήματα του 6ου και 5ου αι. π.Χ., στα οποία περιλαμβάνεται εκτενής κορινθιακή κεραμική αλλά και χιώτικοι αμφορείς που μετέφεραν κρασί, ενώ οι επαφές και οι σχέσεις της πόλης με τις Κυκλάδες και το βόρειο Αιγαίο είναι καταφανείς από τον 5ο αι. π.Χ. κ.ε. Η μακρόχρονη παράδοση της πόλης στην οινοπαραγωγή φαίνεται από τα δύο οινοποιεία που ανασκάφτηκαν στα περίχωρά της και ανήκουν στον 3ο αι. μ.Χ.
4.3. Κήποι
Οι Κήποι βρίσκονται περίπου 3 χλμ. από τη Φαναγορεία, στο σημερινό χωριό Sennoi της Ρωσίας, στα ανατολικά της χερσονήσου του Ταμάν. Ιδρύθηκαν από τους Μιλησίους τον 6ο αι. π.Χ.,5 και καταλαμβάνουν την κορυφή και τους πρόποδες ενός λόφου, καλύπτοντας έκταση 20-25 εκταρίων περίπου.
Οι Κήποι ανασκάφτηκαν σε δύο φάσεις, από το 1957 ως το 1972 και από το 1984 ως το 1989. Οι ανασκαφές, παρά τα εκτεταμένα στρωματογραφικά προβλήματα, απέδειξαν ότι η πόλη υπήρχε από τον 6ο αι. π.Χ. ως τον 4ο αι. μ.Χ. Στο πλαίσιο των προβλημάτων που προέκυψαν, λίγα είναι τα ασφαλή στοιχεία όσον αφορά τόσο στη δημόσια αρχιτεκτονική όσο και στο οικιστικό πλέγμα της πόλης. Από τα σημαντικότερα και σπανιότερα ευρήματα είναι ο ναός της Αφροδίτης (2ος-1ος αι. π.Χ.), καθώς και το υπόγειο μιας οικίας του 4ου αι. π.Χ.
4.4. Γοργιππία
Η Γοργιππία ιδρύθηκε από το Γόργιππο, αδερφό του Λεύκωνα, τον 6ο αι. π.Χ., στη θέση των πρωιμότερων οικισμών Σίνδου ή Σινδικού Λιμένα. Η ανασκαφή της πόλης ξεκίνησε το 1982 και ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια σωστικών ανασκαφών στην περιοχή το 1989-91. Δυστυχώς οι γραπτές πηγές δεν αναφέρονται εκτενώς στην πόλη: από αυτές, μόνο ο Στράβων κάνει λόγο για την εγγύτητά της στη θάλασσα.6 Η πόλη προφανώς αποτελούσε λιμένα με εμπορική και αγροτική δραστηριότητα.
Η ίδρυσή της αποσκοπούσε στην ανάπτυξη της αγροτικής καλλιέργειας και την ενίσχυση της εμπορικής δραστηριότητας με την πόλη των Αθηνών. Η πόλη ήταν οχυρωμένη ήδη από τον 5ο αι. π.Χ., πιθανότατα για να αντισταθεί στην εξάπλωση του Παντικαπαίου των καιρό των Σπαρτοκιδών. Η οχύρωση της πόλης πιθανώς αντανακλά την οικονομική επάρκεια και ανεξαρτησία της λόγω της αγροτικής καλλιέργειας. Τα αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν τις εμπορικές σχέσεις της πόλης με την ενδοχώρα και τους γύρω οικισμούς.
Η χώρα της Γοργιππίας περιλάμβανε πληθώρα μικρότερων δορυφόρων οικισμών όπως οι Dzhemete, Natukhaewskaya, Su-Psekh, Krasnaja skala κτλ., και ήταν αρκετά αραιά δομημένη.

Author(s) : Μπενάρδου Αγιάτις (5/7/2008)

1. Στράβ. 11· Πλίν. 4.7.26· Πομπ. Μελα, 1.2.6, 1.19.17.

2. Ηρ. 4.28.

3. Εκατ. Μ. fr. 164 FHG (212 FGH)· Στράβ. 11.2.10.

4. Στράβ. 11.2.169· Διον. Περ. 541-553.

5. Πλίν., ΦΙ. 6.18.

6. Στράβ. 11.2.11.

Βρέθηκε η αρχαία ελληνική πόλη στην Ρωσία

Στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου, υπάρχει η ιστορική όσο και στρατηγική χερσόνησος της Κριμαίας. Οι αρχαίοι Έλληνες την ονόμαζαν Ταυρική Χερσόνησο ή Χερσόνησο των Ταύρων και την χώρα Ταυρίδα. Αυτή η σημαντική γεωπολιτική της θέση, την οποία είχαν από πολύ ενωρίς εκτιμήσει οι αρχαίοι Έλληνες, κατέστησε την χερσόνησο κέντρο αποικιακής δραστηριότητος όλων των Ελλήνων. Σ’ αυτήν ιδρύθηκαν πολλές ελληνικές πόλεις: Η Συμφερόπολις (κοντά στο σημερινό Ζολοτόι), το Νυμφαίον (κοντά στο σημερινό Κεκουβάτσκ) και η Ερμώνασσα (πλησίον της σημερινής ρωσικής πόλεως Τμουταρακάν και της Μετρίγκα / Ματρίγα, στα Ν. του κόλπου του Ταμάν). Στην Αζοφική Θάλασσα (που οι αρχαίοι την έλεγαν Μαιώτιδα Λίμνη) ιδρύθηκε η Ταναΐς (στο Ροστώφ), η Τυριτάκη, το Μυρμήκιον, η Κερκίνη, η Φαναγορεία (αποικία Τηίων), οι Κήποι, η Γοργιππία, κ.ά.
Προσφάτως, λοιπόν, εντοπίσθηκαν τα ίχνη της αρχαίας ελληνικής Ερμώνασσας ή Ερμώνειας, που ήταν πόλη, λιμάνι και νησί – αποικία περίπου του 6ου αι. π.Χ., εκεί που οι Έλληνες αργότερα δημιούργησαν το Βασίλειο του Βοσπόρου, στην σημερινή περιοχή του Κρασνοντάρ.
Η Ερμώνασσα ήταν μία από τις σημαντικότερες ελληνικές αποικίες στην χερσόνησο του Ταμάν. Η χερσόνησος αυτή – Κοροκονδάμας / Κοροκονδάμης (νυν «του Ταμάν»), στην περιοχή που οι αρχαίοι Έλληνες γεωγράφοι έλεγαν (Ασιατική) Σαρματία – ευρίσκεται στην Α. παραλία στην ασιατική πλευρά του Κιμμερείου Βοσπόρου, προς Ν. της Φαναγορείας. Στα Β. ορίζεται από την Μαιώτιδα (Θάλασσα του Αζώφ), Ν. από την Μαύρη Θάλασσα, και Δ. από τα Στενά του Κερτς! Μια σημαντικότατη θέση, λοιπόν, αφού ελέγχει το πέρασμα από την Μαύρη Θάλασσα προς την Μαιώτιδα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το εμπόριο…
Ταμάν και Κριμαία είχαν τις βορειότερες ελληνικές αποικίες, απ’ αυτές που είχαν διάρκεια…
Η Ερμώνασσα ήταν η μοναδική αιολική αποικία της Β. Μαύρης Θάλασσας! Κτίσμα Μυτιληναίων και Μιλησίων μαζί. Μάλιστα, οι πρωτοικιστές της Μυτιληνιοί της έδωσαν το όνομα, της γυναικός του επί κεφαλής τους, Σημάνδρου του Μυτιληναίου. Για να την ξεχωρίσουν από την ομώνυμή της πόλη του Νοτίου Πόντου, οι ιστορικοί την είπαν Ερμώνασσα του Βοσπόρου, σε αντιδιαστολή με την νότια Ερμώνασσα του Πόντου.
Στην πόλη – με την ωραία αρχιτεκτονική – λατρευόταν η θεά της γεωργίας Δήμητρα.
Και ήταν λογικό, αφού η πόλη είναι κτισμένη εν μέσω εύφορης γης, που επέτρεψε την τεράστια ανάπτυξη της γεωργίας. Η πόλη είχε μακροχρόνια παράδοση στην οινοπαραγωγή. Δύο οινοποιεία (του 3ου αι. μ.Χ.) ανασκάφηκαν στα περίχωρά της.
Την λατρεία της Δήμητρος την γνωρίζαμε από γραπτές πηγές, αλλά ευρέθησαν και κατάλοιπα ναού της, που ήταν, ίσως, τμήμα συμπλέγματος ιερών, υπέρ του θεού Απόλλωνος (ευρέθη και επιγραφή με τ’ όνομά του). Βάσει πολλών επιγραφών (βλ. σχ. «C. Inscr. Regni Bosporani», 1.037-1.039, 1.044 κ.ά.) αποδεικνύεται πως στην ευρύτερη περιοχή ήταν καθιερωμένες οι λατρείες του Ιατρού Απόλλωνος και του Δελφινίου Απόλλωνος (βλ. σχ. Finogenova στο “Hermonassa”). Η λατρεία του Απόλλωνος και της αδελφής του, Αρτέμιδος, ήταν τεράστια στην περιοχή αυτή. Στην Ερμώνασσα λατρευόταν επίσης και η κόρη της, Δήμητρος, Περσεφόνη.
Τον 3ο αι. π.Χ. συγκατοίκησαν σε αυτήν και Ίωνες εκ της Φαναγορείας. Τότε έγινε η σύνδεση όλων των ιωνικών πόλεων του Κιμμερείου Βοσπόρου, με κέντρο το ιερόν της Αφροδίτης στο Παντικάπαιον.
Η Ερμώνασσα του Βοσπόρου έζησε μια μεγάλη οικονομική ανάπτυξη. Ανέπτυξε εμπορική δραστηριότητα, τόσο με την ενδοχώρα (της νυν Ρωσίας), όσο και με περιοχές του Αιγαίου και της ευρύτερης Μεσογείου. Ευρήματα (6ου-5ου αι. π.Χ.), όπως πλήθος κορινθιακής κεραμικής, αμφορείς κρασιού από την Χίο, πιστοποιούν του παραπάνω λόγου το αληθές. Οι επαφές και οι εμπορικές σχέσεις της Ερμώνασσας με τις Κυκλάδες και το Β. Αιγαίο ισχυροποιούνται από τον 5ο αι. π.Χ.
Η πόλη και το λιμάνι της Ερμωνάσσης συνέχιζαν να ακμάζουν έως και τα βυζαντινά χρόνια. Μάλιστα το γυναικείο όνομα Ερμώνασσα εξακολουθούμε να το βρίσκουμε στο Βυζάντιο. Αναφέρεται με αυτό μια διάσημη μιμάς-ορχηστρίς της βυζαντινής εποχής…
Η ακμή της πόλεως σταματά όταν ήλθαν οι… Ούννοι και οι Γότθοι! Σαν να μην έφθαναν αυτοί, τον 13ο αι. εγκαθίστανται στην περιοχή τουρκικά και μογγολικά φύλα. Έτσι, έως και τον 17ο αι., η πόλη έπεσε διαδοχικώς σε βαρβαρικά χέρια (των Χαζάρων, των Τατάρων, των Γενουατών, των Ρώσων, των Κοζάκων…). Στην θέση περίπου της αρχαίας Ερμωνάσσης του Βοσπόρου οι Κοζάκοι έκτισαν το Ταμάν, έναν οικισμό της περιφερείας Τεμριούκ, της περιοχής του Κρασνοντάρ. Ένα λιμάνι στην ακτή του ομωνύμου κόλπου. Από τον 10ο έως τον 12ο αι. στην θέση του Ταμάν υπήρχε η πόλη Τμουταρακάν, πρωτεύουσα του ομωνύμου πριγκηπάτου. Ο συνοικισμός αυτός κατακτήθηκε διαδοχικώς από τους Γενοβέζους (τον 13ο αι.) και τους Τούρκους (τον 15ο αι.). Με την Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή επέρασε στην κυριαρχία της Ρωσίας.
Οι Έλληνες (επαν)εμφανίζονται στην περιοχή τους στα μέσα του 19ου αι., περίπου, μετανάστες από τον Πόντο, την Μικρά Ασία, τα νησιά του Αιγαίου, το Ιώνιο και την Πελοπόννησο… Η πόλη στην μακραίωνη ιστορία της άλλαξε και διάφορα ονόματα (οι Χαζάροι λ.χ. την αποκαλούσαν Matluka και Tamatarkha, οι Γενοβέζοι την έλεγαν Matrega, οι Τούρκοι Ταμάν…). Μάλιστα, μέχρι πριν από μισό αιώνα κατοικείτο κανονικά και εν συνεχεία εγκαταλείφθηκε…
Οι ανασκαφές σήμερα
Σήμερα, το βόρειο τμήμα της πόλεως έχει, δυστυχώς, βυθισθεί, κυρίως λόγω γεωλογικών αλλαγών. Παρ’ όλα αυτά, οι αρχαιολόγοι εδήλωσαν εντυπωσιασμένοι από τον μεγάλο αριθμό των ευρημάτων, που ήλθαν στο φως στην τελευταία ανασκαφή, αλλά και από την καλή τους κατάσταση. Οι ανασκαφές συνεχίζονται με ιδιαιτέρα προσοχή. Σειρά έχει το αρχαίο οχυρό της πόλεως. Οι συνθήκες όμως δεν ευνοούν. Στην περιοχή υπάρχει έλλειψη τρεχούμενου νερού. Και το θερμόμετρο πολλάκις σημειώνει -25οC…
Σ’ αυτά προσθέστε και την έλλειψη χρηματοδοτήσεως… Στην ανασκαφή συμμετέχουν εθελοντές (κυρίως φοιτητές Σχολών Αρχαιολογίας), οι οποίοι μάλιστα… συνδράμουν (δηλ. πληρώνουν) 13 ευρώ/ημέρα, ίνα λάβουν μέρος! Την ανασκαφή πραγματοποιεί η Αρχαιολογική Αποστολή του Ανατ. Βόσπορου. Επί κεφαλής ο Ν. Σουντάρεφ Ιγκόρεβιτς, ειδικός σε θέματα αρχαίου πολιτισμού της Μαύρης Θαλάσσης.
Τις αρχαίες αυτές ελληνικές αποικίες στην χερσόνησο του Ταμάν επισκέφθηκε στις 10.8.2011 και ο πρωθυπουργός της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, δείχνοντας εμπράκτως το ενδιαφέρον του για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό! Σαν ένα νεύμα προς την Ελλάδα, που οι κοιμισμένοι ταγοί μας δεν έπιασαν (και πάλι)…
      Με το όνομα αυτό (Ερμώνασσα), όπως προείπα, απαντάται και άλλη εμπορική πόλη στον Πόντο, 60 στάδια Δ. της Τραπεζούντος. Την ίδρυσε ο Έρμων, ο στρατηγός των Ιώνων, που την ονόμασε κιόλας. Ο βασιλεύς του Πόντου Φαρνάκης Α΄ την μετονόμασε Φαρνακία και αργότερα (ξανα)μετονομάσθηκε σε Άκανθο. Η αρχαία αυτή Ερμώνασσα ερημώθηκε, αλλά άγνωστο πότε. Σήμερα σώζονται ελάχιστα ερείπιά της. Στα μεσαιωνικά χρόνια αναπτύχθηκε πλησίον της η πολίχνη (τα) Πλάτανα, που συνετέλεσε στην τελεία ερήμωση της Ερμώνασσας.

Γράφει ο
Γιώργος Λεκάκης


ΠΗΓΕΣ:

Ανώνυμος («Περίπλ. Ευξ. Πόντου», 47), Διονύσιος ο Περιηγητής, Σκύμνος ο Χίος («Περιήγ.» 886), Στράβων (ΧΙ,425), κ.ά.
Λεκάκης Γ. «Ήπειρος, η γωνιά που πέτρωσε στο 5…» έκδ. «Πολυμέσα Εκπαιδευτική Μηχανική», 1998. Του ιδίου «Ο ελληνισμός της Κριμαίας», με κείμενα και του Σ. Αγγελίδη, έκδ. «Ενδοχώρα», Αλεξανδρούπολις, 2006. Του ιδίου «Η άγνωστη Μικρά Ασία» εκδ. «Κάδμος», 2008. Του ιδίου «Ο αρχαίος Πόντος – Πληροφορίες για τον αρχαίο Εύξεινο Πόντο με βάση τον περίπλου του Αρριανού, τον 2ο αι. μ.Χ.», σχόλια στο αρχαίο κείμενο από τον Γ. Λεκάκη (υπό έκδοσιν, αποσπάσματα δημοσιεύθηκαν στην εφημ. «Ελληνική Γνώμη» του Ντύσσελντορφ). Του ιδίου «Κωνσταντινούπολη και Αγ. Πετρούπολη» (υπό έκδοσιν).
Μπενάρδου Αγ. «Οικισμοί στη χερσόνησο του Ταμάν», 2008, Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Εύξεινος Πόντος.
Νάνου Χρ. εφημ. «ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ», 20.05.2011.
Finogenova S. I..“Hermonassa”, στο Γραμμένος D.V.–Πετρόπουλος E.K. (επιμ.) «Ancient Greek Colonies in the Black Sea», σελ. 1.021, τ. 1, Οξφόρδη, 2007.
Και:
«Corpus Inscriptionum Regni Bosporani», εκδ. Μόσχα–Λένινγκραντ, 1965.
Πρακτ. ΑΠΕ-ΜΠΕ, 11/08/2011.
(*) Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Χρόνος» Κομοτηνής, στις 7.2.12.

PAGAN http://blacksea.ehw.gr/    ,  www.lekakis.com

B)Η “Σαρκοφάγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου”

 SARL ALEKS

Αξιοσημείωτα μνημεία στο μουσείο της Κωνσταντινουπόλεως είναι δύο μαρμάρινες σαρκοφάγοι, οι οποίες φέρουν σαφή χαρακτηριστικά  ελληνικής εργασίας (πιθανότατα της σχολής του Πραξιτέλη).
Η μια από τις σαρκοφάγους αυτές χρονολογείται στα μέσα του 4ου αι. π.Χ. καιμιμείται μονόπτερο ιωνικό οικοδόμημα, που ανάμεσα στους κίονές του φαίνονται δεκαοκτώ γυναικείες μορφές που πενθούν. 

Η δεύτερη σαρκοφάγος ανήκει στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. και μιμείται το σχήμα κατοικίας ή ναού πιθανότερα. Το μνημείο αυτό ονομάζεται συνήθως “σαρκοφάγος του Μ. Αλεξάνδρου” γιατί σε μια από τις πλευρές του έχει απεικονιστεί η μάχη της Ισσού και υπέθεσαν ότι είχε προοριστεί για το νεκρό του Μ. Αλεξάνδρου. Αν και η σαρκοφάγος από την αρχαιότητα είχε ληστευτεί, στο δάπεδο της βρέθηκε αρχαίο νόμισμα.του 3ου π.Χ. αιώνα.
Η σαρκοφάγος της Σιδώνας. Γνωστή ως Σαρκοφάγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου

SARK B

Το 321, σχεδόν δύο χρόνια μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου, ο Αρριδαίος ολοκλήρωσε την κατασκευή της αρμάμαξας, που θα μετέφερε τη σορό του Αλεξάνδρου από τη Βαβυλώνα στο μαντείο του Άμμωνα, όπως ήταν η επιθυμία του. Η σαρκοφάγος ήταν από σφυρήλατο χρυσό, τη γέμισαν με αρώματα, για να συντηρείται η μούμια, και τη σφράγισαν με εφαρμοστό χρυσό κάλυμμα. Πάνω της τοποθέτησαν μία πολύ ωραία και χρυσοποίκιλτη φοινικίδα (κόκκινη πολεμική σημαία) και δίπλα της τα όπλα του νεκρού. Κατά τον Διόδωρο, όταν η πομπή έφτασε στα σύνορα της Συρίας με την Αίγυπτο, τη συνάντησε οΠτολεμαίος επικεφαλής στρατιωτικής δύναμης και μετέφερε με τιμές την αρμάμαξα όχι στο μαντείο του Άμμωνα, αλλά στην Αλεξάνδρεια.

Στο τέλος του 19ου αιώνα ανακαλύφτηκαν οι βασιλικοί τάφοι της Σιδώνας. Τα ανάγλυφα της ωραιότερης σαρκοφάγου, που σήμερα φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης, απεικονίζουν τον Μ. Αλέξανδρο κατά τη διάρκεια ενός κυνηγιού άγριων ζώων και μιας μάχης κατά των Περσών.

SARK D

Ο χρωματισμός των μορφών έχει διατηρηθεί σε ασυνήθιστα καλή κατάσταση και γι’ αυτό το λόγο η σαρκοφάγος θεωρείται ως μια από τις σημαντικότερες μαρτυρίες για την πολυχρωμία των γλυπτών κατά την ύστερη κλασική και την πρώιμη ελληνιστική περίοδο.

SARKC

Έρευνα του πρωτοτύπου, μελέτη και σχεδιασμός: Vinzenz Brinkmann, Ulrike Koch-Brinkmann 
Αναλύσεις με μεθόδους φυσικών επιστημών: Heinrich Piening
Ψηφιακή αποτύπωση: Ursula Buck, Thorsten Schwing, GOM, Braunschweig. 
Στερεολιθογραφία: Alphaform, Μόναχο
Πλαστική επανεκατεργασία: Joseph Kottl 
Χρωματισμός: Ulrike Koch-Brinkmann
Φυσικά ψήγματα που εφαρμόστηκαν με την τεχνική της τέμπερας: 
Μπλε: Αιγυπτιακό μπλε
Κόκκινο: Ριζάρι, Ώχρα, Αιματίτης 
Πράσινο: Αιγυπτιακό πράσινο
Κίτρινο, Καφέ: Ώχρα 
Λευκό: Λευκό μολύβδου
Μαύρο: Καμμένα οστά 
Εκμαγεία: Stiftung Archδologie
Πρωτότυπο: Κωνσταντινούπολη, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

 

Πηγές:
http://www.windmillstravel.com/gr/album.php?id=53&destination=19&destinationtype=city&page=9
http://www.alexanderofmacedon.info/greek/F2gr.htm
http://www.istanbularkeoloji.gov.tr/web/27-107-1-1/muze_-_en/collections/archaeological_museum_artifacts/sarcophagus_of_the_crying_women
http://de.wikipedia.org/wiki/Alexandersarkophag

EUCHARISTOOMEN DIONYSIE ITALIKE

About sooteris kyritsis

Job title: (f)PHELLOW OF SOPHIA Profession: RESEARCHER Company: ANTHROOPISMOS Favorite quote: "ITS TIME FOR KOSMOPOLITANS(=HELLINES) TO FLY IN SPACE." Interested in: Activity Partners, Friends Fashion: Classic Humor: Friendly Places lived: EN THE HIGHLANDS OF KOSMOS THROUGH THE DARKNESS OF AMENTHE
This entry was posted in ARCHAEOLOGIE and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s